Từ trang sách: Không chỉ là giai thoại...

Từ trang sách: Không chỉ là giai thoại...
Khi được tập hợp trong cuốn sách 'Giai thoại Việt Nam', độc giả vừa được giải trí vừa thấm thía nhiều bài học về lối sống, cách ứng xử…

Từ trang sách: Không chỉ là giai thoại...
Ảnh minh họa.

Bên cạnh ca dao, tục ngữ, những giai thoại được lưu truyền luôn góp một phần quan trọng trong việc phản ánh thực trạng cũng như văn hóa dân gian. Khi được tập hợp trong cuốn sách “Giai thoại Việt Nam”, độc giả vừa được vừa thấm thía nhiều bài học về lối sống, cách ứng xử…

Bộ sách có nhiều tập cùng những trang bìa màu đỏ mang lại cảm giác tươi vui, truyền thống cùng những nét vẽ, họa tiết tinh nghịch thể hiện nhân vật quen thuộc trong các giai thoại như cô thôn nữ, thầy đồ, đứa trẻ, viên quan…

Mỗi tập sách khá mỏng dù kể khoảng 40 câu chuyện là các giai thoại trong nhiều thời kì được phân loại theo nội dung: Câu đối, Truyện Kiều, sân khấu dân gian. Tuy các giai thoại đa phần đều rất ngắn, có tác phẩm chưa đến 100 chữ, nhưng đều “sống động, hấp dẫn, nửa thực, nửa hư”.

Tập sách mang tên “Đánh trống qua cửa nhà sấm” (giai thoại về thơ) có lẽ là một trong những tập để lại nhiều ấn tượng nhất khi khắc họa khá rõ nét sự muôn màu muôn vẻ của văn hóa, xã hội Việt Nam nhiều thế kỉ trước.

Dưới góc nhìn của dân gian, anh hùng luôn được ghi nhớ công lao; người có khí phách, tài năng luôn được lưu truyền, nhưng những kẻ xấu sẽ bị “nguyền rủa truyền đời”, “ đóng đinh vào cây thánh giá lịch sử”.

Bày tỏ ý chí, tài năng

Trong số những giai thoại được giới thiệu trong tập “Đánh trống qua cửa nhà sấm”, có rất nhiều câu chuyện, vần thơ thể hiện được tài năng, ý chí của nhân vật. Qua đây, độc giả không khó để cảm nhận được cái tài, cái chí của con người, ở mọi lứa tuổi, giai cấp, hoàn cảnh sống luôn được quý trọng, lưu truyền rộng rãi trong dân gian.

Đó là giai thoại về “Bài thơ tự trách mình” của Lê Quý Đôn khi còn bé. Từ câu trách mắng “là thằng rắn mày, rắn mặt” của bố, Lê Quý Đôn đã vịnh ra bài thơ tự trách mình sử dụng tên của các loài rắn: “Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà/ Rắn mà biếng học chẳng ai tha/ Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ/ Nay thét mai gầm rát cổ cha…”.

Xiển Ngộ thì mượn bốn chữ “điên, cuồng, ngu, ngộ” tưởng chừng chỉ được sử dụng để chê bai, tạo ra bốn câu thơ “để tỏ chí khí của mình”: “Cao Tổ điên cuồng người hào kiệt/ Vũ Đế giác ngộ chuyện thần tiên/ Tăng Điểm ngông cuồng với trời đất/ Nhan Tử ngu ngơ mà thánh hiền”.

Người xưa, bên cạnh việc sùng bái, kính trọng những tín ngưỡng về yếu tố siêu nhiên như trời, đất, thần thánh thì còn bộc lộ tư tưởng “Nên ở người ta, há ở trời”.

Được thần báo mộng rằng khoa này chưa chắc đã thành danh, người học trò đã ngâm thơ cự thần, thể hiện cái chí cũng như sự tự tin vào tài năng của bản thân. Cũng có học trò đạt được thành công liền ngâm thơ, chứng minh rằng thần báo mộng sai: “Tiến sĩ khoa này quyết lấy tươi!/ Cớ chi còn đợi đến ba mươi?/ Thần nhân nói thế là sao vậy?/ Nên ở người ta, há ở trời”.

Thơ luôn là một phương tiện quan trọng truyền tải nội dung cũng như những giá trị tinh thần trong xã hội, văn hóa Việt Nam. Qua những giai thoại về thơ, những cái hay, cái đẹp đã được gìn giữ và lan truyền muôn đời.

Đả kích cái sai, cái ác

Thơ không chỉ thể hiện những cái đẹp, cái tốt mà cũng là một thứ để dân gian chống lại nhiều điều sai trái, vô lí. “Hạc chi huyền bài/ Khuyển bất thức tự/ Cầm thú tương thương/ U nhân hà dự?” (tạm dịch: “Hạc kia đeo bài/ Chó không biết chữ/ Cầm thú hại nhau/ Người sao can dự?”). Đây là lời tuyên án đanh thép, dũng cảm của quan án họ Đỗ bênh vực lẽ phải trước cái ác.

Chẳng là, lão đại thần trí sĩ họ Tạ lợi dụng quyền thế của mình để hống hách, sách nhiễu dân lành. Thậm chí lão còn nuôi hạc “chân hạc đeo vòng vàng, cổ hạc lại đeo một chiếc bài ngà, có đề mấy chữ “Ai đánh chết hạc, phải đền mạng”.

Một lần, con hạc đó vào phá vườn của dân bị con chó cắn chết. Trước yêu cầu đòi đền mạng của tên đại thần, vị quan họ Đỗ đã dứt khoát, vượt qua sức ép của quyền thế để trả lại công bằng cho người dân.

Chỉ cần bốn câu thơ được nhắc đến, người dân sẽ nhớ đến ngay hình tượng vị quan thanh liêm, chính trực cùng tên đại thần trí sĩ ác độc hống hách đáng bị chê cười, phê phán.

Hay có thơ rằng: “Khỉ ơi, tỉnh dậy đi thôi!/ Đừng chờ cây đổ đi đời nhà mi…” khiến Đặng Kim toát mồ hôi hột. Cũng vì, ông ta vốn làm quan tới tước hầu, nhưng vì muốn lấy lòng chúa liền xin làm con mày (con nuôi) và đổi theo họ Trịnh, tự đặt tên là Trịnh An. Khi đọc được câu thơ này, ông ta đã vội từ quan, chỉ chăm chú vào đọc sách ngâm thơ…

 

Link gốc: https://giaoducthoidai.vn/tu-trang-sach-khong-chi-la-giai-thoai-post684677.html

Bình luận

Có 0 bình luận, đánh giá

TVQuản trị viênQuản trị viên

Xin chào quý khách. Quý khách hãy để lại bình luận, chúng tôi sẽ phản hồi sớm

Trả lời.
Thông tin người gửi
Nhấn vào đây để đánh giá
Thông tin người gửi
Cùng chuyên mục
Đình Bắc nghỉ hết năm, CLB Công an Hà Nội thêm khó

Đình Bắc nghỉ hết năm, CLB Công an Hà Nội thêm khó

19-11-2026 16:57

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc phải nghỉ ít nhất 6 tuần vì chấn thương đầu gối, trong lúc CLB Công an Hà Nội chuẩn bị bước vào lịch thi đấu dày đặc.

Bài xem nhiều

Đáng chú ý

Nổi bật trang chủ
Phim mới của Thành Nghị chưa chiếu đã lập kỷ lục
19 Tháng 11, 2026

Chưa lên sóng, phim cổ trang "Lưỡng kinh thập ngũ nhật" đã gây chú ý nhờ chiến dịch ủng hộ quy mô lớn của người hâm mộ Thành Nghị. Hàng trăm thương hiệu cũng tham gia tiếp sức, tạo sức nóng cho tác phẩm trước ngày ra mắt.

Đọc thêm
Hoa hậu Nguyễn Quỳnh Anh bị tước vương miện

Hoa hậu Nguyễn Quỳnh Anh bị tước vương miện

19 Tháng 11, 2026

Ban tổ chức Miss Universe Vietnam 2026 chính thức thu hồi danh hiệu Hoa hậu của Nguyễn Quỳnh Anh từ ngày 18/11. Quyết định được...

Haaland giúp Na Uy ngược dòng vào tứ kết Nations League

Haaland giúp Na Uy ngược dòng vào tứ kết Nations League

18 Tháng 11, 2026

Erling Haaland lập cú đúp giúp Na Uy ngược dòng thắng chủ nhà Đan Mạch 3-2 ở lượt cuối bảng A4 Nations League hôm 18/11...

Hà Nội sắp thắp sáng bầu trời bằng

Hà Nội sắp thắp sáng bầu trời bằng "đại tiệc" hơn 3.300 quả pháo hoa mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

18 Tháng 11, 2026

Tối 24/11 tới, người dân Thủ đô sẽ được chiêm ngưỡng màn trình diễn hơn 3.300 quả pháo hoa tầm cao, tầm thấp kết hợp...

HLV Kim Sang-sik bật mí về tương lai

HLV Kim Sang-sik bật mí về tương lai

18 Tháng 11, 2026

HLV Kim Sang-sik đã có những chia sẻ đáng chú ý về tương lai sau trận đấu cuối cùng của ĐT Việt Nam trong năm...

Hà Nội lấy ý kiến quy hoạch 5 tuyến metro, hé lộ các vị trí nhà ga ưu tiên

Hà Nội lấy ý kiến quy hoạch 5 tuyến metro, hé lộ các vị trí nhà ga ưu tiên

18 Tháng 11, 2026

Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về phương án hướng tuyến, vị trí nhà ga của 5 tuyến metro, trong đó đề xuất...

8 quốc gia quy tụ tại Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An năm 2026

8 quốc gia quy tụ tại Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An năm 2026

18 Tháng 11, 2026

Với chủ đề "Sắc màu di sản", Lễ hội Đèn lồng quốc tế Hội An quy tụ 12 thành phố từ 8 quốc gia cùng...

Vị trí mới nhất của tuyển Việt Nam trên bảng xếp hạng FIFA

Vị trí mới nhất của tuyển Việt Nam trên bảng xếp hạng FIFA

18 Tháng 11, 2026

Dù không thể cải thiện thứ hạng ở trận cuối cùng trong năm, tuyển Việt Nam vẫn duy trì vị trí trong top 100 FIFA....

Để tỉ lệ phổ cập mầm non cho trẻ 5-6 tuổi bền vững

Để tỉ lệ phổ cập mầm non cho trẻ 5-6 tuổi bền vững

18 Tháng 11, 2026

Để duy trì và nâng cao tỉ lệ phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi, việc đưa trẻ đến lớp mới chỉ...

Nhiều phim trăm tỷ chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Hà Nội

Nhiều phim trăm tỷ chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Hà Nội

17 Tháng 11, 2026

Khán giả sẽ có dịp thưởng thức nhiều bộ phim Việt từng đạt doanh thu trăm tỷ đồng như: Thỏ Ơi!!,Tử chiến trên không,Mang mẹ...

Thực hư thông tin ‘giải cứu’ tôm hùm Sông Cầu sau mưa lũ

Thực hư thông tin ‘giải cứu’ tôm hùm Sông Cầu sau mưa lũ

17 Tháng 11, 2026

Chính quyền phường Sông Cầu (Đắk Lắk) lên tiếng trước thông tin tôm hùm chết hàng loạt, phải bán giá thấp để “giải cứu”.

Giảm mạnh phương thức xét tuyển đại học, các trường thay đổi cách tuyển sinh

Giảm mạnh phương thức xét tuyển đại học, các trường thay đổi cách tuyển sinh

17 Tháng 11, 2026

Từ năm 2027, mỗi chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức tuyển sinh, con số này giảm còn 2 từ...

Cuộc sống giàu có của Lý Nhã Kỳ ở tuổi 44

Cuộc sống giàu có của Lý Nhã Kỳ ở tuổi 44

17 Tháng 11, 2026

Ở tuổi 44, Lý Nhã Kỳ khiến nhiều người ngưỡng mộ với cuộc sống xa hoa ngập tràn hàng hiệu, sở hữu khối tài sản...

Nam sinh làm công việc

Nam sinh làm công việc "độc lạ", có thể kiếm 181 triệu đồng/tháng

16 Tháng 11, 2026

Một nam sinh đại học ở miền Trung Trung Quốc thu hút sự chú ý trên mạng xã hội khi lựa chọn theo đuổi một...

Bộ Y tế chỉ đạo khẩn trước tin đồn thất thiệt về các chùm ca nhiễm HIV trên MXH

Bộ Y tế chỉ đạo khẩn trước tin đồn thất thiệt về các chùm ca nhiễm HIV trên MXH

16 Tháng 11, 2026

Bộ Y tế vừa yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp tung tin đồn thất thiệt và làm lộ danh tính người nhiễm HIV....

0.94380 sec| 2308.672 kb