Thiếu kẽm – “Thủ phạm” thầm lặng khiến trẻ chậm lớn, biếng ăn

Nhận biết dấu hiệu thiếu kẽm và cách bổ sung kẽm cho trẻ

MỤC LỤC:

Kẽm có vai trò gì đối với tình trạng chậm lớn, biếng ăn

Vì sao trẻ dễ bị thiếu kẽm?

Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu kẽm

Làm sao để bổ sung kẽm đúng cách cho trẻ?

Kẽm có vai trò gì đối với tình trạng chậm lớn, biếng ăn

Kẽm tham gia vào hơn 300 loại enzyme trong cơ thể, có mặt trong hầu hết các hoạt động sống.

Với trẻ em, kẽm đặc biệt quan trọng ở các chức năng sau:

• Kích thích vị giác và khứu giác: giúp trẻ ăn ngon miệng hơn
• Thúc đẩy tổng hợp protein và phát triển mô cơ: hỗ trợ tăng trưởng chiều cao, cân nặng
• Tăng cường miễn dịch: giúp trẻ chống lại nhiễm trùng, cảm cúm, tiêu chảy…
• Làm lành vết thương và hỗ trợ tái tạo mô
• Tác động đến hoạt động thần kinh: ảnh hưởng đến khả năng nhận thức và tập trung

Thiếu kẽm gây chậm lớn và biếng ăn ở trẻ là do kẽm ảnh hưởng trực tiếp đến các cơ chế sinh học quan trọng liên quan đến tăng trưởng, chuyển hóa và cảm giác ngon miệng.

Gây biếng ăn do ảnh hưởng đến vị giác và khứu giác

Kẽm là yếu tố thiết yếu để duy trì hoạt động của enzym carbonic anhydrase VI, một enzym tham gia vào cảm nhận vị giác. Khi thiếu kẽm, trẻ có thể giảm nhạy cảm với mùi vị, dẫn đến ăn không thấy ngon, lười ăn hoặc từ chối thức ăn. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây biếng ăn kéo dài ở trẻ nhỏ.

Gây chậm lớn do ảnh hưởng đến tổng hợp protein và hormone tăng trưởng

Kẽm tham gia vào quá trình tổng hợp protein, ADN, ARN – các hoạt động sống thiết yếu để tạo tế bào mới và phát triển mô. Thiếu kẽm sẽ làm chậm quá trình phân chia và phát triển tế bào, dẫn đến suy giảm tốc độ tăng trưởng chiều cao và cân nặng.

Ngoài ra, kẽm còn kích thích hoạt động của hormone tăng trưởng (GH) và IGF-1 – hai hormone quan trọng giúp trẻ phát triển thể chất. Khi thiếu kẽm, nồng độ các hormone này giảm, khiến trẻ chậm lớn dù ăn uống đầy đủ.

Trẻ chậm lớn thường do thiếu kẽm

Gây rối loạn miễn dịch và tiêu hóa

Kẽm đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hàng rào niêm mạc ruột và điều hòa miễn dịch. Khi thiếu kẽm, trẻ dễ bị nhiễm trùng, tiêu chảy kéo dài, rối loạn hấp thu, từ đó làm giảm khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng khác, gián tiếp gây suy dinh dưỡng và chậm phát triển.

Tóm lại, thiếu kẽm làm rối loạn hàng loạt quá trình chuyển hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn uống, hấp thu, tăng trưởng và miễn dịch của trẻ.

Vì sao trẻ dễ bị thiếu kẽm?

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ em có nguy cơ thiếu kẽm cao hơn người lớn, bao gồm:

• Nhu cầu kẽm tăng cao trong giai đoạn tăng trưởng nhanh (trẻ dưới 5 tuổi, tuổi dậy thì)
• Chế độ ăn không đa dạng: nhiều trẻ chỉ ăn cơm, cháo, ít thịt cá, rau củ quả
• Kém hấp thu: ở trẻ hay bị rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, loạn khuẩn đường ruột
• Thức ăn chứa phytate (gạo, ngô, đậu nành): làm giảm khả năng hấp thu kẽm
• Tác dụng phụ của một số thuốc, đặc biệt là kháng sinh dài ngày

Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu kẽm

Tình trạng thiếu kẽm thường diễn tiến âm thầm. Một số dấu hiệu thường gặp:

• Biếng ăn kéo dài, ăn ít, ăn không ngon
• Chậm tăng cân, chậm phát triển chiều cao
• Dễ mắc bệnh nhiễm trùng: viêm họng, viêm phổi, tiêu chảy tái đi tái lại
• Tóc khô xơ, móng tay dễ gãy, da khô
• Vết thương lâu lành
• Rối loạn giấc ngủ, hay cáu gắt, kém tập trung

Làm sao để bổ sung kẽm đúng cách cho trẻ?

Từ chế độ ăn uống hàng ngày

Nên bổ sung kẽm thông qua các thực phẩm giàu kẽm như:

• Hải sản có vỏ: hàu, sò, tôm
• Thịt đỏ: thịt bò, thịt lợn
• Lòng đỏ trứng, sữa, gan động vật
• Các loại hạt và đậu (hạt bí, đậu lăng, đậu xanh)

Tuy nhiên, thực phẩm tự nhiên chỉ đáp ứng tốt khi trẻ ăn đủ lượng và có hệ tiêu hóa hấp thu tốt. Với trẻ biếng ăn, kém hấp thu, đây là điều rất khó thực hiện.

Những thực phẩm giàu kẽm nên bổ sung cho trẻ

Sử dụng sản phẩm bổ sung kẽm

Trong những trường hợp cần thiết (trẻ chán ăn, đang điều trị bệnh, hay mắc tiêu chảy...), bạn có thể bổ sung kẽm cho bé qua dạng siro, viên uống hoặc kết hợp trong các chế phẩm đa vi chất (vitamin tổng hợp).

Một lựa chọn phổ biến hiện nay là kẽm dạng Zinc Gluconate – dạng muối hữu cơ có độ hòa tan cao, dễ hấp thu, ít gây kích ứng dạ dày và phù hợp với cơ địa trẻ nhỏ.

Sản phẩm thường được bào chế dưới dạng viên uống dễ sử dụng, giúp bổ sung đúng liều lượng, dễ hấp thu và thuận tiện trong quá trình sử dụng hàng ngày.

Viên uống bổ sung kẽm dạng Zinc Gluconate có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị thiếu kẽm có thể tham khảo sử dụng.