Xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân kinh doanh online trốn thuế

Sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán sẽ phải khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho cá nhân, hộ kinh doanh theo quy định. Ảnh: Minh Phương.

Khởi tố nhiều đối tượng

Hoạt động kinh doanh qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream và các nền tảng số đang phát triển nhanh chóng, trở thành kênh phân phối phổ biến, đem lại doanh thu lớn cho hàng triệu cá nhân, hộ kinh doanh. Tuy nhiên, phần lớn các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế do đặc điểm giao dịch ẩn danh, phân tán và khó kiểm soát.

Ngày 22/6, cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TP Hà Nội đã khởi tố 3 bị can, trong đó có Vũ Nam Phương (biệt danh “Cún Bông”) - một nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội, cùng chồng và kế toán riêng. Theo kết quả điều tra, nhóm bị can đã lập song song 2 hệ thống sổ sách kế toán, một sổ để nộp cho cơ quan thuế, một sổ nội bộ để ghi nhận doanh thu thực tế. Trong khi kê khai doanh thu chỉ 5 tỷ đồng, doanh thu thực tế lên tới hơn 120 tỷ đồng, gây thất thu ngân sách nhà nước trên 10 tỷ đồng. Đáng chú ý, có tới 500 tỷ đồng giao dịch khác đang tiếp tục được điều tra.

Đây chỉ là một trong hàng loạt trường hợp đang được cơ quan chức năng rà soát, xử lý. Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội tư vấn Thuế Việt Nam, cho biết: Đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, mức thuế phải nộp hiện nay thấp hơn nhiều so với thuế thu nhập từ tiền lương, tiền công. Ví dụ, với hoạt động bán hàng online, thuế thu nhập cá nhân chỉ là 0,5%, còn thuế giá trị gia tăng là 1,5%. Tổng cộng chỉ 2% trên doanh thu. Với mức thuế thấp như vậy, người kinh doanh hoàn toàn có thể chủ động kê khai, nộp thuế đầy đủ để hoạt động một cách minh bạch, xây dựng uy tín và thương hiệu lâu dài. Việc trốn thuế để né tránh một khoản chỉ 1,5% hay 2% là hoàn toàn không đáng. Bởi khi bị phát hiện, người kinh doanh không chỉ phải nộp lại số tiền thuế đã trốn, mà còn có thể bị xử phạt hành chính nặng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Vụ việc bị khởi tố hình sự gần đây là lời cảnh báo rõ ràng: dù hoạt động trên môi trường thực hay môi trường số, mọi hành vi trốn tránh nghĩa vụ thuế đều sẽ bị xử lý nghiêm minh. Chỉ khi tất cả người dân cùng tuân thủ pháp luật mới tạo được một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và phát triển bền vững.

Hoàn thiện việc truy thu thuế sàn thương mại điện tử

Theo các chuyên gia tài chính, Nghị định 117/2025/NĐ-CP ra đời nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý trong quản lý thuế đối với thương mại điện tử, yêu cầu tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử có chức năng thanh toán thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thay các khoản thuế phát sinh từ giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh.

Theo đó, kể từ ngày 1/7/2025, khi giao dịch thành công và được xác nhận thanh toán, sàn thương mại điện tử sẽ khấu trừ thuế và thực hiện kê khai, nộp thay vào ngân sách nhà nước theo mức thuế suất quy định. Cụ thể, thuế giá trị gia tăng được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu: hàng hóa là 1%, dịch vụ là 5%, vận tải và dịch vụ gắn với hàng hóa là 3%.

Đối với thuế thu nhập cá nhân, mức khấu trừ áp dụng như sau: với cá nhân cư trú, hàng hóa 0,5%, dịch vụ 2%, vận tải và dịch vụ gắn với hàng hóa 1,5%; với cá nhân không cư trú, hàng hóa 1%, dịch vụ 5%, vận tải và dịch vụ gắn với hàng hóa 2%.

Trong trường hợp không thể phân loại giao dịch là hàng hóa hay dịch vụ, mức thuế suất cao nhất sẽ được áp dụng nhằm bảo đảm thu đúng, thu đủ. Cơ chế khấu trừ tại nguồn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giảm thiểu rủi ro kê khai sai hoặc trốn thuế từ phía người kinh doanh.

Một trong những nội dung được các cá nhân, hộ kinh doanh quan tâm là quy định liên quan đến hóa đơn khi sàn thương mại điện tử đã thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay. Cơ quan thuế khẳng định, việc sàn khấu trừ thuế không thay đổi trách nhiệm xuất hóa đơn của người bán. Cá nhân, hộ kinh doanh vẫn phải xuất hóa đơn cho khách hàng theo quy định.

Tuy nhiên, để tránh trùng lặp nghĩa vụ thuế, người kinh doanh không cần kê khai lại phần doanh thu đã được sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thay. Khi kê khai thuế, cá nhân, hộ kinh doanh cần xác định rõ phần doanh thu nào đã bị khấu trừ thuế, phần nào chưa để tránh tình trạng nộp thuế hai lần cho cùng một khoản thu nhập.

Việc sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế theo từng giao dịch và thực hiện kê khai định kỳ theo tháng cũng tạo thuận lợi trong việc xác định nghĩa vụ thuế, hạn chế tối đa tranh chấp, vướng mắc phát sinh giữa cơ quan thuế, nền tảng thương mại điện tử và người bán.

Đối với các giao dịch bị hủy hoặc trả lại hàng hóa, dịch vụ, Nghị định 117/2025/NĐ-CP cho phép tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử được bù trừ số thuế đã khấu trừ và nộp thay trước đó với các giao dịch phát sinh mới. Cách làm này bảo đảm tính hợp lý, công bằng và phù hợp với thực tiễn vận hành của các nền tảng thương mại điện tử.