Viêm loét dạ dày nên ăn uống gì? Thực đơn giúp giảm đau, dễ tiêu

Tìm hiểu viêm loét dạ dày nên ăn gì để nhanh khỏi bệnh

Hiểu về viêm loét dạ dày: nguyên nhân và tầm quan trọng của chế độ ăn

Viêm loét dạ dày là gì và tại sao bạn cần quan tâm?

Viêm loét dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương, hình thành các vết loét gây ra cảm giác đau đớn và khó chịu. Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng này thường là do sự tấn công của vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) và việc sử dụng một số loại thuốc kháng viêm trong thời gian dài. 

Bên cạnh đó, lối sống hiện đại với nhiều áp lực, căng thẳng, thói quen ăn uống không điều độ, sử dụng nhiều rượu bia và chất kích thích cũng là những yếu tố thúc đẩy bệnh tiến triển.

Các triệu chứng điển hình mà người bệnh thường gặp phải bao gồm đau rát vùng thượng vị, đặc biệt là khi đói hoặc sau khi ăn no, kèm theo đó là cảm giác đầy hơi, chướng bụng, ăn không tiêu, ợ hơi, ợ chua. Nếu không được quan tâm đúng mức, bệnh có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe như xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày, và về lâu dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý phức tạp hơn.

Vai trò của dinh dưỡng và góc nhìn từ Y học cổ truyền

Để cải thiện tình trạng viêm loét dạ dày, việc tuân thủ phác đồ của bác sĩ là vô cùng cần thiết. Song song đó, xây dựng một chế độ dinh dưỡng khoa học đóng vai trò như một nền tảng vững chắc, giúp hỗ trợ quá trình phục hồi của cơ thể. Một chế độ ăn uống hợp lý có thể mang lại nhiều lợi ích: làm giảm sự kích thích lên các vết loét, giúp trung hòa lượng axit dư thừa trong dịch vị, cung cấp đủ dưỡng chất để niêm mạc dạ dày tự tái tạo và phục hồi.

Theo quan điểm Y học cổ truyền, tình trạng này có liên quan đến sự mất cân bằng chức năng của tỳ vị, khiến khí huyết khó lưu thông (khí trệ), gây ra cảm giác đau tức, khó chịu. Khi vị khí không được điều hòa, thức ăn sẽ khó tiêu hóa, gây đầy bụng, chướng hơi. Do đó, việc áp dụng một chế độ ăn uống phù hợp, kết hợp các loại thực phẩm có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa (hòa vị), thúc đẩy sự vận động của khí (hành khí) và làm dịu cơn đau (chỉ thống) sẽ góp phần cải thiện đáng kể các triệu chứng như đầy bụng, ăn không ngon, chậm tiêu.

Nhóm thực phẩm vàng cho dạ dày: nên ăn gì để hỗ trợ phục hồi?

Khi niêm mạc dạ dày đang bị tổn thương, việc cung cấp những thực phẩm “thân thiện” sẽ tạo điều kiện cho cơ quan này được nghỉ ngơi và phục hồi. Dưới đây là những nhóm thực phẩm mà người bị viêm loét dạ dày nên ưu tiên trong chế độ ăn hàng ngày.

Thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa

Đây là nhóm thực phẩm quan trọng nhất, giúp giảm tải áp lực cho dạ dày. Các món ăn được chế biến ở dạng mềm, lỏng như cháo, súp, canh, khoai tây nghiền sẽ dễ dàng đi qua hệ tiêu hóa mà không gây cọ xát mạnh vào vết loét. Chuối cũng là một gợi ý tốt nhờ kết cấu mềm và khả năng giúp trung hòa axit trong dạ dày.

Rau củ ít xơ và protein lành mạnh

Các loại rau củ như cà rốt, súp lơ xanh, bắp cải, đậu bắp khi được luộc hoặc hấp chín kỹ sẽ cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết mà không gây kích ứng. Nguồn đạm ít béo từ ức gà, cá (hấp hoặc luộc), đậu phụ là cần thiết cho quá trình tái tạo tế bào.

Cần tránh các loại thịt đỏ, thịt mỡ vì chúng khó tiêu và làm tăng gánh nặng cho dạ dày. Đặc biệt, một số nghiên cứu cho thấy các hợp chất như flavonoid có trong Chè dây hay sulforaphane trong súp lơ xanh có thể hỗ trợ ức chế sự phát triển của vi khuẩn HP.

Các loại thảo dược và gia vị có ích

Nhiều loại thảo dược và gia vị tự nhiên đã được Y học cổ truyền sử dụng từ lâu để hỗ trợ các vấn đề tiêu hóa. Khương hoàng (nghệ) với hoạt chất Curcumin được biết đến với khả năng hỗ trợ chống oxy hóa và làm lành vết loét. Can khương (gừng khô) có tính ấm, giúp làm ấm bụng (tán hàn), cải thiện tuần hoàn, hỗ trợ giảm cảm giác buồn nôn và đầy hơi. Cam thảo có vị ngọt, giúp làm dịu niêm mạc.

Các loại dược liệu khác như Trần bì (vỏ quýt), Hương phụ, Mộc hương cũng thường được sử dụng trong các bài thuốc cổ phương với mục đích thúc đẩy lưu thông khí (hành khí), từ đó cải thiện các tình trạng như sôi bụng, chướng bụng, ăn uống chậm tiêu. Bán hạ cũng là một vị thuốc quen thuộc giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác khó chịu ở dạ dày.

Ưu tiên các món ăn mềm, dễ tiêu hóa để dạ dày được nghỉ ngơi và phục hồi

Danh sách đen: người bị viêm loét dạ dày cần tránh xa thực phẩm nào?

Bên cạnh việc bổ sung các thực phẩm có lợi, người bệnh cũng cần nhận biết và hạn chế những nhóm thực phẩm có thể khiến tình trạng viêm loét trở nên nặng nề hơn. Việc loại bỏ các tác nhân gây kích ứng ra khỏi thực đơn hàng ngày là một bước quan trọng để bảo vệ niêm mạc dạ dày đang bị tổn thương và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phục hồi.

Thực phẩm cay nóng và nhiều gia vị

Các loại gia vị mạnh như ớt, tiêu, tỏi, mù tạt có thể gây kích ứng trực tiếp lên bề mặt vết loét, tạo ra cảm giác nóng rát và đau đớn. Chúng không chỉ làm tăng cảm giác khó chịu ngay tại thời điểm ăn mà còn có thể kích thích dạ dày tiết ra nhiều axit dịch vị hơn, khiến môi trường dạ dày trở nên axit hơn và làm chậm quá trình lành tổn thương. Thay vì sử dụng các gia vị này, hãy thử nêm nếm món ăn bằng các loại thảo mộc nhẹ nhàng hơn để tạo hương vị.

Thực phẩm giàu axit

Trái cây họ cam, chanh, bưởi, dứa, xoài xanh và các món ăn chế biến từ cà chua (như sốt cà chua, canh chua) có chứa hàm lượng axit tự nhiên cao. Khi tiêu thụ, lượng axit này sẽ cộng hưởng với axit dịch vị, làm tăng độ pH axit trong dạ dày, gây xót và có thể làm tổn thương thêm các vết loét đang tồn tại. Người bệnh nên tạm thời hạn chế nhóm thực phẩm này cho đến khi tình trạng dạ dày ổn định hơn.

Đồ ăn nhiều dầu mỡ và thực phẩm chế biến sẵn

Thức ăn nhanh, đồ chiên rán, các loại thịt mỡ, da động vật... chứa lượng chất béo bão hòa cao. Chất béo này cần nhiều thời gian để tiêu hóa, khiến thức ăn lưu lại trong dạ dày lâu hơn. Điều này không chỉ gây ra cảm giác ì ạch, đầy bụng mà còn kích thích dạ dày tiết ra nhiều axit hơn để xử lý, tạo áp lực không cần thiết lên cơ quan đang bị tổn thương. Các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, đồ hộp thường chứa nhiều muối và chất bảo quản cũng không tốt cho niêm mạc dạ dày.

Đồ uống có cồn và chất kích thích

Rượu, bia, cà phê, trà đặc, nước ngọt có ga là những “kẻ thù” của dạ dày. Cồn trong rượu bia có thể bào mòn lớp nhầy bảo vệ niêm mạc, làm vết loét nghiêm trọng hơn. Caffeine trong cà phê và trà kích thích tăng tiết axit, gây ra chứng ợ chua, đau rát. Gas trong nước ngọt gây chướng bụng, tạo áp lực lên thành dạ dày. Việc loại bỏ hoàn toàn các loại đồ uống này là một yêu cầu cần thiết trong quá trình hỗ trợ phục hồi.

Gợi ý thực đơn 7 ngày khoa học cho người viêm loét dạ dày

Việc lên kế hoạch cho bữa ăn hàng ngày sẽ giúp người bệnh dễ dàng tuân thủ chế độ dinh dưỡng khoa học hơn, tránh ăn uống tùy hứng có thể làm hại dạ dày. Dưới đây là một thực đơn tham khảo trong 7 ngày, được thiết kế dựa trên các nguyên tắc ăn uống có lợi cho người viêm loét dạ dày: mềm, dễ tiêu, ít axit và đủ dinh dưỡng.

Nguyên tắc vàng khi xây dựng thực đơn

Trước khi tham khảo thực đơn chi tiết, hãy nắm vững một số nguyên tắc cơ bản: chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 bữa/ngày để dạ dày không bị quá tải và luôn có một lớp lót; ăn chậm, nhai kỹ để giảm bớt gánh nặng cho hệ tiêu hóa; ưu tiên các món luộc, hấp, hầm thay vì chiên, xào; uống đủ nước giữa các bữa ăn, tránh uống quá nhiều nước trong khi ăn vì có thể làm loãng dịch vị.

Thực đơn tham khảo chi tiết

Ngày 1:

- Sáng: Cháo thịt bằm cà rốt.
- Phụ sáng: 1 quả chuối tiêu.
- Trưa: Cơm nát, ức gà luộc xé, canh rau đay nấu tôm.
- Phụ chiều: Bánh quy mặn hoặc sữa chua không đường.
- Tối: Cơm nát, cá diêu hồng hấp gừng, súp lơ xanh luộc.

Ngày 2:

- Sáng: Súp khoai tây nghiền nấu với sữa.
- Phụ sáng: Đu đủ chín.
- Trưa: Cơm nát, thịt lợn thăn hấp, canh bí đỏ nấu thịt bằm.
- Phụ chiều: Khoai lang luộc.
- Tối: Cháo yến mạch nấu với tôm băm và nấm.

Ngày 3:

- Sáng: Bánh mì sandwich kẹp trứng hấp.
- Phụ sáng: Quả bơ.
- Trưa: Cơm nát, đậu phụ non sốt thịt bằm, canh cải ngọt nấu gừng.
- Phụ chiều: Sữa hạt (hạnh nhân, óc chó không đường).
- Tối: Cơm nát, thịt bò hầm mềm với cà rốt, bông cải trắng luộc.

Ngày 4:

- Sáng: Cháo hạt sen, táo đỏ nấu với sườn non.
- Phụ sáng: 1 quả chuối.
- Trưa: Cơm nát, cá quả kho nghệ (ít gia vị, không cay), canh mồng tơi.
- Phụ chiều: Bánh flan.
- Tối: Súp gà xé nấu với ngô và nấm hương.

Ngày 5, 6, 7:

Bạn có thể lặp lại và thay đổi các món ăn trong 4 ngày đầu để tạo sự đa dạng, tránh nhàm chán nhưng vẫn tuân thủ nguyên tắc. Ví dụ, thay cháo thịt bằm bằng cháo cá lóc, thay gà luộc bằng thịt lợn luộc, thay đổi các loại rau củ luộc theo mùa như bí xanh, su su, đậu bắp. Việc đa dạng hóa thực đơn giúp cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể.

Lưu ý: Thực đơn trên chỉ mang tính chất tham khảo. Tùy thuộc vào cơ địa và mức độ của bệnh, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có một chế độ ăn phù hợp nhất.

Kết luận: chìa khóa để kiểm soát viêm loét dạ dày

Chế độ dinh dưỡng khoa học là một phần không thể thiếu trong quá trình kiểm soát viêm loét dạ dày. Việc kết hợp một thực đơn hợp lý cùng với việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ và xây dựng lối sống lành mạnh như ăn đúng giờ, ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng sẽ tạo nên một nền tảng vững chắc, giúp bạn cải thiện các triệu chứng khó chịu và nâng cao chất lượng cuộc sống.