Cảm mạo tứ thời theo mùa Xuân – Hạ – Thu – Đông khác nhau thế nào?

Tìm hiểu về cảm mạo tứ thời

Cảm mạo tứ thời là gì?

Cảm mạo tứ thời là khái niệm trong y học cổ truyền dùng để chỉ các thể cảm mạo xảy ra theo từng mùa trong năm: xuân, hạ, thu, đông.

Mỗi mùa có đặc điểm khí hậu riêng, tạo điều kiện cho các yếu tố gây bệnh từ bên ngoài (gọi là “tà khí”) như phong, hàn, thử, thấp… xâm nhập vào cơ thể. Do đó, cảm mạo ở từng mùa không hoàn toàn giống nhau về nguyên nhân và triệu chứng.

Việc phân biệt rõ cảm mạo tứ thời giúp lựa chọn cách phòng ngừa và điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.

Cảm mạo tứ thời là khái niệm trong y học cổ truyền

Dấu hiệu và triệu chứng cảm mạo tứ thời

Cảm mạo mùa xuân: Gió lạnh bất ngờ, dễ cảm phong hàn

Mùa xuân là thời điểm giao mùa, thời tiết ẩm, nồm, thay đổi thất thường giữa nóng – lạnh. Đây là lúc ngoại tà như gió lạnh, khí ẩm dễ xâm nhập cơ thể, gây ra cảm mạo phong hàn. Người bệnh thường có triệu chứng như sốt nhẹ, sợ lạnh, đau đầu, nghẹt mũi, ho khan và ít mồ hôi.

Ngoài ra, thời điểm này cũng thường gặp các trường hợp dị ứng đường hô hấp, làm cho triệu chứng cảm càng trở nên phức tạp.

Ở những người có thể trạng yếu, đặc biệt là trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, cảm mạo mùa xuân rất dễ kéo dài và gây biến chứng đường hô hấp nếu không điều trị sớm.

Cảm mạo mùa hè: Nóng ngoài – lạnh trong, dễ cảm do điều hòa

Mùa hè là thời điểm nắng nóng, cơ thể thường tiết nhiều mồ hôi để điều hòa nhiệt độ. Tuy nhiên, việc sử dụng điều hòa, tắm nước lạnh hoặc uống nhiều nước đá khiến cho khí lạnh dễ xâm nhập khi lỗ chân lông đang mở. Khi đó, người bệnh dễ mắc cảm lạnh kiểu phong hàn, với triệu chứng như ớn lạnh, sổ mũi, ho khan, đau họng.

Một số trường hợp khác có thể gặp tình trạng cảm nhiệt do tiếp xúc quá lâu với nắng gắt, dẫn đến sốt cao, đau đầu, miệng khô, khát nước, gọi là cảm nắng. Đây là thể cảm mạo nhiệt, cần phân biệt rõ để xử lý đúng cách.

Nhiều loại thảo dược giúp giải cảm hiệu quả

Cảm mạo mùa thu: Khô hanh, dễ tổn thương phế

Thời tiết mùa thu thường hanh khô, nhiệt độ giảm nhẹ nhưng không quá lạnh. Theo y học cổ truyền, thu là thời điểm dễ làm tổn thương phế (phổi) do khí khô. Người bệnh cảm mạo thường biểu hiện ho khan, rát họng, đau đầu nhẹ, khô mũi, ít dịch mũi, thậm chí có cảm giác ngứa cổ họng kéo dài.

Ở người có cơ địa dị ứng, mùa thu còn làm gia tăng các triệu chứng viêm mũi dị ứng, viêm xoang, khiến cho việc phân biệt giữa cảm mạo thông thường và bệnh lý dị ứng trở nên khó khăn hơn. Nếu không điều trị đúng cách, cảm mùa thu có thể dẫn đến ho kéo dài và viêm phế quản.

Cảm mạo mùa đông: Lạnh sâu, dễ tổn thương dương khí

Mùa đông thường đi kèm với nhiệt độ thấp, gió lạnh kéo dài, là thời điểm phổ biến của cảm mạo phong hàn điển hình. Khi cơ thể không đủ ấm, đặc biệt là phần cổ, gáy, bàn chân, người bệnh dễ bị nhiễm lạnh, dẫn đến sốt nhẹ, đau đầu, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau nhức cơ thể, cảm giác sợ lạnh rõ rệt.

Mùa đông cũng là mùa dịch cảm cúm bùng phát do virus lan truyền trong không khí lạnh và khô. Việc giữ ấm cơ thể, tăng cường miễn dịch và hạn chế tiếp xúc với người bệnh là biện pháp phòng ngừa quan trọng trong thời điểm này.

Hướng xử trí và phòng ngừa cảm mạo tứ thời

Việc điều trị cảm mạo tứ thời cần dựa vào phân loại thể bệnh theo mùa, không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt hoặc kháng sinh nếu không có chỉ định của bác sĩ.

Với những trường hợp cảm nhẹ, việc nghỉ ngơi, giữ ấm, bổ sung dinh dưỡng và sử dụng các bài thuốc thảo dược có tác dụng phát tán phong hàn là lựa chọn phù hợp và an toàn.

Một số vị thuốc thường dùng trong bài thuốc giải cảm tứ thời như: Tía tô, Kinh giới, Phòng phong, Tần giao, Xuyên khung, Sinh khương, Cam thảo, Hương phụ, Mạn kinh tử, Tía tô... Các dược liệu này giúp phát tán phong hàn, điều trị các trường hợp cảm mạo tứ thời với các triệu chứng hắt hơi, sổ mũi, đau đầu, ho, đau nhức mỏi cơ thể, sốt nhẹ.

Thuốc Giải Cảm với thành phần từ thảo dược hiện đã được sản xuất tại nhà máy chuẩn GMP-WHO, dưới dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản. Thuốc Giải Cảm dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị cảm mạo tứ thời có thể tham khảo sử dụng.

Để chủ động hơn trong việc phòng ngừa cảm mạo tứ thời, mỗi người nên chú ý ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc, tăng cường vận động nhẹ nhàng, giữ ấm theo thời tiết và vệ sinh đường hô hấp sạch sẽ.

Khi có dấu hiệu bất thường, nên theo dõi sát và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn để tránh biến chứng không đáng có.