Tháng cô hồn là gì ? Nguồn gốc và ý nghĩa Tháng Cô Hồn tức tháng 7 âm lịch

Nguồn gốc,  ý nghĩa sâu xa của tháng cô hồn hay còn gọi là tháng 7 âm lịch :

Theo truyền thuyết dân gian của Trung Quốc, từ mùng 2/7 âm lịch, Diêm Vương ra lệnh bắt đầu mở Quỷ Môn Quan và đến rằm tháng 7 thì “thả cửa” để cho ma quỷ túa ra tứ phương, trở về dân gian, đến sau 12 giờ đêm ngày 14/7 thì kết thúc và các ma quỷ phải quay lại địa ngục. Do đó, vào ngày này, người trần thường cúng cô hồn để không bị cô hồn quấy nhiễu.

Còn ở VIệt Nam, cúng cô hồn được coi là một tín ngưỡng tâm linh truyền thống. Từ xa xưa, người Việt đã quan niệm con người có hai phần đó là phần hồn và phần xác. Tùy theo lúc còn sống và những việc mà người đó làm dẫn đến khi mất đi, phần hồn sẽ tách khỏi phần xác mà được đầu thai thành kiếp khác hay xuống địa ngục, thậm chí lang thang quấy rối người thường. Và tục cúng cô hồn từ đó mà xuất hiện.

Trong tháng 7 âm lịch này, nhiều người quan niệm rằng, trong những ngày như thế này thường xuất hiện rất nhiều quỷ đói, bị bỏ rơi lang thang khắp nơi, chính vì vậy mỗi gia đình sẽ chuẩn bị gạo, cháo, muối để hối lộ cho những vong linh này với mong muốn không bị họ quấy phá đến cuộc sống hằng ngày của gia đình mình, cũng như giúp cho những vong linh này có một ngày được ăn uống no nê, đỡ tủi phận.

Những việc làm này của người Việt mang tính văn hóa tâm linh để kết nối và thể hiện tính nhân văn giữa con người đang sống và người đã khuất, cũng như quan niệm về ngày xá tội: con người dù đã gây ra những tội ác gì thì trong quá trình chịu trừng phạt, quả báo, cũng có được một ngày xá tội, để đỡ khổ cực, đau đớn… 

Lễ cúng cô hồn được tổ chức hàng năm được xem là một tục lệ đầy tính nhân văn. Người Việt không chỉ thờ cúng tổ tiên gia tộc mình mà còn thương xót cho những vong hồn cô độc không nơi nương tựa nên mới có lễ cúng này.

Mục đích của lễ cúng là để cầu kinh siêu độ cho các vong hồn mau tìm được chốn đầu thai, không còn phải chịu cảnh lang thang vất vưởng chốn nhân gian mãi nữa.

Ở Việt Nam, lễ cúng rằm tháng 7 thường sẽ được tiến hành ở chùa (tức nơi thờ Phật) trước rồi mới làm lễ cúng tại gia.

Đặc biệt, lễ cúng rằm tháng 7 sẽ được làm vào ban ngày, nhất là lễ cúng cô hồn sẽ làm vào buổi chiều, tránh thời điểm mặt trời đã lặn mà làm lễ cúng, âm khí quá vượng sẽ không có lợi cho gia chủ.

Mâm cúng cô hồn hay còn gọi là cúng chúng sinh không làm trong nhà, nơi có bàn thờ tiên tổ mà gia chủ sẽ bày lễ cúng ở trước nhà, trước sân hay vỉa hè, ban công.

Đồ lễ cúng chúng sinh thường có quần áo chúng sinh bằng vàng mã với nhiều màu sắc, cốc gạo trộn muối (sau khi lễ cúng xong xuôi sẽ được gia chủ rắc lên vỉa hè, sân nhà hoặc vãi về bốn phương tám hướng quanh nhà, các loại bánh kẹo, bỏng ngô, cháo trắng, cốc nước hoặc rượu, tiền vàng…

Những hoạt động trong tháng cô hồn (tháng 7 âm lịch) tại một số Quốc gia

Tại Trung Quốc

Trong ngày này có nhiều hoạt động như cúng lễ, đốt tiền vàng cho người đã khuất. Theo truyền thuyết của nước này thì ngày 15/7 âm lịch là ngày quan trọng nhất bởi đây là ngày cổng địa ngục mở, các hồn ma sẽ lên dương thế để kiếm cơm và vui chơi. Chính vì vậy, họ chuẩn bị mâm cơm cúng, chuẩn bị tiền, quần áo bằng vàng mã để đốt cho các vong linh cũng như những người thân đã khuất.
 
Thông quan hoạt động này, người Trung Quốc muốn duy trì phúc đức tổ tiên cũng như mong được phù hộ độ trì. Đồng thời, đây cũng là hoạt động xoa dịu các vong hồn khác để không bị quấy nhiễu.
 
Bên cạnh đó, hoạt động trong tháng cô hồn ở Trung Quốc không thể thiếu việc đi xem kịch ngoài trời. Các vở kịch phải có nội dung ca ngợi thần linh cũng như đem đến niềm vui cho những hồn ma.Vào những ngày cuối cùng của Tháng cô hồn, người Trung Quốc thường sẽ thả đèn lồng xuống các con sống như một cách để giúp các hồn ma về cõi âm.
 
Trong tháng cô hồn này, người Trung Quốc cũng có nhiều điều kiêng kỵ như không ra ngoài vào ban đêm, không hát hay huýt sáo…

Tại Nhật Bản

Không tính theo âm lịch mà tính theo lịch dương. Theo quan niệm của người Nhật Bản theo Phật Giáo thì ngày Obon diễn ra trong 3 ngày của tháng 8 dương lịch hằng năm (thường sẽ là từ ngày 13 đến ngày 15 tháng Tám) sẽ là ngày tổ tiên trở lại trần thế để thăm người thân của họ.
 
Đây cũng được xem là lễ Vu lan của người Nhật. Trong ngày đầu, người Nhật sẽ đến thăm và trang trí lại các ngôi mộ của người thân với những loại trái cây, bánh và lồng đèn. Ngày thứ 2, họ sửa soạn bàn thờ ở nhà, đặt những vật tưởng niệm về tổ tiên. Người Nhật sẽ cúng những món ăn chay trong ngày này. Ngoài ra, việc tỉa những con vật làm từ dưa chuột hay cà tím cũng được sử dụng để đặt trên bàn thờ, tượng trưng cho việc đón rước linh hồn. 

Tại Singapore

Ngày này cũng diễn ra các hoạt động thắp hương cúng tổ tiên và đốt vàng mã cho người đã khuất. Cũng như người Trung Quốc, họ xem những buổi diễn kịch được tổ chức ở sân khấu ngoài trời. Những hàng ghế đầu thường sẽ để trống cho các hồn ma.
 
Trong ngày này, người Singapore cũng tránh một số hoạt động như chuyển nhà hay văn phòng vì cho rằng việc làm này sẽ khiến các linh hồn đang trú ngụ nổi giận, Họ cũng tránh giết sâu bộ hay mặc áo đỏ vì cho rằng ma quỷ sẽ bám theo.

Tại Malaysia

Ngày này có hoạt động gần giống với người Trung Quốc như dâng cúng các vật phẩm, đốt vàng mã cho tổ tiên, thả đèn tiễn vong linh... Họ thường để các vật cũng lê bên đường vì cho rằng điều này có thể giúp những hồn ma vất vưởng lấy đồ.
 
Trong những ngày tháng cô hồn, các tín đồ đạo Phật cũng đến những ngôi đền ở Malaysia để cầu nguyện cũng như cầu bình an, bảo hộ cho người dân.

Tại Thái Lan

Thường được tổ chức trong 3 ngày của tháng 6 hàng năm. Ở đây, người Thái có một lễ hội gọi là Ma xó hay còn gọi là Phi Ta Khon . Lễ hội này được tổ chức tại huyện Dan Sai ở tỉnh Loei, vốn để tôn vinh sự trở lại của Phật - Hoàng tử Vessandorn sau khi ông rời khỏi ngôi làng của mình để bắt đầu một hành trình dài. 
 
Theo quan niệm của những người dân địa phương thì do việc mừng lễ hội quá lớn nên đã đánh thức các hồn ma. Do vậy những người tham gia lễ hội cần mặc trang phục như ma quỷ và đeo mặt nạ. Ngoài ra, họ còn múa và biểu diễn nhiều động tác chiến đấu với các hồn ma. Đây là một trong những lễ hội đặc sắc thu hút khách du lịch đến địa phương.

Tại Đài Loan

Được diễn ra chủ yếu vào ngày 16 tháng 7  m lịch với 3 hoạt động chính gồm mời các vong hồn, cúng tế cho họ và đưa tiễn vong hồn vào ngày 29/7.
 
Trong lễ cúng, người Đài Loan sẽ chuẩn bị hoa quả, đồ cúng mặn và một số thứ khác để cùng tại nhà hoặc cũng trên chùa. Cũng có những gia đình mời các nhà sư về làm lễ cầu siêu cho vong linh tổ tiên và những vong linh vất vưởng khác. Hoạt động trong tháng cô hồn ở Đài Loan cũng có một số điểm khác như họ sẽ tổ chức lễ hội rước ma, thả đèn hoa đăng với quy mô lớn.

Tại Hồng Kông

Tại Hồng Kông, tháng cô hồn được tổ chức chủ yếu theo phong tục của người trung Quốc. Tuy nhiên, thời gian làm lễ cúng của họ kéo dài cả tháng 7 âm lịch. Đây cũng là sự kiện lớn và được xem như di sản văn hóa phi vật thể của người Hồng Kông.
 
Các hoạt động trong tháng cô hồn của người Hồng Kông chính là người dân sẽ đến các vùng đất ven sông rộng lớn để cúng tế tổ tiên cũng như các bóng ma vất vưởng. Họ sẽ đốt vàng hương và giấy tiền đồng thời phát gạo miễn phí. Ngoài ra, họ cũng xem các buổi nhạc kịch ngoài trời như người Trung Quốc và Singapore.