Ukraine, châu Âu lo "mất ăn mất ngủ" vì nguy cơ phải đối phó với một “Hungary thứ 2"

Thủ tướng Bỉ Bart De Wever tại Kiev ngày 8/4/2025. Ảnh: Bart De Wever/X 

EU hiện đề xuất gói vay khổng lồ nhằm hỗ trợ Ukraine bù đắp thâm hụt ngân sách và duy trì chi tiêu công trong bối cảnh xung đột với Nga tiếp diễn. Nguồn tiền sẽ đến từ lợi nhuận phát sinh trên các tài sản của Nga đang bị đóng băng theo lệnh trừng phạt của EU.

Thủ tướng Bỉ Bart De Wever đến nay vẫn chưa chấp thuận kế hoạch, bày tỏ lo ngại Brussels có thể phải gánh rủi ro tài chính nếu Ukraine không trả được nợ. Ông yêu cầu EU cung cấp thêm các cơ chế bảo đảm và dự phòng tiền mặt bên cạnh những cam kết hiện có.

Gần như toàn bộ số tài sản Nga bị đóng băng nằm tại tổ chức thanh toán Euroclear có trụ sở ở Brussels, khiến sự đồng thuận của Bỉ trở thành yếu tố mang tính quyết định.

Theo các nhà ngoại giao EU, việc Bỉ giữ lập trường cứng rắn khiến khoản vay - vốn nhằm giúp Ukraine bù đắp thâm hụt dự kiến khoảng 71,7 tỷ euro trong năm 2026 - đối mặt nguy cơ bị chậm trễ đáng kể.

Một số quan chức cảnh báo nếu Bỉ tiếp tục cản trở, quan điểm của nước này có thể bị các thành viên khác phớt lờ trong những cuộc đàm phán quan trọng về ngân sách và chính sách chung. 

Kịch bản này tương tự những gì đã xảy ra với Hungary trong thời gian qua, khi chính phủ Thủ tướng Viktor Orbán liên tục bất đồng với EU về các vấn đề liên quan đến trừng phạt Nga và tài trợ cho Ukraine. Điều đó khiến Budapest bị hạn chế ảnh hưởng trong quá trình ra quyết định của khối.

Ủy ban châu Âu đã đưa ra một số phương án thay thế, bao gồm vay chung dựa trên ngân sách 7 năm của EU, nhưng mọi lựa chọn đều đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối giữa các thành viên. Hungary hiện cũng phản đối các kế hoạch tương tự, làm tăng nguy cơ chia rẽ sâu hơn trong EU.

Một nhà ngoại giao EU nói với Politico: "Đoàn kết phải là con đường hai chiều", thể hiện sự sốt ruột của Brussels trước quan điểm của Bỉ. Dù về lý thuyết EU có thể vượt qua sự phản đối của Bỉ bằng cơ chế bỏ phiếu đa số đủ điều kiện, nhưng phương án này hiện chưa được xem xét nghiêm túc.

Hội nghị thượng đỉnh EU dự kiến diễn ra ngày 18/12 được đánh giá sẽ đóng vai trò then chốt trong việc thuyết phục Thủ tướng De Wever, qua đó quyết định số phận gói vay 210 tỷ euro cho Ukraine.