Những điều cần biết về mô hình công ty tài chính cho vay online

Hiện tại, chưa có một con số thống kê chính xác số lượng các công ty tài chính cho vay online một cách hợp pháp nhưng có thể phân chia các công ty này ra hai nhánh chính. 

Đầu tiên là 16 công ty tài chính tiêu dùng hoạt động dưới sự cấp phép và giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam mà tiêu biểu là các cái tên như FE Credit, Home Credit, Mirae Asset, MB Shinsei, HD Saison, Shinhan Vietnam… Một số công ty tài chính “xuất thân” từ bộ phận tín dụng tiêu dùng của ngân hàng, sau đó được liên doanh với nước ngoài như FE Credit vốn thuộc Ngân hàng Việt Nam thịnh vượng (VPBank), sau đó liên doanh với Công ty Tài chính Tiêu dùng SMBC (SMBCCF) của Nhật Bản hay Mcredit vốn xuất thân từ ngân hàng Quân đội (MB), sau đó liên doanh với Ngân hàng SBI Shinsei cũng của Nhật Bản… Một số khác thì được thành lập bởi các doanh nghiệp trong nước nhằm phục vụ một phân khúc khách hàng hẹp, tiêu biểu như SBIC (Công ty tài chính TNHH MTV Công nghiệp Tàu thuỷ), PTF (Công ty tài chính TNHH MTV Bưu điện), EVNFC (Công ty tài chính TNHH MTV Bưu điện), Việt Credit (tiền thân là Công ty tài chính cổ phần Xi Măng)... Cuối cùng là các công ty 100% vốn nước ngoài như Home Credit, Mirae Asset… Các công ty này đều cung cấp hình thức vay online dành cho những khách hàng có lịch sử tín dụng tốt.

Các công ty tài chính tiêu dùng chỉ cung cấp hình thức vay online cho khách hàng có lịch sử tín dụng tốt

Điểm chung của các công ty này là hầu hết chỉ cho vay tín chấp, tức là không yêu cầu người vay phải có tài sản đảm bảo. Hạn mức vay tín chấp tiêu dùng từ các công ty này thường thấp hơn hạn mức vay tiêu dùng theo lương của các ngân hàng, trung bình vào khoảng 30 - 40 triệu đồng so với trung bình 40 - 50 triệu đồng. Thời gian vay phổ biến tại các công ty tài chính là 4 năm, ngắn hơn so với mốc 5 năm của các ngân hàng. Lãi suất thì có sự chênh lệch đáng kể. Lãi suất vay tín chấp theo lương của ngân hàng dao động trên dưới 20%/năm thì lãi suất vay tiêu dùng từ các công ty tài chính có thể dao động trong khoảng từ 25% đến 50%/năm, tuỳ từng khoản vay khác nhau. Bù lại, điều kiện vay từ các công ty tài chính lại đơn giản hơn khác nhiều so với ngân hàng, thay vì phải có hợp đồng lao động dài hạn, sao kê bảng lương trong 6 tháng thì người vay có thể thay thế bằng hợp đồng sử dụng điện nước, hợp đồng viễn thông hay hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Thời gian duyệt vay cũng nhanh hơn ngân hàng, chỉ 2 đến 3 ngày làm việc trong khi các ngân hàng có thể mất từ 3 đến 5 ngày để phê duyệt một khoản vay tín chấp theo lương.

Nhánh thứ hai là các công ty cho vay ngang hàng (P2P - Peer-to-peer Lending) hoạt động bằng giấy phép thử nghiệm do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp. Ước tính hiện có khoảng hơn 100 công ty hoạt động theo mô hình là trung gian kết nối người đi vay và người cho vay này, tiêu biểu là các cái tên như Tima, Trust Circle, Vay mượn, Lendmo, Wecash, InterLoan… Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, gần như toàn bộ các khoản vay này là vay không có tài sản đảm bảo và các gói vay cũng khá phong phú, gồm vay tín chấp theo lương, vay theo CCCD, vay theo đăng ký xe máy, vay theo hóa đơn điện, nước… Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến năm 2020, đã có hơn 4.800.000 số người tham gia đăng ký vay, giải ngân hơn 93.000 tỷ đồng thông qua các nền tảng P2P. Điểm chung là các công ty tài chính dạng này đều cho vay thông qua ứng dụng di động (app). 

Tuy nhiên, vay từ các ứng dụng này cũng có một số rủi ro nhất định. Đầu tiên là việc người vay khó có thể phân biệt đâu là doanh nghiệp cho vay P2P và đâu là ứng dụng đội lốt vì hiện tại, có hàng nghìn, thậm chí chục nghìn ứng dụng cho vay khác nhau trên Apple Store và Google Store, Ngoài ra, mức lãi suất cao, có thể lên đến 100%/năm hoặc hơn, cũng là điều mà người vay cần tìm hiểu và cân nhắc. Hạn mức vay P2P thấp hơn rất nhiều so với vay ngân hàng hay vay công ty tài chính tiêu dùng, chỉ khoảng 3 đến 5 triệu đồng trong thời gian tối đa là 12 tháng, có khi ngắn hơn.

Hàng nghìn ứng dụng cho vay trên các chợ ứng dụng khiến người vay khó phân biệt thật giả

Ngoài hai kiểu công ty tài chính này, trên thị trường còn có một hình thức doanh nghiệp cho vay khác được cơ quan nhà nước cấp phép và quản lý. Đó là các chuỗi cửa hàng cho vay cầm cố bằng đăng ký xe máy, ô tô hoặc một số loại tài sản khác. Tiêu biểu là chuỗi cửa hàng F88 nhưng đặc thù cho vay cầm cố là người vay vẫn phải tới cửa hàng để bàn giao tài sản cầm cố rồi mới nhận được giải ngân. 

Cuối cùng là các cá nhân, tổ chức hoạt động cho vay tín dụng đen mạo danh các công ty tài chính để cho vay bất hợp pháp với mức lãi suất “cắt cổ”, từ vài trăm đến cả nghìn %/năm và nếu không trả nợ, chúng sẽ đòi nợ kiểu giang hồ. Những người này thường cho vay online thông qua những số điện thoại dán trên các bờ tường, cột điện. Người vay nên nhận diện các công ty tài chính, ngân hàng “cột điện” này để tránh xa.