Trung Quốc: Doanh nghiệp 'săn' nhân tài từ bậc trung học

Học sinh THPT Trung Quốc được đào tạo về công nghệ.

Xu hướng này đặt ra câu hỏi về vai trò của giáo dục truyền thống trong kỷ nguyên AI.

Trong những năm gần đây, các “ông lớn” công nghệ tại Trung Quốc đang thay đổi cách tiếp cận nhân tài. Thay vì dựa vào nguồn cung từ các trường đại học, họ tìm đến học sinh trung học.

Sự dịch chuyển này xuất phát từ nhận định rằng hệ thống giáo dục hiện tại chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo và khoa học máy tính.

Đơn cử, em Chen Guangyu, 17 tuổi, mới đây là đồng tác giả báo cáo kỹ thuật về mô hình ngôn ngữ quy mô lớn của Công ty AI Moonshot, Bắc Kinh, Trung Quốc. Báo cáo được công bố trên nền tảng GitHub, được tỷ phú người Mỹ Elon Musk đánh giá là “công trình ấn tượng”.

Chen thực tập tại nhóm phát triển chatbot Kimi của Moonshot từ đầu năm cấp 3, khi công ty này đăng tin tuyển học sinh.

Tương tự, hồi đầu tháng 3/2026, Tập đoàn công nghệ Tencent công bố chương trình hè dành cho học sinh trung học, lựa chọn những ứng viên xuất sắc tham gia các dự án về công nghệ tài chính và AI.

Chương trình nhấn mạnh việc “phá vỡ rào cản về tuổi tác và kinh nghiệm”, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tiếp cận các vấn đề thực tiễn từ sớm. Tuy nhiên, thông báo này cũng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều, thậm chí có người mỉa mai rằng doanh nghiệp có thể sớm tuyển dụng “ngay từ phòng sinh”.

Không nằm ngoài cuộc đua, Công ty Geely cũng triển khai chương trình thực tập dành cho học sinh năm cuối trung học với sự hướng dẫn trực tiếp từ các CEO công nghệ. Ông Li Shufu, Chủ tịch Tập đoàn Geely, chỉ ra khoảng cách ngày càng lớn giữa nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp và chất lượng đào tạo từ đại học trong kỷ nguyên AI là nguyên nhân chương trình này được triển khai.

Theo chia sẻ của một chuyên viên nhân sự trong ngành AI, yếu tố “sáng tạo” ngày càng được coi trọng, đặc biệt ở các vị trí như quản lý sản phẩm. Trong khi đó, những ứng viên trẻ tuổi thường có khả năng tưởng tượng và thử nghiệm những ý tưởng chưa từng tồn tại, điều mà hệ thống đào tạo truyền thống đôi khi chưa khuyến khích đủ mạnh.

Năm 2025, ông Zhang Yiming, Chủ tịch Tập đoàn ByteDance, đồng sáng lập một tổ chức phi lợi nhuận để tuyển dụng 30 “nhà nghiên cứu dự bị toàn thời gian” từ 16 - 18 tuổi. Họ sẽ được đào tạo về AI và khoa học máy tính.

Sự dịch chuyển đặt ra câu hỏi rằng đại học còn là con đường tối ưu để đào tạo nhân tài trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng? Khi doanh nghiệp ngày càng ưu tiên kỹ năng thực tiễn và khả năng sáng tạo hơn là bằng cấp, giáo dục truyền thống buộc phải thay đổi để thích nghi.

Trên phạm vi toàn cầu, năm 2025, Công ty công nghệ Palantir Technologies đã tuyển dụng hàng chục học sinh tốt nghiệp trung học không theo học đại học vào các chương trình thực tập có trả lương, mở ra một con đường nghề nghiệp thay thế được gọi không chính thức là “bằng cấp Palantir”. Còn nhiều nhân viên của Google được cho là không có bằng cử nhân, mà chủ yếu là những người “tự học kiểu đổi mới”.