4 bước để chọn ngành phù hợp khi du học

Tại Hội thảo định hướng ngành khi du học, bà Trần Phương Hoa, Giám đốc Tổ chức giáo dục Summit, chia sẻ trong 10 năm qua, bà được nhiều người hỏi "Làm thế nào để chọn ngành phù hợp để du học?".

Theo bà Hoa, đây là câu hỏi rộng và khó trả lời, song phụ huynh và học sinh có thể tham khảo một số tiêu chí để đưa ra lựa chọn.

Hiểu bản thân

Bà Hoa cho rằng trước khi chọn ngành, học sinh cần tự trả lời câu hỏi: "Năng lực, tính cách, lối sống của mình như thế nào?". Trong đó, năng lực gồm thể chất, tinh thần, tư duy, chuyên môn. Tính cách thì nên xét theo khả năng hòa nhập, mức độ hướng ngoại, chí tiến thủ. Còn lối sống sẽ thuộc nhóm nào như thích ổn định hay xê dịch...

Hiểu bản thân không dễ, do đó bà Hoa khuyên học sinh hỏi thêm gia đình, người quen để lấy nhận xét. Ngoài ra, các em có thể thử làm những bài trắc nghiệm tính cách để có gợi ý ngành nghề phù hợp.

Hiểu ngành, nghề

Theo bà Hoa, song hành với hiểu bản thân là hiểu về ngành nghề, bởi "có hiểu mới biết mình thích hay không". Bà từng gặp nhiều học sinh biết nghề của bố mẹ, nhưng không mô tả được công việc đó làm những gì.

Cách nhanh nhất để hiểu về ngành, nghề là hỏi những người đã và đang làm việc trong lĩnh vực đó. Khi tìm hiểu, học sinh nên cố gắng làm rõ một số nội dung: phân biệt ngành và nghề; kỹ năng và kiến thức cần có với ngành, nghề đó; tiến bộ công nghệ và tình hình chính trị kinh tế, xã hội liên quan; nhu cầu của xã hội với ngành, nghề đó ra sao...

Tham khảo dữ liệu về nhu cầu thị trường

Dẫn lại một số nghiên cứu, khảo sát, bà Hoa cho rằng thông tin về các ngành, nghề, nhu cầu nguồn nhân lực thường được đăng tải công khai trên nhiều website mà học sinh dễ dàng tìm kiếm.

Chẳng hạn với Mỹ, trang Myvisajobs thống kê 10 nghề có lượng visa H1B (loại thị thực có thời hạn, cho phép lao động nước ngoài làm việc tại Mỹ) cao nhất năm 2022 là: phát triển phần mềm, phân tích hệ thống máy tính, phát triển phần mềm hệ thống, kỹ sư/thiết kế hệ thống máy tính, quản lý dự án công nghệ thông tin, quản lý hệ thống máy tính và thông tin, phân tích dữ liệu kinh doanh, kiểm soát đảm bảo chất lượng phần mềm, phân tích vận trù học, kỹ sư cơ khí.

"8/10 ngành này liên quan công nghệ thông tin, điều này cho thấy đây vẫn là lĩnh vực mang tới nhiều cơ hội việc làm", bà Hoa nói.

Tương tự với Australia, theo số liệu của Bộ Nội vụ nước này, tính tới tháng 3/2023, ba nghề có số lao động nhập cư nhiều nhất là kỹ sư phần mềm, đầu bếp, phân tích nghiệp vụ kinh doanh.

Còn Chính phủ Anh cho biết một số nghề thiếu hụt nhân lực tại nước này là dịch vụ sức khỏe, chăm sóc người già; nghiên cứu khoa học; kỹ sư điện, điện tử, cơ khí; kiến trúc sư...

Cơ hội làm việc, định cư

Bà Thủy Phan, đại diện tuyển sinh Đại học Tasmania, Australia, nói thường khuyên học sinh ưu tiên đam mê, sở thích. Song, việc cơ hội làm việc, định cư với ngành, nghề du học cũng là một chỉ số đáng lưu tâm.

Lấy ví dụ, bà Thủy nói từ sau 1/7, du học sinh có thể ở lại Australia tối đa hai năm với bậc cử nhân, ba năm với bậc thạc sĩ. Một số vùng, ngành nghề thiếu nhân lực như công nghệ, kỹ thuật, khoa học, sức khỏe, giáo dục được cộng thêm hai năm nữa.

"Ví dụ học cử nhân điều dưỡng tại Đại học Tasmania, du học sinh có thể ở lại Australia 3-6 năm, trong đó có hai năm tiêu chuẩn, 1-2 năm vùng xa và 1-2 năm dành cho ngành nghề đang thiếu nhân lực", bà Thủy nói.

Còn ở Mỹ, bà Hoa cho biết thông thường du học sinh được lại một năm sau khi tốt nghiệp cử nhân, bất kể có tìm được việc trong thời gian đó hay không. Tuy nhiên, một số ngành được cho thời gian ở lại Mỹ nhiều hơn, gồm khoa học, thực phẩm, nông nghiệp, sinh học, hóa học, công nghệ thông tin, công nghệ giáo dục, tâm lý học, khoa học dữ liệu.

Nếu có ý định ở lại làm việc hay định cư, ứng viên có thể tham khảo thêm các thông tin này để chọn ngành, nghề.

Theo các chuyên gia, định hướng nghề nghiệp là việc cần làm càng sớm càng tốt, không chỉ du học mới cần. Phụ huynh nên hỗ trợ con tích lũy kỹ năng mềm, tính độc lập, tạo cơ hội cho các em tiếp xúc và tìm hiểu về nghề nghiệp của bố mẹ và những người xung quanh.

Lý tưởng nhất là chọn được việc mình vừa thích và giỏi, lại là lĩnh vực khát nhân lực, thu nhập tốt. Nhưng nếu không may mắn như vậy, các chuyên gia cho rằng học sinh và phụ huynh nên cởi mở và linh hoạt đón nhận.

"Cuộc đời làm việc còn rất dài, và mỗi người vẫn còn cơ hội", bà Hoa nói.