Nợ chú ý, nợ xấu có mua điện thoại trả góp được không?

Nhu cầu mua trả góp điện thoại ngày càng phổ biến nhờ thủ tục nhanh gọn và mức trả trước linh hoạt. Tuy nhiên, với những người đang có lịch sử tín dụng không tốt - cụ thể là nợ chú ý hoặc nợ xấu - câu hỏi đặt ra là liệu họ có còn đủ điều kiện tiếp cận dịch vụ này hay không. Quy trình thẩm định của các đơn vị tài chính được thực hiện dựa trên những tiêu chí nào?

Nợ xấu là gì?

Nợ xấu là khoản nợ mà người vay không thực hiện nghĩa vụ thanh toán đúng hạn theo hợp đồng tín dụng đã ký kết với tổ chức tín dụng. Đây là chỉ số quan trọng để các ngân hàng và công ty tài chính đánh giá mức độ rủi ro của một khách hàng vay.

Toàn bộ lịch sử nợ của cá nhân và tổ chức được ghi nhận và lưu trữ tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) - đơn vị trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Mỗi khi khách hàng nộp hồ sơ vay vốn, tổ chức tín dụng sẽ truy vấn dữ liệu CIC để đánh giá lịch sử tín dụng trước khi ra quyết định phê duyệt.

Phân loại các nhóm nợ

Căn cứ theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (có hiệu lực từ ngày 01/10/2021) quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, các khoản nợ được phân thành 5 nhóm như sau:

Như vậy, nợ chú ý là nhóm 2 - tức là khoản vay đã quá hạn thanh toán từ 10 đến dưới 90 ngày. Đây là mức cảnh báo sớm, chưa bị xếp vào diện nợ xấu chính thức. Nợ xấu bao gồm các khoản nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5 - tức là những khoản đã quá hạn từ 90 ngày trở lên. Đây là ngưỡng ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến khả năng tiếp cận tín dụng của người vay.

Đối tượng có nợ chú ý trở lên gặp nhiều hạn chế trong các khoản vay tiêu dùng mới (Nguồn: Sưu tầm)

Nợ xấu và nợ chú ý có mua trả góp điện thoại được không?

Mua trả góp điện thoại hiện nay là dịch vụ được cung cấp chủ yếu qua hai kênh chính là ngân hàng và công ty tài chính tiêu dùng được cấp phép như FE CREDIT, thông qua thẻ tín dụng hoặc hợp đồng tín dụng tiêu dùng. Trong đó, các công ty tài chính tiêu dùng đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp cận phân khúc khách hàng phổ thông - những người chưa có đủ điều kiện vay ngân hàng truyền thống. 

Bản chất của mua trả góp điện thoại là một khoản vay tiêu dùng có mục đích. Vì vậy, mọi hồ sơ đăng ký đều phải qua quy trình thẩm định tín dụng, trong đó lịch sử tín dụng tại CIC là yếu tố bắt buộc được xem xét.

Khách hàng đang ở tình trạng nợ chú ý (nhóm 2) vẫn có cơ hội được xem xét giải ngân, tuy nhiên tổ chức tín dụng sẽ mất nhiều thời gian hơn để thẩm định thu nhập, mục đích sử dụng và khả năng tài chính hiện tại. Để bù đắp rủi ro, các đơn vị tài chính thường áp dụng các biện pháp thắt chặt kiểm soát bao gồm nâng cao điều kiện xét duyệt chứng minh thu nhập, yêu cầu tăng tỷ lệ trả trước và xem xét cấp hạn mức vay trong khả năng chi trả thực tế.

Nói cách khác, nợ chú ý không đóng hoàn toàn cánh cửa vay mua trả góp, nhưng tạo ra rào cản thực tế về hạn mức và điều kiện kèm theo.

Đối với nợ xấu (nhóm nợ 3 - 5) khả năng được xét duyệt hồ sơ mua trả góp điện thoại là cực kỳ thấp, gần như bị từ chối tự động trên hệ thống xét duyệt của các công ty tài chính và ngân hàng. Do mức độ rủi ro cao, các đơn vị kinh doanh dịch vụ tài chính phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định kiểm soát nợ xấu của Ngân hàng Nhà nước.

Trong thực tế, tuỳ vào mức độ nợ và khả năng tài chính hiện tại được thể hiện trong hồ sơ vay, các công ty tài chính có thể cân nhắc duyệt khoản vay tiêu dùng mới hay không:

- Nhóm 1 – Nợ đủ tiêu chuẩn: Khách hàng được xét duyệt theo tiêu chí thông thường, hạn mức phê duyệt dựa trên thu nhập thực tế.

- Nhóm 2 – Nợ chú ý: Vẫn có thể được xem xét vay, nhưng hạn mức bị điều chỉnh chặt chẽ với thu nhập hiện tại nhằm đảm bảo khả năng thanh toán và thời gian thẩm định dài hơn.

- Nhóm 3 – Nợ dưới tiêu chuẩn: Khả năng được phê duyệt rất thấp tại hầu hết tổ chức tín dụng. Một số công ty tài chính có thể xem xét nếu người vay chứng minh được khả năng trả nợ mạnh và có tài sản bảo đảm.

- Nhóm 4 – Nợ nghi ngờ: Gần như không được phê duyệt các khoản vay mới. Ưu tiên hàng đầu là xử lý dứt điểm khoản nợ hiện tại.

- Nhóm 5 – Nợ có khả năng mất vốn: Bị từ chối ở toàn bộ hệ thống tổ chức tín dụng. Lịch sử nợ nhóm 5 thường được lưu giữ tại CIC trong vòng 5 năm kể từ ngày tất toán khoản nợ, ảnh hưởng dài hạn đến hồ sơ tín dụng của cá nhân.

Lưu ý: Theo quy định tại Thông tư 03/2013/TT-NHNN, thông tin nợ xấu của khách hàng được lưu trữ tại CIC tối thiểu 5 năm. Việc tất toán khoản nợ không đồng nghĩa với việc thông tin lịch sử nợ bị xóa ngay lập tức.

Giải pháp thực tế nhất cho người đang có nợ chú ý hoặc nợ xấu là ưu tiên thanh toán, tất toán các khoản nợ quá hạn trước khi đăng ký khoản vay mới. Điều này không chỉ cải thiện điểm tín dụng mà còn mở rộng khả năng tiếp cận các sản phẩm tài chính như vay mua điện thoại trả góp, thẻ tín dụng hay các khoản vay tiêu dùng khác trong tương lai.