Táo bón uống thuốc gì và những lưu ý khi sử dụng

Táo bón gây nhiều khó chịu cho người bệnh

Táo bón là gì?

Để biết táo bón uống thuốc gì cần hiểu thế nào là táo bón, nguyên nhân gây ra để tìm cách xử trí đúng.

Táo bón là tình trạng khó đi đại tiện, thời gian đi lâu hoặc nhiều ngày mới đi một lần và thường ít hơn 3 lần/tuần với phân khô cứng, vón cục, lớn hoặc nhỏ bất thường.

Mức độ nghiêm trọng của táo bón ở mỗi người khác nhau. Nhiều người chỉ bị táo bón trong một thời gian ngắn, nhưng đối với những người khác, táo bón có thể là một tình trạng lâu dài (mạn tính) gây đau đớn, khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Nguyên nhân gây ra táo bón

Có nhiều nguyên nhân gây táo bón, có thể được phân thành 2 dạng chính là do lối sống và do bệnh lý.

1. Táo bón do bệnh lý

Táo bón đôi khi là triệu chứng của các bệnh lý như:

• Phẫu thuật ổ bụng hoặc phụ khoa: Đau sau phẫu thuật và thuốc giảm đau có chứa codeine là nguyên nhân chính gây táo bón.
• Tắc nghẽn: Trực tràng hoặc hậu môn có thể bị tắc nghẽn một phần, chẳng hạn như trĩ hoặc sa trực tràng.
• Rò hậu môn: Vết rách ở niêm mạc hậu môn khiến người bệnh có thể sợ đi vệ sinh vì bị đau.
• Thoát vị: Thoát vị ổ bụng có thể làm giảm áp lực trong ổ bụng, khiến việc di chuyển khó khăn hơn.
• Hội chứng ruột kích thích: Đặc trưng bởi đau bụng, chướng bụng và táo bón hoặc tiêu chảy hoặc táo bón và tiêu chảy xen kẽ.
• Các vấn đề của hệ thống nội tiết: Ví dụ bệnh suy giáp, tiểu đường hoặc suy tuyến yên.
• Khối u: Đau khi cố gắng đi đại tiện có thể là một triệu chứng của ung thư trực tràng.
• Các bệnh của hệ thần kinh trung ương: Bệnh đa xơ cứng, bệnh Parkinson hoặc đột quỵ có liên quan đến nguy cơ bị táo bón.
• Một số loại thuốc điều trị bệnh: Các loại codeine, thuốc chống trầm cảm, thuốc bổ sung sắt, thuốc chẹn kênh canxi (thuốc hạ huyết áp, đặc biệt là verapamil) và thuốc kháng axit không chứa magiê được biết là làm chậm nhu động ruột sẽ gây táo bón.

Để xác định nguyên nhân cụ thể, người bệnh cần được thăm khám tại các cơ sở y tế sau đó sẽ được chẩn đoán và điều trị theo phác đồ.

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là nguyên nhân phổ biến gây táo bón

2. Táo bón do lối sống

Lối sống không khoa học là nguyên nhân chính gây ra mọi vấn đề về hệ tiêu hóa trong đó có táo bón. Nếu đang bị táo bón, bạn thử kiểm tra xem mình có đang mắc phải những vấn đề sau hay không:

• Chế độ ăn ít chất xơ: Chất xơ không thể tiêu hóa được, nhưng nó sẽ tạo thêm khối lượng lớn cho phân, làm cho phân dễ dàng được đẩy đi theo đường tiêu hóa. Ăn ít chất xơ là nguyên nhân hàng đầu gây ra táo bón. Điều này lý giải vì sao rất nhiều trẻ em bị táo bón mạn tính bởi trẻ em rất lười ăn rau.
• Uống không đủ nước: Không uống đủ nước khiến hệ tiêu hóa gặp khó khăn, phân khô cứng và chất xơ khó di chuyển hơn.
• Ít vận động: Lười vận động hoặc bị hạn chế vận động do khuyết tật là những nguyên nhân phổ biến gây táo bón.
• Xu hướng 'nhịn' đi vệ sinh: Thường xuyên nhịn đi vệ sinh có thể khiến cơ thể kém nhạy cảm hơn với các tín hiệu bình thường để đi vệ sinh.
• Sự thay đổi trong thói quen: Chuyển động bình thường của ruột phụ thuộc vào sự co bóp đều đặn và nhịp nhàng của ruột và có tính chất thời điểm trong ngày. Do vậy nếu thói quen bị thay đổi (ở những người làm việc theo ca kíp hay đi du lịch…) thì cũng ảnh hưởng đến nhu động ruột, gây ra táo bón.

Ngoài những nguyên nhân bệnh lý và lối sống như vừa kể trên, táo bón cũng thường gặp ở một số đối tượng đặc biệt như người cao tuổi (do giảm co thắt cơ ruột và phụ thuộc vào thuốc thường xuyên), phụ nữ mang thai (do thai nhi chèn ép vào khu vực đại tràng, gây biến dạng đại tràng và khuôn phân). Điều này lý giải tại sao nhiều bà bầu bị táo bón 3 tháng cuối, bởi lúc này thai nhi đã lớn, gây chèn ép nhiều.

Phụ nữ mang thai là đối tượng thường bị táo bón

Táo bón nên uống thuốc gì và cần lưu ý điều gì?

Táo bón là một tập hợp các triệu chứng, không phải là một bệnh, vì vậy hầu hết việc điều trị táo bón là điều trị triệu chứng. Nếu xác định được nguyên nhân gây táo bón, chẳng hạn như bệnh tật hoặc tắc nghẽn, thì điều trị bệnh lý, táo bón cũng sẽ giảm hoặc hết.

Ngoài ra, việc thay đổi lối sống và hành vi bao gồm chế độ ăn uống, tập thể dục, quản lý căng thẳng, hỗ trợ tâm lý… sẽ giúp ích rất nhiều trong việc điều trị táo bón mạn tính.

Trong một số trường hợp, bệnh nhân cần sử dụng thuốc nhuận tràng. Thuốc nhuận tràng là thuốc thường được sử dụng để điều trị táo bón ở mọi lứa tuổi. Việc lựa chọn thuốc nhuận tràng cho bệnh nhân phụ thuộc vào từng tình trạng bệnh, cân nhắc phản ứng có hại của thuốc. Các loại thuốc nhuận tràng bao gồm:

1. Thuốc nhuận tràng tạo khối

Thuốc nhuận tràng tạo khối là phương pháp điều trị đầu tiên cho hầu hết bệnh nhân bị táo bón. Chúng làm tăng kích thước và hàm lượng nước của phân và khối lượng lớn hơn kích thích nhu động ruột. 

Các thuốc nhuận tràng tạo khối phổ biến bao gồm: Psyllium, polycarbophil và methylcellulose.

2. Thuốc làm mềm phân

Thuốc làm mềm phân (hoặc thuốc nhuận tràng làm mềm) là chất hoạt động bề mặt, giúp đưa nước vào phân và bao bọc bề mặt của phân với một lớp dầu làm cho phân mềm hơn và dễ dàng đi ngoài.

Docusate là chất làm mềm phân được sử dụng phổ biến nhất.

Các tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng thuốc nhuận tràng tạo khối và thuốc làm mền phân là chướng bụng, khó chịu ở bụng và đầy hơi. Thuốc nhuận tràng tạo khối phải luôn được uống với nhiều nước. Khi bị khô, chúng có thể tạo thành một khối sền sệt cứng có thể gây nghẹt thở hoặc tắc nghẽn.

3. Thuốc nhuận tràng thẩm thấu

Thuốc nhuận tràng thẩm thấu kéo nước ra khỏi các mô ruột kết xung quanh, làm mềm phân, bổ sung khối lượng và bôi trơn ruột kết. Một số loại như: Muối nhuận tràng (muối Mg2+, Na+..), các poly – alcohol không hấp thu (lactoluse, sorbitol, glycerin) và polyethylen glycol (PEG3350).

Thuốc nhuận tràng thẩm thấu làm tăng hàm lượng nước trong phân, vì vậy cần uống nhiều nước để tránh mất nước và các tác dụng phụ như đầy hơi và khó chịu ở bụng.

4. Thuốc nhuận tràng kích thích

Thuốc nhuận tràng kích thích gây kích thích ruột về mặt hóa học, buộc các cơ đại tràng co bóp mạnh hơn. Thuốc nhuận tràng kích thích phù hợp cho những bệnh nhân bị táo bón vận chuyển chậm, tức là các cơ ruột kết không hoạt động nhiều như bình thường.

Thuốc nhuận tràng kích thích bao gồm các dẫn xuất diphenylmethane như bisacodyl, natri picosulfat, và các anthraquinon tự nhiên, như senna...

Những loại thuốc này có thể gây co thắt ở các bộ phận khác của hệ tiêu hóa, do đó cũng có thể đi kèm với một số triệu chứng buồn nôn, nôn và đau dạ dày. Thuốc nhuận tràng kích thích làm cho đại tràng co thắt và hoạt động mạnh hơn, do đó, ngoài tiêu chảy, tác dụng phụ thường gặp nhất là đau bụng.

Ngoài những loại thuốc này, bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc điều trị bệnh lý gây ra táo bón. Vì đa số các loại thuốc gây nhiều tác dụng phụ, nên cần tuân theo đúng hướng dẫn ghi trên bao bì hoặc chuyên gia y tế, không tự ý sử dụng trong bất kỳ trường hợp nào.

Thuốc điều trị táo bón phải được bác sĩ kê đơn và theo dõi đầy đủ

Phòng ngừa táo bón như thế nào?

Để phòng ngừa táo bón, nên có lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, chú ý khi sử dụng thuốc…

Uống nhiều nước

Táo bón uống gì? Người bị táo bón nên uống nhiều nước lọc, nước đun sôi để nguội, nước ép hoa quả, rau củ, nước canh, súp…

Tuy nhiên, nên hạn chế rượu bia, cà phê, nước ngọt có gas… vì những loại nước này không chỉ gây mất nước mà còn có hại cho hệ tiêu hóa.

Ăn nhiều rau củ quả

Ăn nhiều rau xanh, trái cây,… để tiêu thụ thêm chất xơ, ngăn ngừa táo bón.

Hạn chế thức ăn nhanh, nhiều dầu mỡ

Nên hạn chế các loại thức ăn nhanh, thực phẩm cay nóng, thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ,… vì sẽ gây khó tiêu hóa, tăng nguy cơ táo bón.

Tập thể dục thường xuyên

Tập thể dục sẽ giúp nhu động ruột vận động hiệu quả hơn, tiêu hóa thức ăn tốt hơn, nhờ vậy sẽ ngăn ngừa táo bón.

Bổ sung men vi sinh

Bổ sung men vi sinh có chứa các vi khuẩn có ích, nhằm hỗ trợ thiết lập lại hệ cân bằng vi sinh đường ruột, ngăn ngừa vi khuẩn xấu sinh sôi. Do đó, sẽ giúp ngăn ngừa và giảm rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, chướng bụng và táo bón.

Lưu ý lựa chọn men vi sinh phòng ngừa và hỗ trợ giảm táo bón

Theo các nhà khoa học, việc sử dụng men vi sinh dạng bào tử và nấm men có thể làm tăng số lượng bào tử sống sót qua dạ dày và đi vào tới đường ruột, do đó giúp giảm rối loạn tiêu hóa.

Men vi sinh được tạo thành từ các vi khuẩn có lợi nhằm giúp tạo sự cân bằng cho hệ vi sinh đường ruột. Từ đó, hỗ trợ khôi phục chức năng bình thường của hệ tiêu hóa và tăng tần suất thải phân, giảm chứng táo bón một cách hiệu quả.

Lưu ý để chọn men vi sinh có hiệu quả, nên lựa chọn sản phẩm có chứa “bào tử” lợi khuẩn, được sản xuất và phân phối bởi công ty dược uy tín.

Bổ sung men vi sinh là cách đơn giản giúp bổ sung lợi khuẩn, giúp tái lập cân bằng hệ vi sinh đường ruột; hỗ trợ giảm rối loạn tiêu hóa, đau bụng, chán ăn, ăn không tiêu, đầy bụng, phân sống...