Loạt mối lo khi thi lớp 10 chỉ còn 2 môn Văn, Toán: Giáo viên, nhà trường đề xuất "nóng"

Thi 2 môn Toán, Văn vào lớp 10: Giảm môn thi có giảm áp lực?

Trao đổi với PV báo Dân Việt, thầy Lê Trung Kiên, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng, Sóc Sơn, Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo, cho rằng mục tiêu giảm áp lực thi cử cho học sinh là rất cần thiết. Tuy nhiên, giảm số môn thi chưa chắc đã đồng nghĩa với giảm áp lực.

"Khi kỳ thi chỉ còn hai môn Toán và Ngữ văn, trong điều kiện chỉ tiêu vào các trường THPT công lập vẫn có giới hạn, tính cạnh tranh của kỳ thi không mất đi. Thậm chí, áp lực có thể tập trung mạnh hơn vào hai môn này. Học sinh và phụ huynh sẽ có xu hướng dồn nhiều thời gian, công sức và cả nguồn lực cho Toán, Văn để cố gắng giành từng phần điểm. Khi đó, chúng ta có thể giảm được một môn thi nhưng chưa chắc giảm được áp lực học tập", thầy Kiên cho hay.

Thí sinh tham dự kỳ thi của một trường ở Hà Nội. Ảnh: Tào Nga

Theo thầy Nguyễn Minh Phi, Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Văn Thụ, việc chỉ tổ chức thi hai môn Toán và Ngữ văn có lợi ích là giảm áp lực thi cử cho học sinh.

Tuy nhiên, thầy Phi cho rằng phương án này cũng tiềm ẩn nguy cơ học sinh chỉ tập trung vào hai môn Toán và Ngữ văn để đạt mục tiêu vào trường THPT mong muốn, từ đó ít quan tâm đến các môn học khác như Tiếng Anh, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử...

“Việc học sinh không quan tâm đến các môn học này có thể dẫn đến hệ lụy là giáo viên cũng không quan tâm đúng mức đến việc dạy các môn đó, từ đó tạo ra một thói quen rất nguy hiểm”, thầy Phi nhận định.

Từ đó, thầy Phi kiến nghị phương án thi vào lớp 10 gồm hai môn Toán, Ngữ văn và một môn thi thứ ba. Môn thi thứ ba có thể được quyết định sau khi học sinh kết thúc học kỳ I lớp 9.

Thi 2 môn vào lớp 10 và câu chuyện thiếu trường lớp

ThS Phan Thế Hoài, giáo viên Trường THPT Bình Hưng Hòa, TP.HCM cho rằng thiếu trường lớp mới là nguyên nhân chính trong câu chuyện thi vào lớp 10.

“Quan điểm của tôi rất rõ ràng, thi tuyển sinh lớp 10 chỉ là bất đắc dĩ. Các địa phương cần xây thêm trường, tuyển đủ giáo viên để học sinh có chỗ học. Do nhiều trường công lập không đủ chỗ cho học sinh nên mới sinh ra thi tuyển, gây áp lực rất lớn cho các em, gia đình và cả giáo viên.

Việc thi hai môn thay vì ba môn hoặc tổ hợp môn đương nhiên sẽ giảm áp lực cho học sinh, đồng thời giảm thời gian, công sức và chi phí dành cho việc luyện thi.

Tôi cho rằng thi Ngữ văn và Toán là phù hợp, bởi đây là hai môn bắt buộc ở bậc THPT. Ngoại ngữ cũng chỉ là một công cụ nên không nhất thiết phải đưa vào kỳ thi tuyển sinh. Nếu thi các môn Khoa học tự nhiên, học sinh sẽ phải thi Toán, Ngữ văn cùng ba phân môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, như vậy là rất nặng nề. Trong khi đó, ba môn này ở bậc THPT lại thuộc nhóm môn lựa chọn”, ThS Phan Thế Hoài chia sẻ.

Thầy Lê Trung Kiên, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng, Sóc Sơn, Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: NVCC

Thầy Lê Trung Kiên, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng cho biết vấn đề cần quan tâm không chỉ là “học sinh phải thi bao nhiêu môn”, sâu hơn là điều gì đang tạo ra áp lực cho kỳ thi vào lớp 10. Nếu sức ép chủ yếu đến từ sự cạnh tranh để có một suất vào trường công lập, việc giảm từ 3 môn xuống 2 môn không giải quyết được nguyên nhân cốt lõi.

"Ở góc độ giáo dục, tôi cũng băn khoăn về một hệ quả khác: khi chỉ có hai môn được sử dụng cho một kỳ thi có tính cạnh tranh cao, học sinh lớp 9 rất dễ có tâm lý phân chia thành “môn thi” và “môn không thi”. Điều này có thể dẫn đến việc học lệch, trong khi Chương trình giáo dục phổ thông hướng tới phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học", thầy Kiên bày tỏ.

Trước băn khoăn: "Nếu không còn thi tiếng Anh, động lực học môn này có giảm?", theo thầy Kiên, đây là vấn đề cần đặc biệt cân nhắc.

"Chúng ta đang triển khai một chủ trương rất lớn là từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Vì vậy, nếu tiếng Anh hoàn toàn không còn hiện diện trong một kỳ thi chuyển cấp quan trọng, chúng ta cần tính đến tác động về mặt tâm lý và hành vi học tập.

Thực tế ở trường phổ thông cho thấy kỳ thi có tác động khá mạnh đến cách phụ huynh và học sinh phân bổ thời gian học tập. Khi một môn không còn nằm trong kỳ thi, một bộ phận học sinh chắc chắn sẽ có xu hướng giảm mức độ ưu tiên cho môn đó.

Tất nhiên, mục tiêu cuối cùng không thể là học tiếng Anh chỉ để thi. Chúng ta càng không nên duy trì một môn thi chỉ nhằm buộc học sinh phải học. Điều cần hướng tới là học sinh thấy tiếng Anh thực sự cần thiết cho học tập, giao tiếp và tương lai nghề nghiệp. Nhưng trong giai đoạn mà chúng ta đang muốn nâng cao mạnh mẽ năng lực ngoại ngữ cho học sinh, tôi cho rằng tác động của việc bỏ tiếng Anh khỏi kỳ thi tuyển sinh lớp 10 cần được đánh giá rất kỹ", thầy Kiên nêu ý kiến.

Đề xuất cho kỳ thi này, thầy Kiên cho rằng trước khi quyết định số môn thi nên đánh giá đồng thời ba vấn đề: chất lượng tuyển sinh, áp lực thực tế của học sinh và tác động của kỳ thi tới việc dạy và học trong nhà trường.

"Nếu mục tiêu quan trọng là giảm áp lực, chúng ta không nên chỉ nhìn vào số lượng môn thi. Cần nhìn rộng hơn vào mức độ cạnh tranh vào trường công lập, cách thức ra đề, phạm vi kiến thức, phương thức đánh giá và đặc biệt là tâm lý học thêm đang khá phổ biến trong xã hội.

Thời gian qua, các cơ quan quản lý đã ban hành nhiều quy định nhằm quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm. Tuy nhiên, theo tôi, bên cạnh quy định thì cần tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và có chế tài đủ sức răn đe đối với những trường hợp vi phạm.

Nhưng quản lý bằng quy định thôi vẫn chưa đủ. Có một câu hỏi khó hơn mà ngành giáo dục và cả xã hội cần cùng trả lời: Làm thế nào để việc học thêm thực sự xuất phát từ nhu cầu chính đáng của học sinh.

Hiện nay có một tâm lý khá phổ biến ở phụ huynh: thấy con người khác đi học thêm thì nếu con mình không học, mình không yên tâm. Khi tâm lý đó lan rộng, học thêm rất dễ trở thành một cuộc chạy đua. Người này học vì thấy người kia học, rồi cuối cùng tất cả cùng chịu áp lực.

Vì vậy, muốn giảm áp lực cho kỳ thi lớp 10, theo tôi phải tác động đồng thời vào nhiều yếu tố: nâng cao chất lượng giờ học chính khóa; xây dựng đề thi theo hướng đánh giá năng lực thay vì thúc đẩy luyện thi; quản lý chặt hoạt động dạy thêm, học thêm; và quan trọng không kém là tạo được niềm tin cho phụ huynh rằng một học sinh học nghiêm túc, đúng chương trình, có năng lực tự học thì không nhất thiết phải tham gia một cuộc chạy đua học thêm mới có cơ hội thành công.

Tôi mong rằng phương án tuyển sinh cuối cùng sẽ không chỉ hướng đến một kỳ thi “ít môn hơn” mà hướng tới một kỳ thi nhẹ áp lực hơn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và không làm méo mó mục tiêu giáo dục toàn diện", thầy Kiên cho hay.