"Tự thưởng" đưa Gen Z vào ngõ cụt tài chính

Cái bẫy "Little Treat"

Trong bối cảnh áp lực công việc và cuộc sống ngày càng đè nặng, một ly trà sữa 7 USD hay một thỏi son mới thường được Gen Z coi là "liều thuốc cứu rỗi" tâm hồn. Tuy nhiên, đằng sau khái niệm "Little treat" (tự thưởng) đầy thi vị ấy lại là một thực trạng đáng báo động: sự bào mòn âm thầm nhưng khốc liệt đối với túi tiền của những người trẻ.

Khác với thế hệ Baby Boomers hay Gen X thường chi tiền sau khi đạt được một cột mốc lớn, Gen Z đang biến việc tự thưởng thành một hoạt động thường nhật. Một bữa trưa thị soạn để "ngày làm việc dễ thở hơn" hay những món đồ mỹ phẩm nhỏ xinh được mua chỉ để xoa dịu căng thẳng đang dần trở thành thói quen khó bỏ. Theo báo cáo từ Bank of America, có tới 57% người trẻ tự mua quà cho mình ít nhất một lần mỗi tuần, bất kể thu nhập cao hay thấp.

"Tự thưởng" đưa Gen Z vào ngõ cụt tài chính. IG.

Về mặt tâm lý học, việc mua sắm này giúp não bộ giải phóng dopamine, mang lại cảm giác an ủi tức thời giữa bối cảnh kinh tế bất ổn. Gen Z coi các khoản chi này là "đầu tư cho sức khỏe tinh thần". Thế nhưng, con số thực tế lại không hề nhỏ: nhiều người trẻ tiêu tốn từ 200 đến 250 USD mỗi tháng cho những sở thích nhất thời. Điều đáng nói là hơn một nửa trong số họ thừa nhận rằng việc quá nuông chiều bản thân đang dẫn đến tình trạng chi tiêu quá mức, khiến các mục tiêu tài chính dài hạn bị đẩy lùi vào dĩ vãng.

"Con dốc trơn trượt" mang tên chi tiêu bốc đồng
Các chuyên gia tài chính và tâm lý cảnh báo rằng, thói quen "Little treat" là một con dốc trơn trượt. Nếu một ly matcha không thể phá hủy tương lai của bạn, thì sự tích tiểu thành đại của hàng loạt khoản chi thiếu kế hoạch lại có thể tạo ra một thảm họa tài chính. Việc phụ thuộc vào vật chất để đối phó với stress khiến người trẻ rơi vào cái bẫy tiêu dùng, nơi niềm vui thì ngắn ngủi nhưng thâm hụt ngân sách lại kéo dài.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử và các ứng dụng giao đồ ăn càng khiến Gen Z "rút ví" nhanh hơn bao giờ hết. Khi cảm giác kiểm soát cuộc sống được đặt lên những món đồ mua sắm, họ vô tình bỏ quên quỹ khẩn cấp hay các kế hoạch tiết kiệm. Chuyên gia Shreya Kaul nhận định: "Việc này mang lại sự dễ chịu tạm thời, nhưng về lâu dài sẽ gây gánh nặng tâm lý nặng nề khi tài chính thâm hụt".

Để không rơi vào "ngõ cụt", lời khuyên dành cho những người trẻ là hãy tái cấu trúc lại túi tiền của mình. Quy tắc 50/30/20 (50% nhu cầu, 30% sở thích, 20% tiết kiệm) vẫn là kim chỉ nam hữu hiệu. Thay vì luôn phải rút ví để tìm kiếm sự an ủi, việc tìm đến những hình thức tự thưởng "không đồng" như đi dạo, đọc sách hay tập luyện thể thao sẽ giúp Gen Z duy trì được sự cân bằng tinh thần mà không phải trả giá bằng sự ổn định tài chính trong tương lai.