Tuyển sinh lớp 10: Điểm khuyến khích dự kiến không quá 1 điểm

Thí sinh dự thi vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027. Ảnh: Quang Vinh.

Giảm mức điểm ưu tiên, điều chỉnh điểm khuyến khích

Theo dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông, Bộ GDĐT đề xuất điều chỉnh chính sách cộng điểm ưu tiên và điểm khuyến khích khi tuyển sinh vào lớp 10 so với quy định hiện hành tại Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT.

Cụ thể, theo quy định hiện hành, đối tượng được cộng điểm ưu tiên khi tuyển sinh vào lớp 10 được chia thành 3 nhóm, tương ứng các mức 2 điểm, 1,5 điểm và 1 điểm. Dự thảo mới đề xuất rút xuống còn 2 nhóm, với mức cộng lần lượt là 1 điểm và 0,5 điểm. Mỗi học sinh chỉ được hưởng một mức ưu tiên cao nhất.

Nhóm được cộng 1 điểm gồm con liệt sĩ, con Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, con thương binh, con người hưởng chính sách như thương binh, con bệnh binh và các đối tượng chính sách khác theo quy định. Nhóm được cộng 0,5 điểm gồm học sinh thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; học sinh có cha, mẹ hoặc người giám hộ thường trú tại xã, thôn đặc biệt khó khăn; học sinh là người dân tộc thiểu số hoặc có cha, mẹ đẻ là người dân tộc thiểu số.

Đối với điểm khuyến khích, quy định hiện hành áp dụng mức cộng 1,5 điểm với giải Nhất, 1 điểm với giải Nhì và 0,5 điểm với giải Ba cấp tỉnh trong các cuộc thi thuộc diện được quy định. Trong khi đó, dự thảo đề xuất tổng điểm khuyến khích không quá 1 điểm, được cộng một lần vào tổng điểm xét tuyển sau khi quy đổi về thang điểm tương ứng với số môn thi.

Đáng chú ý, dự thảo giao Sở GDĐT căn cứ điều kiện thực tế và quy định pháp luật để xác định đối tượng được cộng điểm khuyến khích, đồng thời yêu cầu bảo đảm công khai, công bằng và phù hợp với mục tiêu tuyển sinh đầu cấp.

Điểm cộng không lớn nhưng có thể quyết định kết quả
Hiện Bộ GDĐT cũng đang đồng thời đề xuất phương án thi tuyển lớp 10 với hai môn Ngữ văn và Toán. Việc điều chỉnh điểm ưu tiên, khuyến khích càng cần được xem xét trong tổng thể quy chế tuyển sinh. Theo đó, nếu triển khai, tổng điểm tối đa sẽ là 20 thì 1 điểm khuyến khích tương đương 5% tổng điểm. Đây không phải mức nhỏ, nhất là ở những trường có tính cạnh tranh cao, nơi chênh lệch 0,25-0,5 điểm cũng có thể quyết định kết quả trúng tuyển. Vì vậy, tác động thực tế của mức điểm này cần được đánh giá kỹ.

Ông Lương Cao Thắng - Phó Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nghĩa Đô (Lào Cai) cho rằng, mức cộng khuyến khích tối đa 1 điểm là hợp lý. Tuy nhiên, theo ông, việc giảm điểm cộng chưa chắc đã làm giảm đáng kể tác động đến kết quả tuyển sinh nếu tỷ lệ điểm cộng trên tổng điểm vẫn tương đương.

Ông Thắng cũng lưu ý điểm ưu tiên, khuyến khích đôi khi có thể tạo ra khoảng cách giữa học sinh có điều kiện tham gia nhiều cuộc thi phong trào với những em tập trung vào học tập chính khóa. Do đó, cần quan tâm đến sự chênh lệch về cơ hội đạt thành tích, thay vì chỉ nhìn vào số điểm được cộng.

Đối với phụ huynh có con chuẩn bị thi vào lớp 10, điều quan trọng không chỉ là mức điểm cộng giảm bao nhiêu, mà còn là quy định có rõ ràng, ổn định và được công bố đủ sớm hay không. Việc chuẩn bị cho kỳ thi kéo dài nhiều năm, trong khi những thay đổi về cách tính điểm có thể tác động trực tiếp đến kế hoạch học tập và lựa chọn trường của học sinh.

Chị Đinh Ngô Thanh (phường Nghĩa Đô, Hà Nội), có con đang học lớp 9, mong muốn địa phương công khai, thống nhất danh mục các cuộc thi, điều kiện công nhận thành tích, hồ sơ minh chứng và cách quy đổi điểm nếu được giao quyết định mức cộng khuyến khích. Đồng thời, cần tránh để học sinh chạy theo các cuộc thi nhằm tích lũy điểm, gây áp lực và phát sinh chi phí cho gia đình.

Một chính sách cộng điểm hợp lý cần dung hòa hai mục tiêu: ghi nhận thành tích, tạo động lực phát triển năng lực của học sinh và bảo đảm kết quả tuyển sinh phản ánh tương đối chính xác năng lực học tập. Điểm khuyến khích không nên trở thành lợi thế quá lớn, nhưng cũng cần có tiêu chí đủ rõ để thành tích thực chất được ghi nhận.

Trong bối cảnh. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giảm điểm cộng, mà là xây dựng một cơ chế tuyển sinh minh bạch, dễ thực hiện, bảo đảm quyền lợi của các nhóm học sinh và tạo niềm tin cho phụ huynh.