90 ngày hoãn thuế đối ứng sắp kết thúc, doanh nghiệp Việt Nam nên "ứng xử" thế nào?

Chỉ còn hơn một tháng nữa (hạn cuối 9/7) là sẽ hết thời hạn 90 ngày hoãn áp dụng thuế đối ứng mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành cho 75 quốc gia. Trong số này, Việt Nam bị áp mức thuế 46%.

Theo đó, từ ngày 19 đến 22-5, vòng đàm phán lần thứ hai Hiệp định song phương về thương mại đối ứng Việt Nam - Hoa Kỳ đã diễn ra tại thủ đô Washington D.C.

Hiện, kết quả của vòng đàm phán này chưa được công bố nhưng theo Bộ Công Thương, Việt Nam và Mỹ đã đạt tiến bộ tích cực, xác định các nhóm vấn đề đạt được đồng thuận hoặc quan điểm đã gần nhau, các nhóm vấn đề cần tiếp tục thảo luận để đi đến thống nhất trong thời gian tới.

Dù vậy, không thể phủ nhận những tác động tiêu cực của các chính sách thuế quan đang bao trùm và ảnh hưởng đến nhiều quốc gia, và Việt Nam cũng không ngoại trừ.

Dự báo thị trường tài chính như Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng rất nặng

Bàn luận về những tác động của chính sách thuế quan do Mỹ đưa ra tại phiên thảo luận với chủ đề "Những thay đổi chính sách vĩ mô đang vẽ lại bản đồ đầu tư", PGS. TS. Phạm Thế Anh, Trưởng Khoa kinh tế học, Trường Đại học kinh tế Quốc dân cho rằng chính sách thuế quan không chỉ làm giảm tăng trưởng kinh tế thế giới mà còn tác động trực tiếp tới tất cả các quốc gia có mối quan hệ thương mại với Mỹ, trong đó có Việt Nam.

Theo ông, có hai kênh chịu tác động chính từ chính sách thuế quan của Mỹ là thương mại - đầu tư và thị trường tài chính.

PGS. TS. Phạm Thế Anh, Trưởng Khoa kinh tế học, Trường Đại học kinh tế Quốc dân. (Ảnh: BTC).

Ông phân tích, mô hình kinh tế Việt Nam là tăng trưởng nhờ xuất khẩu bằng việc thu hút đầu tư vào các lĩnh vực chế biến, chế tạo. Do đó, thuế quan tạo ra sự bất định khiến những ngành nghề chịu thuế suất cao ảnh hưởng trực tiếp.

Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư vào Việt Nam bị ảnh hưởng.

"Chính sách thuế hiện nay rất bất định khiến dòng vốn đầu tư bị tạm dừng, ngưng trệ bởi chúng ta không biết được cuối năm nay và sang năm sau, chính sách thuế thay đổi như thế nào", chuyên gia phân tích.

Ít nhất dòng vốn đầu tư vào Việt Nam và các quốc gia khác sẽ ngừng lại để chờ kết quả đàm phán. Tương lai phải rõ ràng, bớt bất ổn thì dòng vốn mới an tâm vào đầu tư lâu dài.

Với Việt Nam, ông Thế Anh cho rằng, dù hiện chưa thấy tín hiệu cho thấy dòng vốn bị rút khỏi Việt Nam, tổng vốn FDI cam kết đầu tư vào Việt Nam vẫn có sự tăng trưởng, tuy nhiên các tập đoàn này có hiện thực hoá khoản đầu tư đã đăng ký hay không thì phải chờ kết quả đàm phán.

Kênh thứ hai chịu tác động của chính sách thuế quan này là thị trường tài chính. Khi đưa ra các chính sách áp thuế, chính quyền Tổng thống Trump mong muốn rằng gánh nặng thuế sẽ do nước ngoài chi trả nhưng thực tế người tiêu dùng Mỹ sẽ phải chịu một phần thuế quan đó.

Có thể 1, 2 tháng vừa rồi giá cả chưa bị ảnh hưởng nhiều nhưng trong các tháng tới nếu như mức thuế cao được áp dụng thì chắc chắn sẽ khiến cho giá cả tại Mỹ tăng trở lại, dẫn tới áp lực lạm phát. Từ đó chính sách tiền tệ của Mỹ phải tiếp tục thắt chặt, lãi suất neo cao.

Điều này khiến các thị trường tài chính như Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng rất nặng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam muốn duy trì ổn định tỷ giá và hạ lãi suất để thúc đẩy tăng trưởng trong nước.

"Đối với việc ngành nghề nào sẽ bị ảnh hưởng nặng nề từ thuế đối ứng thì tôi cho rằng vẫn phải đợi chờ kết quả đàm phán cuối cùng.

Song, tôi nghiêng về kịch bản tương đối tích cực và so sánh tương quan với các quốc gia nhập khẩu, xuất khẩu các mặt hàng tương tự như Việt Nam để có đánh giá tốt hơn. Hiện tại về cơ bản tất cả ngành hướng ra nghề xuất khẩu và đặc biệt là những ngành nghề có đầu tư nước ngoàiđều ảnh hưởng.

Gần đây nhất, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh tăng gấp đôi mức thuế đối với thép và nhôm nhập khẩu bắt đầu từ ngày 4/6. Ảnh: Bloomberg.

Mục tiêu tăng trưởng GDP 8% là "rất thách thức"

Ông Thế Anh nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng GDP 8% năm 2025 là rất thách thức nhưng Chính phủ vẫn có những giải pháp để cải thiện tăng trưởng. Động lực hiện nay đối với tăng trưởng trong nước hiện nay chính là đầu tư công và các doanh nghiệp, ngành nghề trong nước phải bám theo đó.

Muốn đầu tư công của Chính phủ có tốc độ lan toả, tác động thúc đẩy, kéo tư nhân cùng tăng trưởng thì phải tập trung vào những dự án trọng điểm, cơ sở hạ tầng có sự lan toả cao.

Đặc biệt, phải kéo được tỷ lệ nội địa hoá, tức là kéo được doanh nghiệp trong nước tham gia vào các dự án đầu tư công. Nếu thực hiện các dự án đầu tư công mà để doanh nghiệp nước ngoài cung cấp nguyên vật liệu... thì sức lan toả đối với nền kinh tế nội địa sẽ rất kém, ông Thế Anh nhấn mạnh.

Cùng với đó, các doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động tỷ lệ nội địa hoá và xuất xứ hàng hoá. Trong việc đàm phán thuế quan hiện nay, vấn đề liên quan để tỷ lệ nội địa hoá của sản phẩm sẽ là một điều kiện để đàm phán.

Đơn cử như ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp bằng cách áp các mức thuế khác nhau với các tỷ lệ nội địa hoá khác nhau. Các doanh nghiệp cần chủ động trong việc tránh đội lốt xuất xứ hàng hoá, chủ động trong việc nâng cao tỷ lệ nội địa hoá sẽ tránh rủi ro thuế quan.

Nếu Chính phủ thực sự muốn kéo khu vực tư nhân tham gia sâu, đóng góp nhiều hơn vào tăng trưởng thì cần có chính sách, ưu đãi về thuế liên quan đến tỷ lệ nội địa hoá trong các sản phẩm

PGS. TS. Phạm Thế Anh, Trưởng Khoa kinh tế học, Trường Đại học kinh tế Quốc dân.
Trong khi đó, theo ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB), nếu tạm gác yếu tố Trump và các rào cản thương mại, lịch sử thị trường tài chính luôn vận động theo chu kỳ.

Trung bình mỗi năm, Mỹ thâm hụt ngân sách khoảng 2.000 tỷ USD. Nếu là doanh nghiệp đang đi vay, năm nào cũng tiêu xài nhiều hơn phần thu về thì chắc sẽ phá sản sớm. May mắn là Mỹ nắm được lợi thế khi sở hữu đồng tiền thanh toán quốc tế.

Trong bối cảnh bất ổn hiện nay, nhiều quốc gia tham dự thương mại toàn cầu đang tìm cách chuyển dịch đồng tiền thanh toán quốc gia ra khỏi USD, để tránh phụ thuộc vào USD. Đây được xem là cơ hội rất lớn cho thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang ở vị thế cực kỳ khó khi đối mặt với bài toán điều hành chính sách. Một mặt, cơ quan điều hành cần duy trì ổn định vĩ mô; mặt khác, cần hỗ trợ tăng trưởng.

"Về lý thuyết, hạ lãi suất nhưng tỷ giá cũng chịu áp lực. Chúng ta cũng không muốn VND mất giá quá nhiều, sẽ bị quy vào dùng tỷ giá để kích thích xuất khẩu. Đây là bài toán rất khó của Việt Nam hiện nay", ông Hải cho hay.

Chính vì vậy, ông Hải kỳ vọng Chính phủ Việt Nam sẽ đàm phán tốt về thương mại với Mỹ, kết hợp với tình hình ổn định chính trị, kinh tế vĩ mô và định hướng cải cách đất nước, sẽ thực sự mở ra rất nhiều cơ hội mới cho Việt Nam.

Với thị trường chứng khoán, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường, Công ty CP Chứng khoán VPBank (VPBankS) nêu quan điểm, thị trường chứng khoán Việt Nam khó lường trong ngắn hạn khi thời hạn áp thuế quan đối ứng quay trở lại sau 90 ngày tạm hoãn.

Ông cho biết, sau 90 ngày, kết hợp với yếu tố không chắc chắn về pháp lý về các điều luật mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đang sử dụng để áp thuế, chính sách thương mại của Mỹ càng tạo nên nhiều sự không chắc chắn.

Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ khó thể lường được mức thuế quan khi ông Trump liên tục thay đổi luận điệu về mức thuế, thời hạn áp thuế. Các doanh nghiệp sẽ thiếu chủ động về giá cả, đơn hàng, khách hàng. “Đây là yếu tố tạo nên sự không chắc chắn cho thị trường tài chính nói chung”, ông Sơn nhấn mạnh.