Phí sàn thương mại điện tử tăng đột biến, nhiều tiểu thương online tìm hướng đi mới

Việc phí chồng phí diễn ra trước mùa mua sắm cuối năm khiến nhiều tiểu thương online không khỏi lo ngại, thậm chí "nản".

Với TikTok Shop, chỉ trong vòng vài tháng đã có 2 lần thông báo tăng phí sàn. Gần nhất từ ngày 27/10, sàn này thực hiện áp dụng thêm một loại phí bắt buộc tên là “phí xử lý đơn hàng” ở mức 3.000 đồng/đơn (bao gồm thuế), bất kể giá trị đơn hàng.

Trước đó, từ ngày 18/7, TikTok Shop cũng đã tăng mức phí hoa hồng nền tảng đối với người bán hàng tiêu chuẩn, với những ngành hàng như thời trang từ mức khoảng 4% lên tới 10-12%, và tổng các khoản phí cộng thêm có thể lên tới 15-17% doanh thu một đơn hàng.

Phí sàn tăng cao, "bào mòn" lợi nhuận của tiểu thương online.

Phí sàn tăng kéo theo biên lợi nhuận của người bán hàng sẽ bị thu hẹp. Chị Hiền - Tiểu thương kinh doanh quần áo trên TikTok Shop cho biết mặc dù doanh số không giảm, nhưng “mỗi đơn hàng giờ chi phí trả cho sàn đã tăng đáng kể – trước chỉ mất khoảng 12.000 đồng phí, nay lên gần 36.000 đồng cho đơn 300.000 đồng”.

Anh Vũ Mạnh Cường (Hà Nội) - chuyên bán đồ gia dụng, tỏ ra mệt mỏi: "Dịp cuối năm và cận Tết Nguyên đán trước đây từng mang lại doanh số và thu nhập tốt để bù lại cho những tháng thấp điểm, tuy nhiên bây giờ, mọi thứ rất khó khăn khi vừa cạnh tranh về giá, vừa gánh chịu chi phí ngày càng cao".

Theo anh Cường, một sản phẩm có doanh thu khoảng 500.000 đồng, bây giờ phải chi gần 155.000 đồng cho các khoản phí sàn, chưa kể hàng loạt chi phí khác để duy trì việc buôn bán như vận hành, quảng cáo,... Vấn đề là giá nhập không giảm mà còn có xu hướng tăng, khiến biên lợi nhuận nhỏ dần và rủi ro kinh doanh ngày càng cao.

Kinh doanh với biên lợi nhuận thấp, thậm chí có thời điểm bị lỗ, nhiều người chấp nhận rời sàn thương mại điện tử dù đây từng là kênh mang lại thu nhập tốt với họ.

Tiểu thương tìm hướng mới khi phí sàn tăng cao

Trong bối cảnh ấy, nhiều tiểu thương online đang tìm kiếm hướng thay thế hoặc bổ trợ cho mô hình bán hàng truyền thống trên các sàn lớn, trong đó, một lựa chọn đáng lưu ý là chương trình tiếp thị liên kết (affiliate marketing).

Một nền tảng mua sắm giá rẻ nhập từ Trung Quốc đã tung chương trình affiliate tại Việt Nam lên tới 30% hoa hồng cho người giới thiệu khi có mua hàng được phát sinh từ link của họ.

Thay vì “chủ động” bỏ vốn nhập hàng, đóng gói, gửi sàn chịu phí lớn, người bán hoặc người có kênh xã hội có thể chuyển sang vai trò giới thiệu sản phẩm, nhận hoa hồng từ mỗi giao dịch phát sinh.

Mô hình này có thể giảm áp lực vốn, giảm rủi ro tồn kho và chi phí vận hành. Thêm vào đó, trong bối cảnh sàn lớn tăng phí và tiểu thương nhỏ lẻ có thể bị “lọt” khỏi sân chơi nếu không có lợi thế về quy mô, việc chuyển sang affiliate giúp họ linh hoạt hơn, tận dụng mạng xã hội, kênh nội dung, kênh livestream, blog/unbox để kiếm thu nhập từ giao dịch người khác bán.

Tất nhiên, để làm tốt affiliate, tiểu thương cần xây dựng kênh của mình (fanpage, TikTok, YouTube, Instagram…), có khả năng thu hút người mua, quảng bá sản phẩm hiệu quả, chứ không phải chỉ dán link đơn giản.

Mặc dù affiliate mang lại cơ hội, nhưng không phải “miễn phí” hoàn toàn khi người giới thiệu cần có traffic, hiệu quả chuyển đổi, và thường phải cạnh tranh với người khác có cùng link hoặc sản phẩm tương tự.

Mức hoa hồng cao như 30% là trường hợp nền tảng muốn thu hút người tham gia mạnh mẽ; tiểu thương cần đánh giá chất lượng sản phẩm, uy tín kho/sàn, chi phí vận chuyển/đổi trả trước khi tham gia.

Nếu mô hình phụ thuộc hoàn toàn vào affiliate, người bán có thể mất đi phần “chủ động” trong kiểm soát chất lượng, giao hàng, hậu mãi - yếu tố vốn từng là lợi thế của bán hàng trực tiếp. Vấn đề pháp lý, thuế, hợp đồng affiliate, bảo vệ người tiêu dùng… cũng sẽ tăng lên.

Khi nhiều người tham gia chương trình giới thiệu như “người bán” thì cần quan tâm đến trách nhiệm và quyền lợi. Affiliate không phải thay thế hoàn toàn mô hình bán hàng trên sàn mà nên xem là “kênh bổ trợ” hoặc “kênh chuyển đổi” khi phí sàn tăng cao hoặc biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Dù sao với tình hình phí sàn tiếp tục có xu hướng tăng và cạnh tranh càng khốc liệt, việc chuyển hướng sớm, linh hoạt mô hình kinh doanh sẽ là chìa khóa để tiểu thương online không bị “đào thải” trong môi trường số hiện nay.

Tiểu thương tận dụng AI bán hàng trên sàn

Hiện nay, không chỉ hình ảnh, công cụ AI tự động chỉnh sửa, tối ưu hóa, chẳng hạn như xóa nền, làm sáng, hoặc điều chỉnh bố cục để hình ảnh trông chuyên nghiệp và thu hút hơn. Việc đăng bài trở nên dễ hơn với người bán hàng.

Trước đây, việc trả lời khách hàng online 24/7 khó khăn nhưng công cụ chatbot AI do sàn cung cấp thực sự đã giúp người bán hàng giải tỏa bài toán này.

Chatbot sẽ tự động trả lời nhanh chóng các câu hỏi thường gặp, lặp đi lặp lại của khách hàng (ví dụ: thông tin giao hàng, đổi trả, kích cỡ, màu sắc), giải phóng thời gian cho người bán.

Qua đó, giúp người bán luôn phản hồi được khách hàng cũng như tăng tỉ lệ chuyển đổi từ hỏi sang mua hàng.

Nhiều tiểu thương còn biết cách tận dụng công cụ phân tích kinh doanh và tối ưu doanh số (Dashboard) sẵn có của sàn để tăng tối đa hiệu suất kinh doanh của mình.

Nhờ có AI, công cụ cung cấp bức tranh tổng thể về tình hình kinh doanh (doanh thu, lượt xem, tỷ lệ chuyển đổi...) của gian hàng. Đồng thời phân tích xu hướng ngành hàng và đề xuất các từ khóa bán chạy, sản phẩm tiềm năng…