Chọn nghề theo năng lực, sở thích hay ý cha mẹ?

Chọn nghề theo năng lực, sở thích hay ý cha mẹ?
Vào mùa tuyển sinh, chủ đề chọn nghề, chọn trường luôn khiến các học sinh băn khoăn, khó đưa ra quyết định.

Chọn nghề theo năng lực, sở thích hay ý cha mẹ
Học sinh Trường THPT Trần Phú, quận Hoàn Kiếm, TP Hà Nội tại một chương trình hướng nghiệp.

Chọn ngành nghề là định hướng rất quan trọng trong cuộc đời. Chính vì vậy, các chuyên gia khuyên rằng, học sinh nên tìm hiểu đầy đủ nhất các thông tin khi chọn ngành, chọn nghề…

Theo ước mơ thời trẻ của… cha mẹ

Làm sao để chọn đúng ngành học? Làm sao để sau khi tốt nghiệp ra trường có công ăn việc làm ổn định? Chọn ngành học gì để không phải làm trái ngành? Và còn rất nhiều băn khoăn khác mỗi khi kỳ tuyển sinh đến.

Có thể thấy thực tế, đối với các bậc làm cha, làm mẹ thì việc chọn ngành nào, trường nào cho con sau khi tốt nghiệp THPT luôn khiến họ phải đau đầu. Phần lớn các bậc phụ huynh luôn hướng con đến những ngành nghề mình nghĩ rằng sẽ tốt nhất cho con. Có cha mẹ chuẩn bị từ sớm để con theo ngành nghề truyền thống của gia đình nhưng cũng có những phụ huynh muốn gửi gắm ước mơ thời trẻ của mình vào con.

Một số ý kiến cho rằng, các bậc làm cha, làm mẹ luôn hy vọng con của mình có một công việc ổn định, thu nhập cao và nhiều khi họ đã thay con quyết định luôn cả nghề nghiệp tương lai. Vì họ cho rằng bố mẹ là người đi trước, từng trải nên sẽ có nhiều sự hiểu biết hơn. Khi làm việc này, các bậc cha mẹ đã “quên” đi cảm nhận của con cái và không biết rằng con mình có thật sự yêu thích và phù hợp với điều đó hay không?

PGS.TS Trần Thành Nam, giảng viên Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đánh giá, thực tế thì hướng nghiệp là quá trình phức tạp cần có thời gian để cá nhân trải nghiệm, cân nhắc xác định lựa chọn nghề nghiệp dựa trên những căn cứ về nguyện vọng, sở thích và nhu cầu thị trường lao động. Hướng nghiệp bây giờ phải theo những tiến trình quy chuẩn, dựa trên bằng chứng khoa học để đảm bảo cá nhân có thể thích ứng với mọi biến động và bất định nghề nghiệp trong tương lai.

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, nhiều cha mẹ thường mắc một số sai lầm cơ bản như thiếu tôn trọng mong muốn của con, áp đặt với suy nghĩ “con còn nhỏ, đã biết gì mà chọn”. Bởi suy nghĩ đó nên nhiều bậc cha mẹ đã bỏ mặc, không quan tâm định hướng nghề, không nói với con về vấn đề này từ sớm. Thậm chí, nhiều bậc cha mẹ coi trọng hình thức nghề (doanh nhân, bác sĩ, kỹ sư) hơn giá trị của nghề. Sắp đặt toàn bộ lộ trình cho con (học gì, ra làm gì, sẽ thăng tiến thế nào), hướng nghề không căn cứ vào khả năng của con (cứ học trường để cha mẹ cảm thấy tự hào)…

“Nhiều bậc cha mẹ còn sử dụng tài chính để giúp con hoàn thành chương trình và có việc làm, chọn học trường vì chú ý cơ hội xin việc hơn là cơ hội phát huy sở trường của con”, vị chuyên gia phân tích.

Chuyên gia Trần Thành Nam nhận định, tất cả những sai lầm đó nếu xảy ra sẽ khiến cho năng lực thực của đứa trẻ thui chột. Trẻ cảm thấy chán nản, mệt mỏi với ngành học và chân dung nghề nghiệp tương lai, kể cả khi tốt nghiệp ra trường, cá nhân cũng không thực sự yêu nghề và từ chối công việc ngay cả khi có cơ hội.

Chọn nghề theo năng lực, sở thích hay ý cha mẹ
Ảnh minh họa ITN.

Chọn nghề như chọn bạn đời

Một kết quả khảo sát của của Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn tâm lý thuộc Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội) cho thấy, có tới 65,4% sinh viên năm thứ nhất tại một số trường đại học chưa hiểu hết về mục đích, ý nghĩa của ngành mình học; 50,8% không biết học xong sẽ làm việc gì và nơi nào tuyển dụng. Có đến 75,6% sinh viên cho biết, họ ít thỏa mãn với nghề đã chọn, vào học mới biết không hợp hay 32,4% sinh viên muốn được thi lại vào năm sau.

Thực tế có những bạn trẻ rất thành công khi được gia đình định hướng ngành nghề. Ngược lại cũng có những bạn phải học, làm việc ở những ngành nghề các bạn không thực sự yêu thích, dẫn đến lãng phí thời gian, tiền bạc của bản thân, gia đình.

Vì thế, các chuyên gia đưa ra lời khuyên rằng, đối với những học sinh cảm thấy không hứng thú với ngành học mà bố mẹ chọn thì hãy tinh tế trình bày và thuyết phục để các bậc cha mẹ hiểu về mong muốn, sở thích, khả năng của mình. Đồng thời, hãy cho phụ huynh hiểu, nếu sự kỳ vọng ấy quá sức và các bạn học sinh phải gồng mình thực hiện thì sẽ tạo nên những áp lực, stress, trong quá trình học lâu dài, mất dần hứng thú, kết quả học tập sa sút và có thể bỏ ngang ngành học khiến mọi việc vừa dở dang vừa lãng phí tiền bạc, thời gian lẫn công sức.

GS.TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM đã đưa ra một số giải pháp để tránh xung đột giữa cha mẹ và con khi chọn ngành nghề tại chương trình tuyển sinh - hướng nghiệp đặc biệt dành cho phụ huynh diễn ra mới đây.

Theo ông Sơn, cha mẹ không thể sống thay con cái mãi được. Hành trình thành công, hạnh phúc phải là hành trình, lựa chọn của con. Các con ngày nay thông minh và bản lĩnh. Phụ huynh nên lắng nghe con em mình hơn để giảm thiểu khác biệt trong suy nghĩ, định hướng giá trị nghề nghiệp, chọn ngành xét tuyển.

Cũng theo ông Sơn phân tích, ngày nay, sự phân bố lao động có sự thay đổi. Cha mẹ nhớ lại quá khứ vài chục năm nên định hướng cho con các nghề ổn định, an toàn, không quá thách thức. Tuy nhiên, con cái lại không muốn như vậy. Các con có sự chuyển dịch trong tư duy, nghề nghiệp và lối sống, muốn có sự thách thức. Đây là nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn trong tư duy chọn nghề khi tuyển sinh với cha mẹ.

Cha mẹ tạo mọi điều kiện để con em có năng lực, kỹ năng thông tin, ngoại ngữ nhưng lại mong muốn con mình chọn nghề nào an toàn, tránh mạo hiểm. Các con sinh ra trong thời đại có nhiều cơ hội, sớm bộc lộ năng khiếu, lựa chọn cá nhân, nên các em sẽ có những lựa chọn khác. Cha mẹ cần bình tĩnh, lắng nghe con cái nên đồng hành để con em hiểu về nghề, hiểu được cơ hội và thách thức của nghề đó.

Ông Sơn nhận định rằng, khi có sự khác biệt lựa chọn ngành nghề tuyển sinh, phụ huynh đừng giải quyết ngay lập tức trong một lần. Nếu chưa có đủ luận cứ để thuyết phục con, cha mẹ nên lắng nghe con và nhờ thêm bên thứ ba để trao đổi với con. Lựa chọn nghề nghiệp như chọn bạn đời của con, cha mẹ hãy thông cảm, không ép buộc từ sự chủ quan của mình.

Link gốc: https://giaoducthoidai.vn/chon-nghe-theo-nang-luc-so-thich-hay-y-cha-me-post636058.html

Bình luận

Có 0 bình luận, đánh giá

TVQuản trị viênQuản trị viên

Xin chào quý khách. Quý khách hãy để lại bình luận, chúng tôi sẽ phản hồi sớm

Trả lời.
Thông tin người gửi
Nhấn vào đây để đánh giá
Thông tin người gửi
Cùng chuyên mục
Hai dự án nhân văn gây ấn tượng tại show Sinh viên thế hệ mới của VTV3

Hai dự án nhân văn gây ấn tượng tại show Sinh viên thế hệ mới của VTV3

21-11-2026 15:28

Nhóm sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM) mang đến chương trình Sinh viên thế hệ mới 2026 - VTV3 dự án “Giữ một nghề dệt nên tương lai”.

Bài xem nhiều

Đáng chú ý

Nổi bật trang chủ
VFF đề xuất gia hạn hợp đồng tới HLV Kim Sang-sik
21 Tháng 11, 2026

VFF đã gửi đề xuất gia hạn hợp đồng tới HLV Kim Sang-sik với những điều chỉnh đáng kể về tiền lương và chế độ đãi ngộ.

Đọc thêm
Lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc ra tuyên bố chung lịch sử

Lãnh đạo Nga, Mỹ và Trung Quốc ra tuyên bố chung lịch sử

20 Tháng 11, 2026

Tổng thống Nga, Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc vừa ra tuyên bố chung lịch sử cam kết ngăn ngừa chiến tranh hạt...

Đạo diễn

Đạo diễn "Bỗng dưng trúng số" đến Việt Nam làm phim, chọn Kiều Minh Tuấn và Lê Dương Bảo Lâm làm diễn viên chính

20 Tháng 11, 2026

Phim điện ảnh hài "Bộ đôi siêu lầy" (tên tiếng Anh: Saigon Oppa) vừa hé lộ hình ảnh First Look, thu hút sự chú ý...

Bất lợi của U17 Việt Nam tại giải U17 World Cup 2026

Bất lợi của U17 Việt Nam tại giải U17 World Cup 2026

20 Tháng 11, 2026

Với chiều cao trung bình chỉ khoảng 1,75 m, U17 Việt Nam thuộc nhóm bất lợi nhất về thể hình tại giải U17 World Cup...

Phim mới của Thành Nghị chưa chiếu đã lập kỷ lục

Phim mới của Thành Nghị chưa chiếu đã lập kỷ lục

19 Tháng 11, 2026

Chưa lên sóng, phim cổ trang "Lưỡng kinh thập ngũ nhật" đã gây chú ý nhờ chiến dịch ủng hộ quy mô lớn của người...

Đình Bắc nghỉ hết năm, CLB Công an Hà Nội thêm khó

Đình Bắc nghỉ hết năm, CLB Công an Hà Nội thêm khó

19 Tháng 11, 2026

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc phải nghỉ ít nhất 6 tuần vì chấn thương đầu gối, trong lúc CLB Công an Hà Nội chuẩn bị...

Messi tranh ‘Quả bóng Vàng Dubai’, Ronaldo đua giải Trung Đông

Messi tranh ‘Quả bóng Vàng Dubai’, Ronaldo đua giải Trung Đông

19 Tháng 11, 2026

Lionel Messi góp mặt ở cuộc đua Cầu thủ nam hay nhất, còn Cristiano Ronaldo chỉ tranh giải dành cho khu vực Trung Đông tại...

Chủ tịch Tập đoàn Mường Thanh bị đề nghị từ 30 - 36 tháng tù treo

Chủ tịch Tập đoàn Mường Thanh bị đề nghị từ 30 - 36 tháng tù treo

19 Tháng 11, 2026

Ông Lê Thanh Thản bị Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử tuyên phạt từ 30 36 tháng tù nhưng cho hưởng...

U17 Việt Nam quyết tâm vì màu cờ sắc áo tại U17 World Cup 2026

U17 Việt Nam quyết tâm vì màu cờ sắc áo tại U17 World Cup 2026

19 Tháng 11, 2026

Tiền đạo Đại Nhân khẳng định U17 Việt Nam đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, sẵn sàng đối đầu U17 Bỉ trong trận ra...

Hoa hậu Nguyễn Quỳnh Anh bị tước vương miện

Hoa hậu Nguyễn Quỳnh Anh bị tước vương miện

19 Tháng 11, 2026

Ban tổ chức Miss Universe Vietnam 2026 chính thức thu hồi danh hiệu Hoa hậu của Nguyễn Quỳnh Anh từ ngày 18/11. Quyết định được...

Haaland giúp Na Uy ngược dòng vào tứ kết Nations League

Haaland giúp Na Uy ngược dòng vào tứ kết Nations League

18 Tháng 11, 2026

Erling Haaland lập cú đúp giúp Na Uy ngược dòng thắng chủ nhà Đan Mạch 3-2 ở lượt cuối bảng A4 Nations League hôm 18/11...

Hà Nội sắp thắp sáng bầu trời bằng

Hà Nội sắp thắp sáng bầu trời bằng "đại tiệc" hơn 3.300 quả pháo hoa mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

18 Tháng 11, 2026

Tối 24/11 tới, người dân Thủ đô sẽ được chiêm ngưỡng màn trình diễn hơn 3.300 quả pháo hoa tầm cao, tầm thấp kết hợp...

HLV Kim Sang-sik bật mí về tương lai

HLV Kim Sang-sik bật mí về tương lai

18 Tháng 11, 2026

HLV Kim Sang-sik đã có những chia sẻ đáng chú ý về tương lai sau trận đấu cuối cùng của ĐT Việt Nam trong năm...

Hà Nội lấy ý kiến quy hoạch 5 tuyến metro, hé lộ các vị trí nhà ga ưu tiên

Hà Nội lấy ý kiến quy hoạch 5 tuyến metro, hé lộ các vị trí nhà ga ưu tiên

18 Tháng 11, 2026

Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về phương án hướng tuyến, vị trí nhà ga của 5 tuyến metro, trong đó đề xuất...

8 quốc gia quy tụ tại Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An năm 2026

8 quốc gia quy tụ tại Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An năm 2026

18 Tháng 11, 2026

Với chủ đề "Sắc màu di sản", Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An quy tụ 12 thành phố từ 8 quốc gia cùng...

0.83747 sec| 2320.906 kb