Quy định chủ ô tô phải trang bị ghế an toàn cho trẻ em: Áp dụng thế nào để phù hợp với thực tế Việt Nam?

Chiều 17/11, Quốc hội thảo luận về dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự. Một trong những nội dung đáng chú được đại biểu quốc hội đưa ra thảo luận là quy định bắt buộc phải có thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, quy định này áp dụng cho tất cả các loại xe ô tô, kể cả taxi.

Cụ thể hơn, Điều 10 của Luật Trật tự, an toàn giao thông có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 quy định: "Khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 m trên xe ôtô không được cho trẻ em ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ loại xe ô tô chỉ có một hàng ghế; người lái xe phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em".

Trong khi đó, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024 về thiết bị an toàn cho trẻ em dùng trên ôtô được ban hành kèm theo Thông tư số 48/2024 ngày 15/11/2024, có hiệu lực từ 1/1/2025 quy định, thiết bị an toàn cho trẻ em bao gồm Hệ thống ghế trẻ em CRS (Child Restraint System) và Hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS (Enhanced Child Restraint System).

Nếu không tuân thủ, tài xế có thể bị phạt 800.000-1.000.000 đồng, theo Khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Thông tin này khiến nhiều người dân, tài xế, chuyên gia giao thông tranh luận sôi nổi.

Tài xế lo sẽ phát sinh thêm chi phí

Anh Nguyễn Văn Hòa (Ninh Bình), một tài xế có hơn 10 năm kinh nghiệm chạy xe taxi ủng hộ việc bảo vệ an toàn cho trẻ em, hành khách khi đi xe. Tuy nhiên, anh Hòa lo lắng khi lắp thêm ghế trẻ em trên xe sẽ phát sinh thêm một khoản tiền, đồng thời, gây ra phiền hà cho hành khách đi cùng.

Chưa kể, theo anh Hòa việc lắp sẵn ghế trẻ em đồng nghĩa mất một vị trí chở khách. Trường hợp  tháo ghế ra để vào cốp thì không còn chỗ để hành lý.

Luật Trật tự an toàn giao thông quy định bắt buộc phải có thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, quy định này áp dụng cho tất cả các loại xe ô tô, kể cả taxi. Ảnh: AI.

“Thêm nữa, trẻ em có nhiều độ tuổi khác nhau, nếu như mua các loại ghế cho phù hợp với trẻ em thì sẽ rất tốn chi phí. Tôi lấy ví dụ, nếu như 3 có trẻ em ở trên xe ô tô (ở 3 độ tuổi khác nhau) thì tài xế sẽ phải mua 3 loại ghế khác nhau. Trong khi đó, giá các loại ghế cũng hề rẻ, từ vài trăm đến vài triệu đồng”, anh Hòa chia sẻ.

Đồng quan điểm, anh Nguyễn Văn Sáu, một lái xe taixi cũng lo lắng, nếu như chở khách trẻ em mà không có ghế an toàn đúng quy định anh cũng như nhiều tài xế khác sẽ là người bị phạt. Theo anh, tại Việt Nam, hiện tại kể các hãng taxi truyền thống đến các hãng taxi công nghệ đều chưa có hướng dẫn chính thức liên quan đến khách trẻ em.

Ông Nguyễn Thanh Lâm (Hà Nội) cho rằng, quy định này hướng tới mục tiêu, lợi ích tốt cho xã hội, người dân. Tuy nhiên, các ngành chức năng cũng cần phải xem lại xem quy định có phù hợp với thực tế, điều kiện hiện nay của người dân hay không.

“Quy định bắt buộc người lái xe phải sử dụng, hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em. Như vậy, quy định này áp dụng với các tài xế ô tô, taxi. Đối với xe gia đình, nhiều người có thể sẽ ý thức thực hiện tốt nhưng cũng có nhiều gia đình sẽ không thực hiện vì cho rằng tốn kém, vướng và bất tiện”, ông Lâm bày tỏ.

Nên ra mắt ứng dụng gọi xe chuyên dụng dành cho trẻ em

Đại biểu Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho hay, ghế an toàn được thiết kế để bảo đảm an toàn cho trẻ trong trường hợp xảy ra tai nạn, đặc biệt là khi phanh gấp. Đây là một thiết bị đã được nghiên cứu, sử dụng hiệu quả ở hầu hết các nước phát triển.

Đại biểu Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội. Ảnh: Diên Hồng.

Đối với Việt Nam, theo ông Hoà, cơ quan chức năng cần phải xem xét tới tính khả thi của quy định, trường hợp quy định gây ra những vướng mắc, phiền hà cho người dân cần phải sửa đổi sao cho phù hợp với thực tế, đảm bảo tạo điều kiện tốt nhất cho tài xế.

Ông Khương Văn Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng ủy ban an toàn giao thông Quốc gia, chuyên gia giao thông cũng cho rằng, ở các nước phát triển phần lớn họ đều yêu cầu phải có ghế an toàn khi chở trẻ em. Bởi họ cho rằng sinh mạng của con người là trên hết, đặc biệt là đối với trẻ.

“Khi xảy ra tai nạn giao thông, tính mạng con người là quan trọng nhất. Vì vậy tôi cho rằng, việc yêu cầu phải có ghế an toàn cho trẻ là cần thiết. Cá nhân tôi hoàn toàn ủng hộ quy định này”, ông Tạo nói.

Về giải pháp, ông Tạo cho biết, đối với gia đình, khi họ mua được ô tô thì chắc chắn sẽ mua được chiếc ghế an toàn để bảo vệ cho con, thành viên trong gia đình. Việc này, theo ông người dân có thể linh hoạt, đáp ứng được quy định này.

Còn với doanh nghiệp vận tải, họ có thể đưa thêm các dịch vụ, ứng dụng gọi xe cho trẻ em trên App. Khi người dân có nhu cầu, họ sẽ gọi ứng dụng này và đương nhiên khi tài xế đến đón sẽ có sẵn ghế an toàn trẻ em. Mặt khác, tài xế cũng có thể vừa chở trẻ em vừa chở người lớn.

Ông Khương Văn Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng ủy ban an toàn giao thông Quốc gia, chuyên gia giao thông. Ảnh: N.T.

“Doanh nghiệp có thể nghiên cứu phương án, dành ra 10% số xe ô tô có ghế an toàn để cho người dân có thể sử dụng dịch vụ này. Hoặc họ ra mắt một dịch vụ xe gia đình chuyên dụng khi khách đi kèm trẻ em với mức cước cao hơn để bù đắp chi phí. Việc này tôi cho rằng cũng không quá khó và sẽ khả thi”, ông Tạo nêu giải pháp.

Theo Cục CSGT, người dân có thể sử dụng đai trẻ em, ghế trẻ em hoặc đệm trẻ em trên ô tô phù hợp với điều kiện của trẻ, của gia đình và phù hợp với điều kiện sử dụng trên ô tô. Các thiết bị này đều có ý nghĩa tương tự như những thiết bị an toàn để phòng ngừa khi sự cố xảy ra.

"Trước hết cần phải nói rõ, việc quy định trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 mét trên ô tô phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp là để đảm bảo sức khỏe, tính mạng cho chính con em của các lái xe, các bậc phụ huynh. Bởi vậy, việc này là hết sức cần thiết, các cơ quan chức năng cũng đã nghiên cứu từ trước", vị đại diện Cục CSGT chia sẻ.

Về lộ trình thực hiện quy định nêu trên, vị đại diện Cục CSGT cho biết việc khuyến cáo, khuyến khích người dân sử dụng ghế trẻ em trên ô tô này không phải vừa mới thực hiện, mà đã có từ cách đây nhiều năm về trước và nhiều lái xe đã mua và cho con em mình sử dụng.

"Để phù hợp với luật pháp quốc tế về giao thông mà Việt Nam đã gia nhập là Công ước Viên, khuyến cáo của Liên hợp quốc về an toàn giao thông... Việt Nam đã luật hóa quy định nêu trên để bảo vệ trẻ em, bảo vệ đối tượng yếu thế, bởi đây là nhóm đối tượng không thể tự bảo vệ mình mà cần có bố mẹ, người lớn. Khi mà bố mẹ không bảo vệ được các con thì sẽ cần tới luật pháp", vị này nói.

Theo Cục Cảnh sát giao thông, người dân có thể sử dụng đai trẻ em, ghế trẻ em hoặc đệm trẻ em trên ô tô phù hợp với điều kiện của trẻ, của gia đình và phù hợp với điều kiện sử dụng trên ô tô. Các thiết bị này đều có ý nghĩa tương tự như những thiết bị an toàn để phòng ngừa khi sự cố xảy ra.

Tuy nhiên, cần lưu ý đai dành riêng trẻ em là hệ thống khác hoàn toàn dây an toàn có sẵn trên xe ô tô.

Cũng theo vị này, cơ quan chức năng đã đưa xuống lộ trình tới ngày 1/1/2026 mới thực hiện áp dụng phạt. Ngoài ra, các quy định, quy chuẩn về thiết bị an toàn ghế trẻ em cũng đã có theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT.