Viêm gan B có lây không, khi nào cần điều trị viêm gan B?

Viêm gan B có lây không là thắc mắc của nhiều người

Viêm gan B lây qua đường nào?

Viêm gan B là một bệnh nhiễm trùng gan do virus Hepatitis B (HBV) gây ra. Đây là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, nhưng nhiều người vẫn còn những hiểu lầm về cách thức lây truyền và các yếu tố nguy cơ của bệnh. Việc trang bị kiến thức chính xác là bước đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ bản thân và cộng đồng.

Vậy, viêm gan B có lây không?

Virus HBV không lây qua đường hô hấp như ho, hắt hơi hay qua đường ăn uống thông thường. Virus này chủ yếu tồn tại trong máu và các dịch cơ thể của người bệnh (tinh dịch, dịch âm đạo). Do đó, con đường lây truyền chính của viêm gan B bao gồm:

• Lây truyền từ mẹ sang con: Đây là con đường lây nhiễm phổ biến nhất ở nhiều khu vực, đặc biệt là châu Á. Nếu người mẹ bị nhiễm HBV, virus có thể truyền sang cho em bé trong quá trình sinh nở. Việc sàng lọc và tiêm phòng cho trẻ sơ sinh ngay sau khi sinh là biện pháp phòng ngừa vô cùng hữu hiệu.
• Tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh: Việc sử dụng chung các vật dụng cá nhân có khả năng dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng, kim tiêm, dụng cụ xăm mình hoặc bấm lỗ tai không được tiệt trùng đúng cách đều tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm cao. Các nhân viên y tế cũng là đối tượng có nguy cơ nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình phòng chống nhiễm khuẩn.
• Quan hệ tình dục không an toàn: Quan hệ tình dục không sử dụng các biện pháp bảo vệ với người nhiễm virus viêm gan B là một trong những con đường lây truyền chính ở người trưởng thành. Virus có thể lây truyền qua các vết xước nhỏ trong niêm mạc khi quan hệ.

Yếu tố nguy cơ và những thói quen làm tăng khả năng mắc bệnh

Bên cạnh các con đường lây nhiễm trực tiếp, một số yếu tố và thói quen sinh hoạt có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh hoặc khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn nếu đã nhiễm virus:

• Hệ miễn dịch suy yếu: Những người có hệ miễn dịch yếu, chẳng hạn như người đang hóa trị ung thư, người nhiễm HIV, hoặc người cao tuổi (trên 60) và trẻ nhỏ (dưới 20) có sức đề kháng chưa hoàn thiện sẽ khó chống lại sự tấn công của virus hơn.
• Lạm dụng rượu bia và thuốc lá: Tiêu thụ rượu bia liên tục gây áp lực nặng nề lên gan, làm tổn thương tế bào gan và tạo điều kiện cho virus HBV phát triển mạnh mẽ hơn, đẩy nhanh quá trình tiến triển đến xơ gan và ung thư gan. Hút thuốc lá cũng làm suy yếu hệ miễn dịch chung của cơ thể.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Một chế độ ăn nhiều đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ và ít rau xanh, chất xơ sẽ làm gan phải làm việc vất vả hơn để chuyển hóa và thải độc, từ đó làm suy giảm chức năng gan.
• Mắc các bệnh nền: Những người mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, bệnh thận cũng có nguy cơ cao hơn do chức năng gan và hệ miễn dịch tổng thể có thể bị ảnh hưởng.

Viêm gan B là một bệnh nhiễm trùng gan do virus Hepatitis B (HBV) gây ra

Dấu hiệu nhận biết sớm viêm gan B

Viêm gan B thường được gọi là “kẻ giết người thầm lặng” vì ở giai đoạn đầu, đặc biệt là viêm gan B mạn tính, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người mang virus trong cơ thể nhiều năm mà không hề hay biết. Tuy nhiên, việc nhận biết sớm các dấu hiệu, dù là nhỏ nhất, có thể giúp phát hiện bệnh kịp thời và có hướng xử lý phù hợp.

Dấu hiệu nhẹ ban đầu của viêm gan B

Ở giai đoạn viêm gan B cấp tính (nhiễm trùng trong vòng 6 tháng đầu), một số người có thể xuất hiện các triệu chứng giống như bị cảm cúm. Các biểu hiện này thường dễ bị bỏ qua, bao gồm:

• Mệt mỏi, uể oải: Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Người bệnh cảm thấy cơ thể kiệt sức, thiếu năng lượng mà không rõ nguyên nhân, ngay cả khi đã nghỉ ngơi đầy đủ.
• Rối loạn tiêu hóa: Cảm giác chán ăn, ăn không ngon miệng, buồn nôn nhẹ hoặc nôn, đôi khi có cảm giác khó tiêu, đầy bụng.
• Đau tức vùng hạ sườn phải: Cảm giác đau âm ỉ hoặc tức nặng ở vùng bụng trên bên phải, vị trí của gan. Cơn đau có thể không liên tục nhưng gây khó chịu.
• Thay đổi màu sắc da, mắt và nước tiểu: Da và lòng trắng của mắt có thể hơi ngả vàng (vàng da, vàng mắt). Nước tiểu có thể trở nên sẫm màu hơn bình thường, giống màu nước trà đặc. Phân có thể bạc màu hơn.
• Sốt nhẹ: Một số trường hợp có thể bị sốt nhẹ, đau đầu, đau nhức cơ khớp.

Khi nào cần chú ý và đi khám bác sĩ ngay?

Trong nhiều trường hợp, các triệu chứng ban đầu có thể tự thuyên giảm, nhưng virus vẫn tồn tại trong cơ thể và chuyển sang giai đoạn mạn tính. Bạn cần đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Vàng da, vàng mắt rõ rệt: Đây là dấu hiệu cho thấy gan đang bị tổn thương đáng kể, không thể xử lý bilirubin trong máu hiệu quả.
• Đau bụng dữ dội và kéo dài: Cơn đau ở vùng gan trở nên nghiêm trọng, không thuyên giảm, cho thấy tình trạng viêm đang tiến triển.
• Phù chân, cổ trướng (bụng to): Tình trạng tích tụ dịch trong cơ thể là một dấu hiệu muộn của tổn thương gan nặng, có thể đã tiến triển đến xơ gan.
• Dễ bị chảy máu hoặc bầm tím: Gan có vai trò sản xuất các yếu tố đông máu. Khi chức năng gan suy giảm, người bệnh có thể dễ bị chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc xuất hiện các vết bầm tím không rõ nguyên nhân.
• Khi có người thân hoặc bạn tình được chẩn đoán mắc bệnh: Nếu bạn có nguy cơ phơi nhiễm, chẳng hạn như sống chung hoặc có quan hệ tình dục với người bị viêm gan B, bạn cần đi xét nghiệm ngay cả khi không có triệu chứng để kiểm tra tình trạng của mình và có biện pháp phòng ngừa kịp thời.

Việc chủ động đi khám và xét nghiệm máu (kiểm tra HBsAg và các chỉ số khác) là cách duy nhất để xác định chính xác bạn có bị nhiễm virus viêm gan B hay không. Đừng chờ đến khi có triệu chứng rõ rệt mới hành động.

Hậu quả của viêm gan B nếu không được can thiệp kịp thời

Sự nguy hiểm của viêm gan B không nằm ở các triệu chứng cấp tính, mà chủ yếu đến từ những biến chứng lâu dài nếu virus không được kiểm soát. Việc chần chừ trong việc thăm khám và theo dõi có thể dẫn đến những tổn thương không thể phục hồi cho lá gan và sức khỏe tổng thể.

Nguy cơ chuyển sang mạn tính

Khi một người trưởng thành khỏe mạnh bị nhiễm HBV, khoảng 90% trường hợp hệ miễn dịch có thể tự loại bỏ hoàn toàn virus và tạo ra kháng thể bảo vệ suốt đời. Tuy nhiên, 10% còn lại sẽ không thể loại bỏ virus và bệnh sẽ chuyển sang giai đoạn mạn tính. Tỷ lệ này cao hơn rất nhiều ở trẻ sơ sinh, với khoảng 90% trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HBV sẽ bị viêm gan B mạn tính.

Trong giai đoạn cấp tính, gan bị viêm và sưng, ảnh hưởng đến khả năng hoạt động. Người bệnh sẽ cảm thấy mệt mỏi triền miên, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, công việc và học tập. Gan bị quá tải trong việc xử lý độc tố và chuyển hóa chất dinh dưỡng, khiến cơ thể suy nhược. Nếu không được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách, tình trạng viêm cấp có thể trở nên nặng nề, dẫn đến suy gan cấp, một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng dù hiếm gặp.

Các biến chứng nguy hiểm

Đây mới chính là mối đe dọa lớn nhất của viêm gan B. Khi virus tồn tại trong cơ thể trong nhiều năm (viêm gan B mạn tính), nó sẽ liên tục tấn công và phá hủy các tế bào gan. Quá trình viêm nhiễm kéo dài này dẫn đến việc hình thành các mô sẹo trong gan, một tình trạng được gọi là xơ hóa.

• Xơ gan: Khi mô sẹo thay thế dần các tế bào gan khỏe mạnh, cấu trúc và chức năng của gan bị phá vỡ. Gan không còn khả năng thực hiện các nhiệm vụ quan trọng như lọc máu, sản xuất protein, và chuyển hóa thuốc. Ở giai đoạn đầu, xơ gan có thể không có triệu chứng (xơ gan còn bù). Nhưng khi bệnh tiến triển (xơ gan mất bù), người bệnh sẽ gặp phải các biến chứng nghiêm trọng như cổ trướng (tích dịch trong ổ bụng), phù chân, vàng da, xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản, và bệnh não gan (lú lẫn, hôn mê do độc tố tích tụ trong máu).
• Ung thư gan (Ung thư biểu mô tế bào gan - HCC): Viêm gan B mạn tính là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư gan trên toàn thế giới. Virus HBV có thể tích hợp bộ gen của nó vào DNA của tế bào gan, gây ra những thay đổi ác tính và thúc đẩy sự phát triển của các khối u. Nguy cơ ung thư gan tăng lên đáng kể ở những người bị xơ gan, nhưng ung thư vẫn có thể phát triển ngay cả trên một lá gan chưa bị xơ.
• Tăng nguy cơ mắc các bệnh khác: Tình trạng viêm mạn tính và suy giảm chức năng gan có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác trong cơ thể, làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận, viêm mạch máu và các vấn đề về chuyển hóa.

Những biến chứng này thường phát triển âm thầm trong 15-20 năm hoặc thậm chí lâu hơn. Chính vì vậy, việc theo dõi định kỳ với bác sĩ là cực kỳ quan trọng đối với người mang virus viêm gan B mạn tính, ngay cả khi họ cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh.

Viêm gan B có thể gây ra nhiều biến chứng

Các phương pháp điều trị viêm gan B

Khi được chẩn đoán mắc viêm gan B, không phải tất cả mọi người đều cần điều trị bằng thuốc ngay lập tức. Quyết định điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tình trạng của virus (đang hoạt động hay không hoạt động), mức độ tổn thương gan, tuổi tác và sức khỏe tổng thể của bệnh nhân. Tuy nhiên, việc tuân thủ theo dõi và áp dụng các giải pháp hỗ trợ là cần thiết cho mọi trường hợp.

Xét nghiệm và chẩn đoán

Bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm máu để kiểm tra sự hiện diện của kháng nguyên bề mặt (HBsAg), kháng thể, định lượng tải lượng virus (HBV-DNA), và đánh giá chức năng gan (men gan ALT, AST). Siêu âm bụng hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác cũng có thể được thực hiện để đánh giá tình trạng của gan.

Quyết định điều trị

Đối với viêm gan B mạn tính, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị nếu tải lượng virus cao và/hoặc có bằng chứng về tình trạng viêm và tổn thương gan (men gan tăng, có dấu hiệu xơ hóa). Mục tiêu của điều trị là ức chế sự nhân lên của virus, giảm nồng độ virus trong máu xuống mức thấp nhất, ngăn ngừa tổn thương gan tiến triển thành xơ gan và ung thư gan. Các loại thuốc kháng virus đường uống như Tenofovir hoặc Entecavir là phương pháp phổ biến hiện nay.

Theo dõi định kỳ

Những người mang virus không hoạt động và chưa cần điều trị vẫn phải tái khám định kỳ (thường là 3-6 tháng/lần) để theo dõi tải lượng virus và men gan, đảm bảo phát hiện kịp thời khi virus tái hoạt động.

Chế độ ăn uống lành mạnh

Một lá gan khỏe mạnh có khả năng chống chọi tốt hơn với sự tấn công của virus và các tác nhân gây hại khác. Để làm được điều này, bạn cần chú trọng đến chế độ sinh hoạt hàng ngày.

Hãy đảm bảo bữa ăn của bạn có đủ các nhóm chất: protein (từ cá, thịt gia cầm bỏ da, các loại đậu), chất xơ (từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt), và chất béo lành mạnh (từ quả bơ, các loại hạt, dầu ô liu). Hạn chế tối đa đường tinh luyện, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và chất béo bão hòa. Uống đủ nước mỗi ngày (khoảng 2 lít) để hỗ trợ quá trình thải độc của gan.

Sinh hoạt khoa học

Vận động thể chất đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng cường trao đổi chất và giúp kiểm soát cân nặng. Thừa cân, béo phì có thể dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ, tạo thêm gánh nặng cho lá gan vốn đã bị ảnh hưởng bởi virus. Các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, bơi lội là những lựa chọn phù hợp.

Giấc ngủ là thời gian để cơ thể, bao gồm cả gan, tự sửa chữa và phục hồi. Căng thẳng kéo dài có thể làm suy yếu hệ miễn dịch. Hãy thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, hít thở sâu để giữ tinh thần thoải mái.

Các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm

• Không dùng chung vật dụng cá nhân: Tuyệt đối không dùng chung bàn chải đánh răng, dao cạo râu, bấm móng tay, hoặc bất kỳ vật dụng nào có thể gây chảy máu với người khác.
• Quan hệ tình dục an toàn: Luôn sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục nếu bạn không biết chắc chắn về tình trạng sức khỏe của bạn tình.
• Đảm bảo an toàn y tế: Khi thực hiện các thủ thuật y tế, xăm mình, xỏ khuyên, hãy chắc chắn rằng tất cả các dụng cụ đều được tiệt trùng đúng quy chuẩn.
• Sàng lọc trước khi mang thai: Phụ nữ nên xét nghiệm viêm gan B trước hoặc trong khi mang thai. Nếu dương tính, bác sĩ sẽ có biện pháp can thiệp để giảm thiểu nguy cơ lây truyền cho em bé.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Đối với những người đã nhiễm bệnh, việc tái khám và kiểm tra nồng độ virus, chức năng gan định kỳ là bắt buộc để bác sĩ có thể theo dõi diễn biến bệnh và can thiệp điều trị khi cần thiết.

Dùng Thuốc Giải Độc Gan từ thảo dược

Bên cạnh y học hiện đại, y học cổ truyền cũng có những phương pháp hỗ trợ tích cực cho người bệnh gan.

Một số loại thảo dược được biết đến với công dụng hỗ trợ chức năng gan, giúp sơ can (làm mát và giải tỏa ách tắc ở gan), kiện tỳ (tăng cường chức năng tiêu hóa), và lợi thấp (giúp cơ thể đào thải độc tố qua đường tiểu).

Việc kết hợp các thành phần như diệp hạ châu, nhân trần, bạch thược, đương quy, đảng sâm, phục linh, trần bì, bạch truật, cam thảo có thể hỗ trợ trong các trường hợp viêm gan, bao gồm cả viêm gan B cấp và mạn tính, với các triệu chứng như mệt mỏi, vàng da, chán ăn, khó tiêu. Các thảo dược này góp phần bảo vệ và hỗ trợ tái tạo tế bào gan, giải độc gan, và có thể hữu ích với các tình trạng dị ứng, mề đay, mụn nhọt do suy giảm chức năng gan.

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm chuẩn GMP-WHO, tạo nên Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Thuốc Giải Độc Gan dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị viêm gan B có thể tham khảo sử dụng.

Câu hỏi thường gặp về viêm gan B

Viêm gan B có lây không?

Có. Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm. Virus lây truyền chủ yếu qua ba con đường chính: từ mẹ sang con khi sinh, qua đường máu (dùng chung kim tiêm, vật dụng cá nhân dính máu), và qua quan hệ tình dục không an toàn.

Khi nào cần đi khám và xét nghiệm viêm gan B?

Bạn nên đi khám ngay khi có các triệu chứng nghi ngờ như mệt mỏi kéo dài, vàng da, vàng mắt, đau tức hạ sườn phải. Ngoài ra, nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ cao (có người thân mắc bệnh, làm trong ngành y tế, có nhiều bạn tình) hoặc đơn giản là muốn kiểm tra sức khỏe, bạn nên chủ động đi xét nghiệm để tầm soát bệnh.

Bị viêm gan B có thể tự chăm sóc tại nhà được không?

Việc chăm sóc tại nhà thông qua chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý là rất quan trọng để hỗ trợ sức khỏe lá gan. Tuy nhiên, điều này không thể thay thế việc theo dõi y tế. Bệnh viêm gan B cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi định kỳ để đánh giá diễn biến của virus và tình trạng gan, từ đó quyết định thời điểm can thiệp điều trị phù hợp, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như xơ gan và ung thư gan.

Lời kết

Hiểu rõ về viêm gan B, từ nguyên nhân, con đường lây nhiễm, dấu hiệu nhận biết cho đến các phương pháp điều trị và phòng ngừa là "chìa khóa" để bảo vệ sức khỏe của chính bạn và những người xung quanh. Đừng chủ quan trước căn bệnh thầm lặng này. Chủ động tầm soát và theo dõi sức khỏe lá gan là khoản đầu tư xứng đáng cho một tương lai khỏe mạnh.