Tuyển sinh vào lớp 10: Ẩn số môn thi thứ 3

Học sinh Hà Nội nghe chia sẻ kinh nghiệm và giải đáp thắc mắc về kỳ thi vào 10 trong dự án High School Help Kit. Ảnh: Thảo Phương.

Ổn định kỳ thi, không phải đoán môn, đoán đề

Ngoài 2 môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, TPHCM và Đà Nẵng đều chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ 3 vào lớp 10 THPT, trong đó, thí sinh có thể lựa chọn dự thi tiếng Anh, tiếng Pháp hoặc tiếng Nhật. Đây là năm thứ hai, hai địa phương này chọn Ngoại ngữ là môn thi thứ ba. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, một môn thi thứ 3 không được chọn quá ba năm liên tiếp, điều này nhằm tránh tình trạng học “tủ” và thúc đẩy việc học toàn diện.

Không chỉ công bố sớm môn thi thứ 3, một tuần sau đó TPHCM công bố đề tham khảo cả 3 môn thi để giáo viên, học sinh nắm cấu trúc, độ khó, có định hướng kiến thức, kỹ năng cần thiết khi bước vào cấp THPT, thuận lợi trong ôn tập tiến tới kỳ thi. Đặc biệt đây là kỳ thi vào lớp 10 THPT đầu tiên sau khi TPHCM sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu nên việc công bố sớm giúp học sinh ở các địa phương mới sáp nhập có thêm thời gian làm quen, không bị bỡ ngỡ với hình thức thi của TPHCM. Đây cũng là kỳ thi thứ 2 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 nên tính ổn định về môn thi, cấu trúc đề thi, mức độ đánh giá được nhà trường, phụ huynh và học sinh rất quan tâm.

Tương tự, quy mô giáo dục Đà Nẵng sau sáp nhập trở nên lớn hơn với gần 671.000 học sinh các cấp. Kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập hàng năm đều khốc liệt khi chỉ tiêu ít nhưng thí sinh đông, nhất là ở các khu vực đông dân cư, ít trường THPT… Theo ngành giáo dục Đà Nẵng, việc chọn Ngoại ngữ làm môn thi thứ 3 không chỉ nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ trong nhà trường, mà còn góp phần thúc đẩy học sinh chủ động trang bị kỹ năng giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ trong môi trường toàn cầu hóa. Đây cũng là bước đi phù hợp với chủ trương của Bộ GDĐT về việc tăng cường năng lực ngoại ngữ cho học sinh phổ thông, hướng đến xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế.

Trong khi đó, 32 tỉnh thành khác trong đó có Hà Nội chưa công bố môn thi thứ 3. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), thời hạn để công bố môn thi thứ 3 là trước ngày 31/3 hàng năm. Năm 2025, Hà Nội công bố môn thi thứ 3 vào cuối tháng 2 và kỳ thi diễn ra đầu tháng 6/2025. Tuy nhiên, năm nay Sở GDĐT Hà Nội dự kiến đề xuất UBND Thành phố tổ chức kỳ thi tuyển lớp 10 muộn hơn năm ngoái. Nguyên nhân là do, Bộ GDĐT dự kiến thời gian tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra từ ngày 11- 12/6/2026, sớm hơn 2 tuần so với năm 2025.

Em Lê Ngọc Minh (học sinh lớp 9 Trường THCS Mê Linh, Hà Nội) bày tỏ mong muốn Sở sớm công bố môn thi thứ 3 để có định hướng học tập. Hiện ngoài giờ học chính khóa trên lớp, em học thêm kín tuần với 4 môn Toán, Ngữ văn, tiếng Anh, Khoa học tự nhiên nhưng vẫn chưa yên tâm vì nếu tháng 3 công bố thi môn Lịch sử - Địa lý thì không biết lúc đó ôn tập có kịp không. “Nếu môn thi thứ 3 công bố muộn lại không phải là thế mạnh của em thì sẽ rất khó để học tốt trong thời gian ngắn. Hiện em vẫn đảm bảo việc học các môn trên lớp nhưng để vào các trường top đầu thì chỉ kiến thức sách khoa thôi sẽ khó để cạnh tranh” – Minh bày tỏ lo lắng.

Giảm nhiệt mùa thi

Kỳ vọng giảm áp lực kỳ thi vào lớp 10 THPT được nhiều phụ huynh và cả xã hội mong mỏi. Vấn đề đặt ra là làm sao để đảm bảo đủ trường lớp, hệ thống giáo dục công lập để mọi học sinh đều có cơ hội học tập bình đẳng? Hiện ở nhiều địa bàn có 2, 3 trường THCS nhưng chỉ có 1 trường THPT công lập nên để giành một suất vào trường không dễ trong khi không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện học trường tư thục còn hệ thống giáo dục nghề nghiệp chưa đủ thu hút học sinh do tâm lý e ngại của phụ huynh, chất lượng đào tạo của nhà trường…

Tăng chỉ tiêu và chất lượng các trường THPT công lập bằng cách đầu tư mở rộng quy mô, nâng cấp cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, cân đối giữa các khu vực, hạn chế tình trạng “quá tải” ở trung tâm, “thiếu lớp” ở vùng ven là giải pháp căn bản để giảm áp lực kỳ thi vào lớp 10 hàng năm. Lộ trình thi cử cũng cần được thông báo sớm để học sinh có định hướng học tập đúng trọng tâm đồng thời xây dựng kế hoạch ôn tập dài hơi, khoa học. Căn cứ vào đề mẫu, học sinh sẽ chủ động hơn trong việc sắp xếp thời gian, giảm được áp lực và lo lắng trước kỳ thi. Về phía nhà trường, giáo viên cũng có cơ sở để điều chỉnh tiến độ giảng dạy, thiết kế các bài ôn luyện phù hợp với định hướng ra đề của Sở GDĐT. Đặt trong bối cảnh ngành giáo dục đang đổi mới và quy mô đô thị mở rộng, sự chuẩn bị sớm chính là chìa khóa để mọi đối tượng từ học sinh, phụ huynh đến nhà trường, bước vào mùa thi với tâm thế vững vàng hơn.