Viêm họng uống thuốc gì? Hướng dẫn sử dụng từng nhóm thuốc

Viêm họng uống thuốc gì là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm

Nguyên nhân gây viêm họng và các yếu tố nguy cơ

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm ở niêm mạc họng và hầu, gây ra cảm giác đau rát, khó chịu khi nuốt. Để biết viêm họng uống thuốc gì cho phù hợp, trước hết cần xác định nguyên nhân gây bệnh. Có ba nhóm nguyên nhân chính thường gặp:

• Virus: Đây là nguyên nhân chiếm đa số các trường hợp viêm họng (khoảng 80%). Các loại virus phổ biến bao gồm Rhinovirus, Coronavirus (gây cảm lạnh thông thường), Adenovirus, virus cúm (Influenza), và virus Epstein-Barr (gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân). Viêm họng do virus thường đi kèm với các triệu chứng khác như sổ mũi, hắt hơi, ho, và sốt nhẹ.
• Vi khuẩn: Mặc dù ít phổ biến hơn, viêm họng do vi khuẩn thường có triệu chứng nặng hơn. Tác nhân chính là liên cầu khuẩn nhóm A (Streptococcus pyogenes), có thể dẫn đến các biến chứng như sốt thấp khớp hay viêm cầu thận nếu không được xử lý đúng cách. Các vi khuẩn khác như vi khuẩn yếm khí (anaerob), Mycoplasma pneumoniae cũng có thể gây viêm họng.
• Yếu tố môi trường và kích ứng: Không khí khô, ô nhiễm, khói thuốc lá, hoặc hít phải các hóa chất độc hại có thể gây kích ứng niêm mạc họng và dẫn đến viêm. Ngoài ra, la hét, nói nhiều hoặc dị ứng với phấn hoa, lông động vật cũng là những tác nhân gây khó chịu cho cổ họng. Sự suy giảm hoặc phản ứng quá mức của hệ miễn dịch cũng làm tăng phản ứng viêm tại họng.

Yếu tố nguy cơ, thói quen xấu

Một số thói quen và điều kiện nhất định có thể làm tăng nguy cơ mắc viêm họng hoặc khiến tình trạng trở nên trầm trọng hơn:

• Thói quen sinh hoạt: Hút thuốc lá (cả chủ động và thụ động) là yếu tố hàng đầu gây kích ứng và tổn thương niêm mạc họng. Uống không đủ nước khiến cổ họng bị khô, dễ bị tấn công bởi mầm bệnh. Thói quen uống nước đá, đồ uống quá lạnh đột ngột cũng gây co mạch máu tại họng, làm giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc.
• Dinh dưỡng: Chế độ ăn thiếu hụt các vi chất quan trọng như vitamin C, kẽm, và sắt có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, giảm sức đề kháng của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh.
• Sử dụng thuốc: Việc lạm dụng hoặc sử dụng kéo dài một số loại thuốc như thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) hoặc corticosteroid dạng hít có thể gây khô họng hoặc làm thay đổi hệ vi sinh vật tại chỗ, tạo điều kiện cho viêm nhiễm phát triển.

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm ở niêm mạc họng và hầu

Dấu hiệu nhận biết viêm họng và khi nào cần đi khám

Dấu hiệu nhẹ ban đầu

Viêm họng thường bắt đầu với những triệu chứng không quá rầm rộ, nhưng nếu chú ý, bạn có thể nhận biết sớm để có biện pháp can thiệp kịp thời. Giai đoạn đầu thường có các biểu hiện sau:

• Cảm giác khô và ngứa họng: Đây là dấu hiệu khởi phát phổ biến nhất. Bạn có thể cảm thấy cổ họng hơi khô, ngứa ngáy, thôi thúc bạn phải hắng giọng hoặc ho nhẹ liên tục.
• Đau rát nhẹ: Cảm giác đau chỉ xuất hiện khi nuốt nước bọt hoặc thức ăn. Mức độ đau còn nhẹ, chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.
• Cảm giác vướng víu: Có cảm giác như có vật gì đó vướng ở cổ họng, khiến việc nuốt trở nên hơi khó khăn hơn bình thường.
• Bắt đầu chảy nước mũi: Nếu nguyên nhân là do virus gây cảm lạnh, bạn có thể thấy xuất hiện tình trạng chảy nước mũi trong, loãng.

Khi nào cần chú ý hoặc đi khám bác sĩ

Hầu hết các trường hợp viêm họng do virus có thể tự cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, bạn cần theo dõi sát sao các triệu chứng và tìm đến cơ sở y tế nếu gặp phải một trong những dấu hiệu cảnh báo sau đây, vì đó có thể là biểu hiện của nhiễm khuẩn hoặc tình trạng nghiêm trọng hơn:

• Triệu chứng kéo dài và không cải thiện: Nếu các triệu chứng đau họng, khó nuốt kéo dài hơn 3-5 ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã áp dụng các biện pháp tại nhà.
• Sốt cao: Nhiệt độ cơ thể vượt quá 38.5°C, đặc biệt là sốt cao kéo dài, kèm theo cảm giác ớn lạnh, mệt mỏi rã rời. Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm khuẩn liên cầu.
• Đau họng dữ dội: Cơn đau trở nên nghiêm trọng, khiến bạn không thể nuốt được cả nước bọt, dẫn đến chảy dãi. Đau lan lên tai cũng là một dấu hiệu cần chú ý.
• Khó thở hoặc khó nói: Bất kỳ dấu hiệu nào liên quan đến khó thở, thở rít, hoặc giọng nói bị khản đặc, thay đổi đột ngột đều là tình huống khẩn cấp.
• Xuất hiện các dấu hiệu khác: Phát ban trên da, sưng hạch bạch huyết ở cổ, xuất hiện các đốm trắng hoặc mủ ở amidan.

Việc đi khám kịp thời giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có phác đồ điều trị phù hợp, ngăn ngừa các hậu quả không mong muốn.

Viêm họng uống thuốc gì? Hướng dẫn sử dụng các nhóm thuốc

Việc lựa chọn thuốc điều trị viêm họng phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân gây bệnh. Do đó, quy trình xử lý thường bao gồm các bước sau:

Bước 1: Xác định nguyên nhân

Như đã đề cập, viêm họng chủ yếu do virus hoặc vi khuẩn. Viêm họng do virus thường tự khỏi và chỉ cần điều trị triệu chứng. Viêm họng do vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu khuẩn, cần sử dụng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ để xử lý mầm bệnh và phòng ngừa biến chứng. Việc phân biệt này tốt nhất nên được thực hiện bởi nhân viên y tế.

Bước 2: Chọn nhóm thuốc phù hợp

Dựa trên nguyên nhân và triệu chứng, các nhóm thuốc sau thường được sử dụng:

• Thuốc giảm đau, hạ sốt: Paracetamol (Acetaminophen) và Ibuprofen là hai loại thuốc không kê đơn (OTC) phổ biến. Paracetamol giúp hạ sốt và giảm đau hiệu quả. Ibuprofen, một loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID), vừa có tác dụng giảm đau, hạ sốt, vừa giúp giảm phản ứng viêm, sưng tấy ở cổ họng.
• Thuốc kháng sinh: Chỉ được sử dụng khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ cao về nhiễm khuẩn và phải do bác sĩ kê đơn. Tự ý dùng kháng sinh khi bị viêm họng do virus không những không hiệu quả mà còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
• Thuốc kháng viêm Corticosteroid: Trong một số trường hợp viêm họng nặng, bác sĩ có thể chỉ định một liều corticosteroid ngắn ngày để giảm nhanh tình trạng viêm và phù nề.
• Thuốc ngậm: Các sản phẩm này có tác dụng tại chỗ, giúp làm dịu niêm mạc, giảm đau rát và ngứa ngay lập tức.

Bước 3: Tuân thủ liều lượng, tần suất và thời gian sử dụng

Luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trên bao bì sản phẩm hoặc tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ. Không tự ý tăng liều hoặc ngưng thuốc sớm, đặc biệt là kháng sinh.

Trẻ bị viêm họng có thể cần uống nhiều loại thuốc

Các biện pháp giảm viêm họng không dùng thuốc

Dưới đây là các biện pháp giảm viêm họng không dùng thuốc đơn giản, an toàn và có thể áp dụng hằng ngày, giúp làm dịu cổ họng và hỗ trợ quá trình hồi phục:

1. Súc họng đúng cách

Súc họng bằng nước muối ấm giúp làm sạch vi khuẩn, giảm sưng viêm và làm dịu niêm mạc họng.

Có thể súc họng 2–3 lần/ngày, đặc biệt sau khi ngủ dậy và trước khi đi ngủ.

2. Giữ ấm vùng cổ họng

Giữ ấm cổ, ngực khi thời tiết lạnh hoặc khi ngủ trong phòng điều hòa giúp hạn chế kích thích niêm mạc họng.

Tránh uống nước lạnh, ăn đồ quá lạnh khi đang viêm họng.

3. Uống đủ nước, ưu tiên nước ấm

Nước giúp làm loãng dịch nhầy, giảm cảm giác khô rát và đau họng.

Nên uống nước ấm, nước ấm pha mật ong, nước gừng loãng hoặc nước thảo mộc nhẹ.

4. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Ưu tiên thức ăn mềm, dễ nuốt như cháo, súp, canh ấm để tránh làm tổn thương cổ họng.

Hạn chế đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, rượu bia và nước ngọt có gas vì dễ làm viêm họng nặng hơn.

5. Nghỉ ngơi nhiều hơn và nói ít hơn

Giảm nói to, nói nhiều giúp dây thanh quản và cổ họng có thời gian phục hồi.

Ngủ đủ giấc giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ chống lại tác nhân gây viêm.

6. Giữ không khí trong lành, đủ độ ẩm

Tránh khói thuốc lá, bụi bẩn, hóa chất vì dễ kích thích và làm tổn thương họng.

Có thể dùng máy tạo độ ẩm hoặc đặt chậu nước trong phòng điều hòa để hạn chế khô họng.

7. Vệ sinh mũi – họng hằng ngày

Rửa mũi nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý giúp loại bỏ dịch tiết và vi khuẩn, hạn chế viêm lan xuống họng.

Giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ để giảm nguồn vi khuẩn gây viêm họng.

8. Tăng cường sức đề kháng tự nhiên

Bổ sung vitamin từ rau xanh, trái cây tươi; duy trì vận động nhẹ nhàng.

Tránh thức khuya, căng thẳng kéo dài vì dễ làm viêm họng lâu khỏi.

9. Sử dụng dung dịch xịt họng có thành phần thảo dược

Các loại thảo dược như Hoa hòe, Ngưu tất, Hoàng bá, Kim ngân hoa, Trần bì, Hoa đu đủ đực, Ngũ vị tử, Mã tiên thảo, Tỏi, Lá đào, Bạch chỉ, Xích đồng nam, Trinh nữ hoàng cung, Trà xanh, Hoài sơn, Kén tằm, Lá liễu, Rễ dền gai, Diếp cá, Lá trầu không, Hoàng cầm, Đảng sâm... đã được sử dụng từ lâu đời để làm dịu họng, giảm ho, viêm họng. 

Kế thừa tinh hoa từ y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu bào chế thành sản phẩm dạng xịt, với vòi xịt dài, giúp đưa dung dịch đến tại chỗ, làm dịu niêm mạc họng, hỗ trợ làm giảm các tình trạng ho, ngứa họng, đau rát họng, khản tiếng do ảnh hưởng của viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản.

Kết hợp dung dịch xịt họng thảo dược cùng các biện pháp chăm sóc không dùng thuốc sẽ giúp hỗ trợ giảm viêm họng hiệu quả và bền vững hơn, hạn chế tình trạng tái phát.

Câu hỏi thường gặp về điều trị viêm họng

Viêm họng do virus có cần dùng kháng sinh không?

Không. Kháng sinh được thiết kế để tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn. Chúng hoàn toàn không có tác dụng đối với virus. Sử dụng kháng sinh trong trường hợp này không những không mang lại lợi ích mà còn có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn và góp phần vào vấn nạn kháng kháng sinh toàn cầu. Đối với viêm họng do virus, phương pháp điều trị chủ yếu là nghỉ ngơi, uống nhiều nước và sử dụng các loại thuốc giảm triệu chứng như thuốc hạ sốt, giảm đau.

Có thể tự dùng thuốc giảm đau tại nhà khi bị viêm họng không?

Có, bạn có thể sử dụng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt không kê đơn như Paracetamol hoặc Ibuprofen để làm giảm các triệu chứng khó chịu. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng và khoảng cách giữa các lần dùng thuốc được ghi trên hướng dẫn sử dụng. Không sử dụng thuốc quá liều khuyến cáo và không dùng kéo dài quá vài ngày mà không có sự tư vấn của nhân viên y tế. Nếu cơn đau không thuyên giảm hoặc có các triệu chứng bất thường khác, bạn nên đi khám.

Các loại thảo dược có thực sự hiệu quả trong việc giảm viêm họng?

Một số loại thảo dược và nguyên liệu tự nhiên đã được chứng minh qua kinh nghiệm dân gian và một số nghiên cứu khoa học về tác dụng hỗ trợ giảm triệu chứng viêm họng. Sản phẩm được kết hợp giữa y học cổ truyền và công nghệ hiện đại vừa hiệu quả vừa dễ sử dụng hơn, bạn có thể yên tâm dùng cho cả gia đình.

Khi nào nên cho trẻ đi khám bác sĩ vì đau họng?

Đối với trẻ em, hệ miễn dịch còn non nớt và bệnh có thể diễn tiến nhanh hơn. Bạn nên đưa trẻ đi khám ngay nếu trẻ có các dấu hiệu sau: đau họng kèm sốt cao trên 38.5°C, khó thở hoặc thở bất thường, không thể nuốt được dẫn đến chảy nhiều nước dãi, trẻ có vẻ mệt mỏi, lừ đừ bất thường, hoặc khi triệu chứng đau họng kéo dài hơn 2-3 ngày mà không cải thiện.