Tuyển sinh đại học 2026: Kỳ thi đánh giá năng lực bùng nổ

Kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt (H-SCA) năm 2026 do Trường Đại học Sư phạm TPHCM tổ chức cuối tháng 3. Ảnh: L.N

Cùng các kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt (H-SCA) và V-SAT, bức tranh tuyển sinh đại học năm 2026 đang cho thấy xu hướng đa dạng hóa phương thức xét tuyển, mở thêm nhiều cơ hội cho thí sinh.

Liên tục mở rộng quy mô

Sáng 5/4, đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM (V-ACT) chính thức diễn ra tại 15 tỉnh, thành phố tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TPHCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau.

Kỳ thi năm nay thu hút 133.489 thí sinh tham dự, đạt tỷ lệ 98,33% so với số thí sinh đăng ký. Tổng cộng có 57 trường đại học, cao đẳng từ TP Huế trở vào phía Nam cùng phối hợp tổ chức kỳ thi; riêng tại TPHCM có 25 trường tham gia.

Tại điểm thi Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, từ sáng sớm khu vực cổng trường đã đông kín thí sinh và phụ huynh. Theo ghi nhận, điểm thi này có khoảng 3.200 thí sinh dự thi, chủ yếu đến từ TPHCM. Nhiều em cho biết đây là một trong những cơ hội quan trọng để mở rộng lựa chọn xét tuyển đại học.

Bước vào mùa tuyển sinh đại học năm 2026, hệ thống các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy tiếp tục được mở rộng và ngày càng trở thành một trong những kênh tuyển sinh quan trọng. Ở phía Nam, bên cạnh V-ACT - kỳ thi có quy mô lớn nhất khu vực còn có kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt (H-SCA) năm 2026 do Trường Đại học Sư phạm TPHCM tổ chức và kỳ thi đánh giá năng lực đầu vào đại học trên máy tính (V-SAT) do nhiều cơ sở giáo dục đại học triển khai.

Đợt 1 của H-SCA năm 2026 vừa diễn ra từ ngày 26 đến 29/3 tại 5 điểm thi trên cả nước, tại các địa phương TPHCM, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Tây Ninh. Hệ thống đăng ký trực tuyến của kỳ thi H-SCA năm 2026 được mở từ cuối tháng 2 và nhanh chóng ghi nhận lượng truy cập lớn.

Theo TS Huỳnh Trung Phong - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Sinh viên và Phát triển khởi nghiệp, Trường Đại học Sư phạm TPHCM, chỉ chưa đầy 48 giờ sau khi mở cổng đăng ký H-SCA năm 2026, các ca thi tại cơ sở chính của Trường đã ghi nhận đủ số lượng đăng ký. Mức tăng trưởng 35% không chỉ phản ánh quy mô thí sinh tăng lên, mà còn cho thấy xu hướng học sinh ngày càng chủ động lựa chọn các kỳ thi đánh giá năng lực như một phương thức xét tuyển quan trọng song song với Kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Kỳ thi H-SCA gồm 6 bài thi độc lập: Toán học, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Ngữ văn và Tiếng Anh. Kết quả kỳ thi H-SCA tiếp tục được Trường Đại học Sư phạm TPHCM sử dụng như một phương thức xét tuyển quan trọng trong năm 2026, đồng thời được nhiều cơ sở đào tạo khác công nhận để xét tuyển, giúp thí sinh mở rộng cơ hội vào đại học chỉ với một kỳ thi.

Theo đại diện nhà trường, trước sự gia tăng mạnh về số lượng thí sinh, nhà trường đã nâng cấp hệ thống đăng ký trực tuyến, đồng thời hoàn thiện các phương án tổ chức thi, giám sát và bảo mật dữ liệu nhằm bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc và minh bạch.

Bên cạnh đó, Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM… đã tổ chức các đợt thi V-SAT đầu tiên trong năm 2026. Đồng thời, nhiều trường đại học như Trường Đại học Công nghệ TPHCM (HUTECH)… cũng dự kiến sử dụng kết quả V-SAT như một phương thức xét tuyển độc lập.

Trong đó, đợt thi V-SAT đầu tiên trong năm 2026 do Đại học Cần Thơ tổ chức đã thu hút hơn 5.000 lượt thí sinh đăng ký tham gia. Dự kiến trong năm 2026, Đại học Cần Thơ sẽ tổ chức 7 đợt thi V-SAT, triển khai xuyên suốt từ tháng 1 đến tháng 7, nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa để thí sinh chủ động lựa chọn thời gian dự thi phù hợp với kế hoạch học tập và xét tuyển.

Thí sinh tham dự kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM (V-ACT) sáng 5/4. Ảnh: UEL

Kênh tuyển sinh bổ trợ quan trọng

Theo các chuyên gia tuyển sinh, về bản chất, các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy đều hướng tới mục tiêu chung là đánh giá đúng năng lực người học và mức độ phù hợp của thí sinh với ngành đào tạo.

Hiện nay, có thể chia các kỳ thi này thành hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là các kỳ thi đánh giá năng lực học đại học nói chung của thí sinh, như các kỳ thi do Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức. Nhóm thứ hai tập trung đánh giá mức độ phù hợp của thí sinh với từng ngành đào tạo cụ thể, như các kỳ thi của một số trường sư phạm.

Theo nhận định của giới chuyên môn, trọng tâm lớn nhất hiện vẫn nằm ở nhóm thứ nhất, bởi đây là công cụ giúp các trường đại học lựa chọn người học theo hướng tổng quát. Tuy vậy, mức độ bao phủ của các kỳ thi đánh giá năng lực hiện nay chưa đủ lớn, ước khoảng 30% tổng số thí sinh dự thi mỗi năm. Vì thế, với đa số trường đại học, kết quả đánh giá năng lực hiện chủ yếu mang tính bổ sung, tạo thêm kênh tuyển sinh chứ chưa giữ vai trò quyết định.

TS Mai Đức Toàn - Chuyên gia hướng nghiệp đại học, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Gia Định, cho rằng việc kết hợp nhiều phương thức tuyển sinh, trong đó có các kỳ thi đánh giá năng lực, sẽ giúp các cơ sở đào tạo giảm sự phụ thuộc vào học bạ và tăng độ tin cậy trong công tác tuyển chọn.

Theo TS Toàn, học bạ THPT phản ánh quá trình học tập dài hạn, song trong bối cảnh chuẩn đánh giá giữa các trường phổ thông chưa đồng đều, các kỳ thi riêng đóng vai trò bổ trợ quan trọng, giúp đánh giá rõ hơn năng lực tư duy, khả năng vận dụng kiến thức và mức độ sẵn sàng học đại học của thí sinh.

Sau 8 năm triển khai, từ 2018 đến 2025, V-ACT đã trở thành phương thức tuyển sinh quan trọng đối với các trường đại học thành viên Đại học Quốc gia TPHCM, đồng thời được nhiều cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng trên cả nước sử dụng.

Năm 2025, kỳ thi này thu hút hơn 152.000 thí sinh, với hơn 223.000 lượt đăng ký dự thi tại 55 điểm thi thuộc 25 tỉnh, thành. Phổ điểm ổn định cùng khả năng phân hóa tốt tiếp tục khẳng định độ tin cậy và giá trị của bài thi. Hiện nay, có 111 cơ sở giáo dục đại học sử dụng kết quả V-ACT trong tuyển sinh. Riêng trong hệ thống Đại học Quốc gia TPHCM, phương thức này chiếm hơn 56% tổng chỉ tiêu.