Vượt núi đưa công nghệ đến lớp học vùng cao

Học sinh Trường PTDTBT TH Mường Nhé trong tiết chào cờ đầu tuần.

Khó từ đường truyền đến thiết bị

Tại Trường PTDTBT TH Mường Nhé (tỉnh Điện Biên), chuyển đổi số được triển khai trong điều kiện hạ tầng công nghệ còn nhiều hạn chế. Đường truyền Internet chưa ổn định, một số điểm trường chưa có mạng, thiết bị phục vụ dạy học và quản lý còn thiếu, giáo viên chủ yếu sử dụng máy tính cá nhân.

Bà Phạm Thị Ngọc, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trước đây hồ sơ, sổ sách chủ yếu thực hiện thủ công. Việc thống kê, báo cáo, lưu trữ dữ liệu vì thế mất nhiều thời gian. Trong khi đó, phần lớn phụ huynh là đồng bào dân tộc thiểu số nên việc tiếp cận, sử dụng các nền tảng số cũng gặp khó khăn.

Những trở ngại này không chỉ có ở một trường. Với địa bàn miền núi, biên giới, nhiều điểm trường lẻ, điều kiện hạ tầng chưa đồng bộ, việc đưa công nghệ vào quản lý và dạy học tại Điện Biên còn đối mặt với không ít khó khăn.

Thay vì chờ đủ thiết bị hay hạ tầng hoàn chỉnh, các trường lựa chọn triển khai từng phần, từ số hóa công việc quản lý, tập huấn giáo viên đến xây dựng, chia sẻ học liệu trên môi trường số.

Theo bà Phạm Thị Ngọc, yếu tố quan trọng trước hết là thay đổi nhận thức của đội ngũ cán bộ, giáo viên.

“Chúng tôi không muốn khoảng cách địa lý trở thành khoảng cách về chất lượng giáo dục”, bà Ngọc chia sẻ.

Từ thực tế triển khai, nhà trường xác định cán bộ quản lý phải chủ động làm trước, hướng dẫn từng bước để giáo viên làm quen và tự tin hơn khi sử dụng công nghệ. Khi giáo viên đã thành thạo, các ứng dụng số mới thực sự hỗ trợ được công việc thay vì tạo thêm áp lực.

Giờ Tin học giúp học sinh vùng cao tăng cường tương tác và chủ động ứng dụng công nghệ tiếp nhận kiến thức.

Công nghệ đi vào từng công việc

Sự thay đổi thể hiện từ những việc cụ thể.

Giáo viên từng bước xây dựng bài giảng điện tử, khai thác học liệu số phục vụ tiết dạy. Các tổ chuyên môn chia sẻ tài liệu trên nền tảng trực tuyến; một số hoạt động sinh hoạt chuyên môn được tổ chức qua mạng, giúp giáo viên giảm thời gian và chi phí đi lại.

So với cách làm trước đây, khi giáo án, hồ sơ chủ yếu thực hiện trên giấy và giáo viên phải chờ các đợt sinh hoạt tập trung để trao đổi chuyên môn, công nghệ đang giúp việc kết nối, chia sẻ tài liệu thuận lợi hơn.

Đối với học sinh vùng cao, việc sử dụng hình ảnh, video và học liệu số trong tiết học cũng tạo thêm cách tiếp cận kiến thức. Các nội dung trực quan giúp học sinh dễ theo dõi bài giảng, tăng khả năng tương tác và từng bước làm quen với môi trường học tập số.

Đây cũng là một trong những hướng ngành Giáo dục Điện Biên đang triển khai nhằm thu hẹp khoảng cách về điều kiện tiếp cận tri thức giữa học sinh ở vùng thuận lợi và vùng sâu, vùng xa.

Bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở GD&ĐT Điện Biên cho biết, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong đổi mới giáo dục. Với đặc thù của một tỉnh miền núi, biên giới, việc triển khai phải phù hợp điều kiện của từng địa phương, từng cơ sở giáo dục, đồng thời từng bước nâng cao năng lực số cho đội ngũ.

Không thể chỉ trông vào thiết bị

Thực tế tại các trường vùng cao cho thấy, thiết bị và đường truyền là điều kiện cần nhưng chưa đủ.

Thời gian đầu triển khai, một bộ phận giáo viên còn e ngại công nghệ; một số trường thiếu nhân lực am hiểu công nghệ thông tin. Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng, việc hướng dẫn giáo viên sử dụng các nền tảng, chia sẻ kinh nghiệm trong tổ chuyên môn và hình thành thói quen làm việc trên môi trường số có vai trò quan trọng.

Những khó khăn hiện vẫn còn. Địa hình chia cắt, nhiều điểm trường lẻ, Internet chưa đồng bộ, thiết bị công nghệ còn thiếu và kỹ năng số của đội ngũ chưa đồng đều tiếp tục là những vấn đề phải giải quyết.

Theo định hướng của ngành Giáo dục Điện Biên, thời gian tới, địa phương tiếp tục ưu tiên đầu tư hạ tầng số cho vùng sâu, vùng xa; phát triển cơ sở dữ liệu; nâng cao năng lực số cho cán bộ, giáo viên và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học.

Tại những trường học vùng cao như Trường PTDTBT TH Mường Nhé, chuyển đổi số vì thế không bắt đầu bằng những công nghệ quá xa vời. Đó trước hết là việc giảm bớt hồ sơ thủ công, chia sẻ được một bài giảng, kết nối giáo viên thuận lợi hơn và giúp học sinh có thêm cách tiếp cận kiến thức.

Khi những thay đổi ấy đi vào công việc hằng ngày của giáo viên và từng tiết học, công nghệ mới thực sự trở thành công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục ở vùng cao.