Thế giới phản ứng ra sao khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận?

Người dân Iran tập trung để bày tỏ sự ủng hộ đối với Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, trong khi họ cầm cờ Iran và hình ảnh của các vị lãnh tụ Iran mới và cũ.

Mỹ và Iran tuyên bố đã đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran, gồm cả các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon, đồng thời mở lại eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chiến lược có tầm quan trọng sống còn.

Diễn biến này được cộng đồng quốc tế chào đón như một lối mở tiềm năng dẫn đến hòa bình lâu dài.

"Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran đã hoàn tất", Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm 14/6 trên nền tảng Truth Social của ông. "Các con tàu trên khắp thế giới, hãy khởi động động cơ. Hãy để dầu chảy!"

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết một thỏa thuận toàn diện hơn bao gồm việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran sẽ được thương lượng trong thời gian ngừng bắn 60 ngày.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết thỏa thuận dự kiến được ký kết ngày 19/6 tại Thụy Sĩ, được mô tả là bước đột phá lớn sau nhiều tháng giao tranh khiến hàng nghìn người thiệt mạng và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.

Dưới đây là phản ứng của thế giới trước thỏa thuận này:

Qatar

Bộ Ngoại giao Qatar bày tỏ "sự đánh giá cao đối với quyết tâm của cả phía Mỹ và Iran cũng như cam kết của 2 bên trong việc tiến tới giải quyết bất đồng thông qua đàm phán và các biện pháp hòa bình".

Quốc vụ khanh Mohammad bin Abdulaziz Al-Khulaifi bày tỏ hy vọng thỏa thuận này "sẽ là chất xúc tác cho những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm thúc đẩy ổn định và giải quyết các vấn đề còn tồn đọng thông qua sự tham gia có trách nhiệm và mang tính xây dựng".

Pakistan

Thủ tướng Sharif chúc mừng Mỹ và Iran vì "cam kết tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho xung đột" và cảm ơn Qatar, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ vì những đóng góp trong việc đạt được thỏa thuận.

Israel

Trong những bình luận chính thức đầu tiên của phía Israel sau khi thỏa thuận được công bố, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tuyên bố Israel sẽ không rút khỏi các vùng lãnh thổ đã chiếm đóng tại Lebanon trong thời gian thỏa thuận tạm thời còn hiệu lực.

Bộ trưởng Katz cho biết Israel có kế hoạch hiện diện "vô thời hạn" tại các vùng lãnh thổ đang kiểm soát ở Lebanon, Syria và Gaza. Ông cảnh báo nếu Iran tấn công Israel để trả đũa các cuộc không kích tại Lebanon, Israel sẽ phản công Iran "với sức mạnh lớn".

Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich lên án thỏa thuận với Iran, gọi đây là "điều tồi tệ cho Israel và cho toàn bộ thế giới tự do". Trong một tuyên bố đăng trên X, ông Smotrich cho rằng chiến dịch chung nhằm vào Iran đã đạt được "nhiều thành tựu trong việc làm suy yếu Iran", đồng thời khẳng định những thành quả đó "sẽ không bị lãng phí". Ông cho biết sẽ tiếp tục chiến dịch với Iran theo cách của mình và bằng những phương thức sáng tạo, đảm bảo Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.

Thổ Nhĩ Kỳ

"Tôi coi thỏa thuận đạt được giữa Mỹ và Iran là một diễn biến quan trọng để thiết lập hòa bình và sự yên bình trong khu vực của chúng tôi, và tôi hoan nghênh điều này với sự hài lòng", Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đăng trên X.

"Chúng tôi sẽ tiếp tục ủng hộ mọi nỗ lực nhằm thiết lập hòa bình, ổn định và yên bình trong khu vực, đồng thời đóng góp vào các giải pháp lâu dài dựa trên ngoại giao và luật pháp quốc tế", ông nói thêm.

Liên Hợp Quốc

Tổng Thư ký Antonio Guterres ca ngợi thỏa thuận là "bước đi quan trọng" hướng tới "giải pháp hòa bình cho xung đột".

Liên minh châu Âu

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho rằng ưu tiên hiện nay là "việc thực thi nhanh chóng và đầy đủ của tất cả các bên" đối với thỏa thuận và rằng "quyền tự do hàng hải phải được khôi phục mà không thu phí".

"Điều này có tầm quan trọng thiết yếu đối với sự ổn định khu vực và nền kinh tế toàn cầu. Nó mở ra cánh cửa cho các cuộc đàm phán rộng lớn hơn về hòa bình và an ninh tại Trung Đông", bà nói thêm.

Anh

Thủ tướng Keir Starmer gọi thỏa thuận là bước đi "cực kỳ quan trọng" để chấm dứt chiến tranh và cho rằng "quyền tự do hàng hải không thu phí phải được khôi phục ngay tại eo biển Hormuz", đồng thời đề nghị hỗ trợ hoạt động rà phá bom mìn nếu cần.

"Để bất kỳ nền hòa bình nào có thể tồn tại lâu dài, điều thiết yếu là các cam kết đã đưa ra, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, phải chắc chắn, có thể kiểm chứng và được thực thi đầy đủ", ông Starmer viết trên X.

"Lập trường vững chắc và nhất quán từ lâu của Anh là Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân."

Pháp

Tổng thống Emmanuel Macron kêu gọi "mở lại khẩn cấp và vô điều kiện eo biển Hormuz".

"Việc nối lại hoạt động hàng hải, không hạn chế và không thu phí, là điều kiện không thể thiếu cho sự ổn định khu vực và nền kinh tế toàn cầu", ông viết trên mạng xã hội.

Tổng thống Macron cũng cho biết Pháp sẽ ủng hộ "những nỗ lực kiên quyết của các cơ quan chức năng Lebanon" nhằm khôi phục chủ quyền nhà nước, mà theo ông chỉ điều đó mới có thể đảm bảo "sự ổn định, toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon và đáp ứng nhu cầu của người dân nước này".

Bangladesh

Bộ Ngoại giao Bangladesh cho biết nước này "nhất quán kêu gọi xuống thang và giải quyết xung đột" thông qua các biện pháp ngoại giao. "Bangladesh hy vọng thỏa thuận sẽ được thực thi một cách thiện chí và chứng tỏ tính bền vững lâu dài."

Đức

Thủ tướng Friedrich Merz cho rằng đây có thể mở đường cho "nền kinh tế toàn cầu được phục hồi mạnh mẽ và một Trung Đông an toàn hơn". "Điều quan trọng là phải thực thi thỏa thuận này một cách kiên quyết", ông nói thêm.