Biến lớn ở Iran: Ông Trump kêu gọi người Iran 'tiếp quản các thể chế'

Ngày 8 tháng 1, người dân ở Tehran đã đốt lửa khi tổ chức biểu tình chống chính phủ. Ảnh Getty Images

Chính quyền Iran đã nhiều lần cáo buộc Mỹ và Israel "đứng sau" tình trạng bất ổn hiện nay, coi đó là một "cuộc chiến khủng bố" được nước ngoài hậu thuẫn.

“Tất cả những người yêu nước Iran, hãy tiếp tục biểu tình", ông Trump tuyên bố trong bài phát biểu trước Câu lạc bộ Kinh tế Detroit hôm thứ Ba và trong một bài đăng song song trên Truth Social. “Hãy giành lại quyền kiểm soát các thể chế của các bạn nếu có thể. Và hãy ghi lại tên của những kẻ giết người và những kẻ lạm dụng đang ngược đãi các bạn,” ông nói thêm, hứa rằng chúng sẽ “phải trả giá rất đắt.”

Các cuộc biểu tình, bắt đầu từ cuối tháng 12 do sự sụp đổ của đồng tiền quốc gia, được cho là đã dẫn đến hàng trăm người thiệt mạng. Truyền thông phương Tây và các nhóm hoạt động tuyên bố con số thương vong lên đến hàng nghìn người. Ông Trump cho biết ông không chắc chắn về con số thực tế, nhấn mạnh rằng phản ứng của ông sẽ phụ thuộc vào các thông tin đã được xác minh.

“Chúng tôi sẽ sớm có được những con số chính xác… Vụ giết người này có vẻ rất nghiêm trọng, nhưng chúng tôi vẫn chưa biết chắc chắn", ông nói với các phóng viên.

Khi được hỏi kỹ hơn về ý nghĩa của cụm từ “sự giúp đỡ đang đến”, ông Trump đã đưa ra một câu trả lời chung chung trong cuộc phỏng vấn với CBS News. Ông nói: “Vâng, sẽ có rất nhiều sự giúp đỡ đang đến và dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm cả hỗ trợ kinh tế từ quan điểm của chúng tôi và sẽ không giúp đỡ Iran nhiều lắm”, ám chỉ đến các mức thuế mới được áp dụng đối với bất kỳ quốc gia nào giao dịch với Iran.

Ông Trump không loại trừ khả năng hành động quân sự, viện dẫn các hành động quân sự trước đây của Mỹ ở Venezuela và vụ ám sát thủ lĩnh ISIS al-Baghdadi và tướng Qasem Soleimani của Iran như những ví dụ về chính sách của mình.

“Mục tiêu cuối cùng là giành chiến thắng. Tôi thích chiến thắng", ông Trump nói.

Trước đó, Tehran đã cảnh báo rằng họ có thể nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ ở Trung Đông nếu Washington cố gắng can thiệp.

Hôm thứ Hai, Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo tất cả công dân Mỹ ở Iran "hãy rời đi ngay lập tức", viện dẫn nguy cơ bị bắt giữ tùy tiện rất cao và khả năng leo thang bất ngờ. Một số quốc gia khác, bao gồm Canada, Úc, Đức và Pháp, cũng đã đưa ra những cảnh báo tương tự cho công dân của họ.

Moscow cáo buộc phương Tây tìm cách “phá hủy nhà nước Iran” bằng cách lợi dụng các cuộc biểu tình kinh tế để dàn dựng một “cuộc cách mạng màu”. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đổ lỗi cho các lệnh trừng phạt của Mỹ gây ra cuộc khủng hoảng xã hội và lên án những lời đe dọa sử dụng vũ lực của Trump là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.

Hãng tin Axios đưa tin rằng Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã liên lạc với đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, Steve Witkoff. Ngay sau đó, Abbas Araghchi tuyên bố Tehran sẵn sàng đàm phán về thỏa thuận hạt nhân, nhưng chỉ với các điều kiện sau: "Không có lời đe dọa hay mệnh lệnh nào cả."

Sự trở lại của con trai Quốc vương?

Trong bối cảnh bất ổn, sự chú ý của truyền thông ngày càng tập trung vào Reza Pahlavi, con trai của vị Shah cuối cùng của Iran, Mohammad Reza Pahlavi , người bị lật đổ năm 1979. Sống ở nước ngoài, Pahlavi bày tỏ sự ủng hộ đối với những người biểu tình, kêu gọi tổng đình công và chiếm giữ các thành phố, đồng thời tuyên bố sẵn sàng trở về Iran.

Nhà phân tích chính trị Elena Suponina thuộc Hội đồng Quan hệ Quốc tế Nga nói với RBC rằng tình cảm ủng hộ chế độ quân chủ ở Iran vẫn còn hạn chế.

"Hình tượng con trai của quốc vương phần lớn bị thổi phồng bởi các thế lực bên ngoài. Ngay cả ở Mỹ, người ta cũng hiểu rằng việc đặt cược vào sự khôi phục chế độ quân chủ ở giai đoạn này là rất rủi ro".

Ông Pahlavi kêu gọi Tổng thống Trump hành động chống lại chính quyền Iran, tuyên bố: "Cách tốt nhất để đảm bảo ít người thiệt mạng hơn ở Iran là can thiệp càng sớm càng tốt để chế độ này cuối cùng sụp đổ."