Xung đột Israel và Iran bùng nổ: Sao Moscow im lặng quan sát và chờ đợi?

Cuộc leo thang không giống Ukraine

Trung Đông chưa bao giờ yên bình, nhưng lần này căng thẳng đã lên tầm mới khi Israel đối đầu trực tiếp với Iran – đối thủ địa chính trị và có tiềm lực hạt nhân.

Cuộc chiến thực sự không bắt đầu từ ngày 13/6, mà từ tháng 4/2024, khi 2 nước triển khai loạt đòn tấn công qua lại, khác hẳn so với “cuộc chiến bóng ma” trước đây vốn chỉ qua tình báo, tấn công mạng và sử dụng lực lượng tay sai.

Đợt hiện tại, do Israel khởi xướng, chuyển thành chiến tranh công khai với mục tiêu vào cơ sở hạ tầng chiến lược, trung tâm quyết định và cả thành phố.

Không có hoạt động quân sự trên bộ – đây là cuộc chiến trên không giữa 2 bên, với chuỗi tấn công tầm xa và đấu tên lửa. Người nào kiệt lực trước sẽ thua cuộc, vì chiến thắng dựa vào sức chịu đựng và kiên nhẫn chiến lược hơn là chiếm đóng lãnh thổ.

Ai là bên suy yếu trước?

Iran sở hữu kho tên lửa lớn nhất Trung Đông, nhưng Israel lại có sự hậu thuẫn vững chắc từ Mỹ. Thủ tướng Benjamin Netanyahu dường như tin rằng áp lực kéo dài sẽ đè sụp “chế độ lãnh tụ dòng giáo sĩ”, nếu không sụp đổ vì áp lực từ bên ngoài thì cũng vì nội bộ.

Tuy nhiên, chính ông Netanyahu cũng đang đối mặt khủng hoảng chính trị nội bộ đầy rủi ro và sự kéo dài mà không có kết quả rõ ràng có thể làm lung lay nội các của ông.

Ban lãnh đạo Israel mong muốn một chiến dịch nhanh gọn, tương tự đối đầu với Hezbollah trước đây, khi họ tận dụng ưu thế trên không để nhanh chóng đánh bại đối phương.

Tuy nhiên, Iran không phải một tổ chức phi nhà nước yếu ớt mà lại là một quốc gia với tài nguyên và dân số lớn hơn Israel nhiều lần, do đó có thể trụ vững lâu hơn.

Hiện có dấu hiệu cho thấy kế hoạch chiến thắng nhanh của Israel đang gặp khó. Nếu cuộc chiến kéo dài, ông Netanyahu có thể sẽ phải đối diện phản ứng mạnh mẽ cả trong và ngoài nước.

Hệ thống phòng không của Israel khai hỏa để đánh chặn tên lửa Iran vào Tel Aviv, Israel, sáng sớm 18/6.

Ông Trump và chính trị Mỹ giữa sóng gió

Tổng thống Donald Trump từng cam kết kết thúc những cuộc chiến kéo dài và hạ giá xăng dầu, nhưng việc ủng hộ Israel đã khiến nhiều người trong phong trào MAGA (làm nước Mỹ vĩ đại trở lại) phản đối, lo ngại Mỹ tiếp tục vướng sâu vào xung đột nước ngoài.

Vì vậy, ông Trump phải đối mặt với cùng một tình thế tiến thoái lưỡng nan như cựu Tổng thống Joe Biden. Ông Trump đứng giữa áp lực từ phe ủng hộ Israel trong đảng Cộng hòa và dư luận cử tri có thể thay đổi cục diện bầu cử năm 2026.

Một kịch bản đáng lo là nếu Iran đẩy nhanh chương trình hạt nhân đáp trả Israel, đó sẽ là đòn chí mạng vào chính sách Iran mà ông Trump khởi xướng kể từ khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018.

Nga theo dõi và chờ đợi

Tại Moscow, giới quan sát đang theo sát căng thẳng bởi giá dầu tăng sẽ có lợi cho Nga. Quan trọng hơn, nếu Mỹ bận rộn với một cuộc chiến lớn ở Trung Đông, Washington có thể bị phân tán khỏi cam kết hỗ trợ Ukraine.

Iran hiện là đối tác chiến lược của Nga và Nga rõ ràng lợi hơn nếu Iran duy trì sức chiến đấu.

Tuy nhiên, Nga đang phải dốc lực cho cuộc chiến tại Ukraine, nên khó có thể hỗ trợ trực tiếp Iran dù 2 nước đã ký hiệp ước đối tác chiến lược. Hiệp ước này không bao gồm nghĩa vụ hỗ trợ quân sự trực tiếp và chỉ nêu rõ không bên nào được đối thủ của nhau.

Vì vậy, cách tiếp cận khôn ngoan nhất lúc này với Nga là duy trì lập trường yên lặng, cung cấp hỗ trợ ngoại giao và lý luận, hy vọng Iran không hành động quá mức và tự đẩy mình vào thế bất lợi.

Tehran đã phục hồi tương đối nhanh sau đòn tấn công đầu tiên, cho thấy năng lực thích nghi, tăng cường tình báo phản công cũng như tấn công lại của họ.

Nếu sau 2 tuần, giới hạn thời gian mà Israel tự đặt ra, Tel Aviv vẫn không giành được thắng lợi quyết định, nguy cơ cao là ông Netanyahu mới là người hết đường, không phải Tehran.