Từ trang sách: Không chỉ là giai thoại...

Từ trang sách: Không chỉ là giai thoại...
Khi được tập hợp trong cuốn sách 'Giai thoại Việt Nam', độc giả vừa được giải trí vừa thấm thía nhiều bài học về lối sống, cách ứng xử…

Từ trang sách: Không chỉ là giai thoại...
Ảnh minh họa.

Bên cạnh ca dao, tục ngữ, những giai thoại được lưu truyền luôn góp một phần quan trọng trong việc phản ánh thực trạng cũng như văn hóa dân gian. Khi được tập hợp trong cuốn sách “Giai thoại Việt Nam”, độc giả vừa được vừa thấm thía nhiều bài học về lối sống, cách ứng xử…

Bộ sách có nhiều tập cùng những trang bìa màu đỏ mang lại cảm giác tươi vui, truyền thống cùng những nét vẽ, họa tiết tinh nghịch thể hiện nhân vật quen thuộc trong các giai thoại như cô thôn nữ, thầy đồ, đứa trẻ, viên quan…

Mỗi tập sách khá mỏng dù kể khoảng 40 câu chuyện là các giai thoại trong nhiều thời kì được phân loại theo nội dung: Câu đối, Truyện Kiều, sân khấu dân gian. Tuy các giai thoại đa phần đều rất ngắn, có tác phẩm chưa đến 100 chữ, nhưng đều “sống động, hấp dẫn, nửa thực, nửa hư”.

Tập sách mang tên “Đánh trống qua cửa nhà sấm” (giai thoại về thơ) có lẽ là một trong những tập để lại nhiều ấn tượng nhất khi khắc họa khá rõ nét sự muôn màu muôn vẻ của văn hóa, xã hội Việt Nam nhiều thế kỉ trước.

Dưới góc nhìn của dân gian, anh hùng luôn được ghi nhớ công lao; người có khí phách, tài năng luôn được lưu truyền, nhưng những kẻ xấu sẽ bị “nguyền rủa truyền đời”, “ đóng đinh vào cây thánh giá lịch sử”.

Bày tỏ ý chí, tài năng

Trong số những giai thoại được giới thiệu trong tập “Đánh trống qua cửa nhà sấm”, có rất nhiều câu chuyện, vần thơ thể hiện được tài năng, ý chí của nhân vật. Qua đây, độc giả không khó để cảm nhận được cái tài, cái chí của con người, ở mọi lứa tuổi, giai cấp, hoàn cảnh sống luôn được quý trọng, lưu truyền rộng rãi trong dân gian.

Đó là giai thoại về “Bài thơ tự trách mình” của Lê Quý Đôn khi còn bé. Từ câu trách mắng “là thằng rắn mày, rắn mặt” của bố, Lê Quý Đôn đã vịnh ra bài thơ tự trách mình sử dụng tên của các loài rắn: “Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà/ Rắn mà biếng học chẳng ai tha/ Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ/ Nay thét mai gầm rát cổ cha…”.

Xiển Ngộ thì mượn bốn chữ “điên, cuồng, ngu, ngộ” tưởng chừng chỉ được sử dụng để chê bai, tạo ra bốn câu thơ “để tỏ chí khí của mình”: “Cao Tổ điên cuồng người hào kiệt/ Vũ Đế giác ngộ chuyện thần tiên/ Tăng Điểm ngông cuồng với trời đất/ Nhan Tử ngu ngơ mà thánh hiền”.

Người xưa, bên cạnh việc sùng bái, kính trọng những tín ngưỡng về yếu tố siêu nhiên như trời, đất, thần thánh thì còn bộc lộ tư tưởng “Nên ở người ta, há ở trời”.

Được thần báo mộng rằng khoa này chưa chắc đã thành danh, người học trò đã ngâm thơ cự thần, thể hiện cái chí cũng như sự tự tin vào tài năng của bản thân. Cũng có học trò đạt được thành công liền ngâm thơ, chứng minh rằng thần báo mộng sai: “Tiến sĩ khoa này quyết lấy tươi!/ Cớ chi còn đợi đến ba mươi?/ Thần nhân nói thế là sao vậy?/ Nên ở người ta, há ở trời”.

Thơ luôn là một phương tiện quan trọng truyền tải nội dung cũng như những giá trị tinh thần trong xã hội, văn hóa Việt Nam. Qua những giai thoại về thơ, những cái hay, cái đẹp đã được gìn giữ và lan truyền muôn đời.

Đả kích cái sai, cái ác

Thơ không chỉ thể hiện những cái đẹp, cái tốt mà cũng là một thứ để dân gian chống lại nhiều điều sai trái, vô lí. “Hạc chi huyền bài/ Khuyển bất thức tự/ Cầm thú tương thương/ U nhân hà dự?” (tạm dịch: “Hạc kia đeo bài/ Chó không biết chữ/ Cầm thú hại nhau/ Người sao can dự?”). Đây là lời tuyên án đanh thép, dũng cảm của quan án họ Đỗ bênh vực lẽ phải trước cái ác.

Chẳng là, lão đại thần trí sĩ họ Tạ lợi dụng quyền thế của mình để hống hách, sách nhiễu dân lành. Thậm chí lão còn nuôi hạc “chân hạc đeo vòng vàng, cổ hạc lại đeo một chiếc bài ngà, có đề mấy chữ “Ai đánh chết hạc, phải đền mạng”.

Một lần, con hạc đó vào phá vườn của dân bị con chó cắn chết. Trước yêu cầu đòi đền mạng của tên đại thần, vị quan họ Đỗ đã dứt khoát, vượt qua sức ép của quyền thế để trả lại công bằng cho người dân.

Chỉ cần bốn câu thơ được nhắc đến, người dân sẽ nhớ đến ngay hình tượng vị quan thanh liêm, chính trực cùng tên đại thần trí sĩ ác độc hống hách đáng bị chê cười, phê phán.

Hay có thơ rằng: “Khỉ ơi, tỉnh dậy đi thôi!/ Đừng chờ cây đổ đi đời nhà mi…” khiến Đặng Kim toát mồ hôi hột. Cũng vì, ông ta vốn làm quan tới tước hầu, nhưng vì muốn lấy lòng chúa liền xin làm con mày (con nuôi) và đổi theo họ Trịnh, tự đặt tên là Trịnh An. Khi đọc được câu thơ này, ông ta đã vội từ quan, chỉ chăm chú vào đọc sách ngâm thơ…

 

Link gốc: https://giaoducthoidai.vn/tu-trang-sach-khong-chi-la-giai-thoai-post684677.html

Bình luận

Có 0 bình luận, đánh giá

TVQuản trị viênQuản trị viên

Xin chào quý khách. Quý khách hãy để lại bình luận, chúng tôi sẽ phản hồi sớm

Trả lời.
Thông tin người gửi
Nhấn vào đây để đánh giá
Thông tin người gửi

Bài xem nhiều

Đáng chú ý

Nổi bật trang chủ
Nam sinh làm công việc
16 Tháng 11, 2026

Một nam sinh đại học ở miền Trung Trung Quốc thu hút sự chú ý trên mạng xã hội khi lựa chọn theo đuổi một nghề khá đặc biệt - đóng móng ngựa đua, nghề này được cho là có thể có thu nhập tới 181 triệu đồng/tháng.

Đọc thêm
U17 Việt Nam chốt danh sách dự World Cup 2026

U17 Việt Nam chốt danh sách dự World Cup 2026

16 Tháng 11, 2026

Dưới đây là danh sách đội tuyển U17 Việt Nam dự vòng chung kết World Cup 2026.

Châu Bùi bật khóc khi nhìn thấy “báu vật” của bố

Châu Bùi bật khóc khi nhìn thấy “báu vật” của bố

16 Tháng 11, 2026

Châu Bùi bất ngờ và xúc động khi nhìn thấy chiếc phong bì cũ đã được bố cô cất giữ hơn 13 năm qua.

NATO hủy bỏ hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo năm 2027

NATO hủy bỏ hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo năm 2027

16 Tháng 11, 2026

Thủ tướng Albania Edi Rama cho biết, NATO đã hủy kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo, dự kiến ​​diễn...

Giảm phương thức tuyển sinh Đại học theo lộ trình, không sử dụng điểm cộng từ năm 2028

Giảm phương thức tuyển sinh Đại học theo lộ trình, không sử dụng điểm cộng từ năm 2028

14 Tháng 11, 2026

Bộ GD&ĐT ban hành quy định mới về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo CĐ giáo...

U23 Việt Nam đón tin vui trước trận quyết đấu Qatar

U23 Việt Nam đón tin vui trước trận quyết đấu Qatar

14 Tháng 11, 2026

U23 Việt Nam nhận tín hiệu tích cực về lực lượng trước trận quyết đấu với Qatar ở Gia Lai VTV Cup 2026.

Quay video du lịch Cao Bằng, nữ du khách Hà Nội bất ngờ nhận thư cảm ơn từ Chủ tịch tỉnh

Quay video du lịch Cao Bằng, nữ du khách Hà Nội bất ngờ nhận thư cảm ơn từ Chủ tịch tỉnh

13 Tháng 11, 2026

Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa vừa gửi thư cảm ơn nữ du khách Vũ Thị Mai (ở Hà Nội) bày tỏ...

Man Utd sa thải HLV Michael Carrick

Man Utd sa thải HLV Michael Carrick

13 Tháng 11, 2026

HLV Michael Carrick mất việc tại Man Utd sau khi đội chỉ thắng 1 trận và rơi xuống vị trí thứ 18 sau 10 vòng...

Thúc đẩy hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Liên bang Nga

Thúc đẩy hợp tác giáo dục đại học giữa Việt Nam và Liên bang Nga

13 Tháng 11, 2026

Chiều 12/11, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Quang Hưng chủ trì buổi tiếp đón đoàn công tác của Bộ Khoa học và Giáo dục đại...

Triệu Vy được xin lỗi, bồi thường sau loạt tin đồn

Triệu Vy được xin lỗi, bồi thường sau loạt tin đồn

13 Tháng 11, 2026

Triệu Vy thắng kiện hai tài khoản đăng tin bôi nhọ trên mạng xã hội, các bị đơn phải xin lỗi công khai. Anh trai...

Di dời cổng Parabol, bảo tồn biểu tượng Đại học Bách khoa Hà Nội

Di dời cổng Parabol, bảo tồn biểu tượng Đại học Bách khoa Hà Nội

12 Tháng 11, 2026

Đại học Bách khoa Hà Nội công bố chi tiết phương án di dời nguyên khối cổng Parabol nhằm phục vụ dự án mở rộng...

Màn ra mắt trong mơ của Olaha Mạnh Đức

Màn ra mắt trong mơ của Olaha Mạnh Đức

12 Tháng 11, 2026

Ghi bàn ngay trong lần đầu khoác áo đội tuyển Việt Nam, Olaha Mạnh Đức trở thành tâm điểm chú ý của truyền thông Đông...

Cristiano Ronaldo làm phim tại Hollywood

Cristiano Ronaldo làm phim tại Hollywood

12 Tháng 11, 2026

Cristiano Ronaldo lần đầu đảm nhận vai trò nhà sản xuất điện ảnh với "Stuntnuts", tác phẩm hài hành động quy tụ nhiều gương mặt...

HLV Pháp lên tiếng giữa tin rạn nứt với Mbappe

HLV Pháp lên tiếng giữa tin rạn nứt với Mbappe

12 Tháng 11, 2026

HLV Zinedine Zidane lên tiếng sau khi truyền thông Pháp tiết lộ thủ quân Kylian Mbappe không hài lòng với cách bố trí chiến thuật...

Báo Thái Lan chỉ rõ nguyên nhân thất bại của đội nhà trước U23 Việt Nam

Báo Thái Lan chỉ rõ nguyên nhân thất bại của đội nhà trước U23 Việt Nam

11 Tháng 11, 2026

Báo chí Thái Lan 'mổ xẻ' trận thua của đội nhà trước đội tuyển U23 Việt Nam.

0.93153 sec| 2303.703 kb