Tại sao bạn lại bị cảm mạo ngay giữa mùa nóng? sự thật ít người biết

Cảm mạo mùa nóng là tình trạng không hiếm gặp, khiến nhiều người bất ngờ

Cảm mạo là gì?

Cảm mạo (thường được gọi dân gian là cảm lạnh) là một hội chứng bệnh lý phổ biến nhất ở con người, xảy ra khi hệ hô hấp trên bị tấn công bởi các tác nhân từ môi trường hoặc vi sinh vật.

Tuy cùng mô tả một tình trạng bệnh, nhưng Đông y và Tây y có những góc nhìn và cách tiếp cận rất thú vị và khác biệt. 

Dưới góc nhìn Tây y: Sự tấn công của vi sinh vật

Tây y coi cảm mạo là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus gây ra.

Virus: Có hơn 200 loại virus có thể gây cảm mạo, phổ biến nhất là Rhinovirus, tiếp theo là Coronavirus, Adenovirus và Enterovirus.

Cơ chế lây truyền: Virus xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc mắt, mũi hoặc miệng thông qua các giọt bắn trong không khí hoặc tiếp xúc tay với bề mặt nhiễm khuẩn.

Khi virus xâm nhập, hệ miễn dịch sẽ giải phóng các chất trung gian hóa học (như Bradykinin, Histamine). Chính các chất này gây ra các triệu chứng:

• Sưng nề niêm mạc: Gây nghẹt mũi.
• Tăng tiết dịch: Gây chảy nước mũi, đờm.
• Kích thích thần kinh: Gây ho và hắt hơi.

Dưới góc nhìn Đông y: Sự mất cân bằng

Đông y gọi cảm mạo là tình trạng Ngoại cảm, xảy ra khi "Chính khí" (sức đề kháng) của cơ thể suy yếu, tạo điều kiện cho "Tà khí" (các yếu tố gây bệnh từ môi trường) xâm nhập qua da lông và đường mũi họng.

Đông y chia cảm mạo dựa trên các yếu tố thời tiết gây bệnh, chủ yếu là 2 thể sau:

Cảm mạo Phong hàn (Do lạnh): Thường gặp vào mùa đông hoặc khi bị dầm mưa, ngấm lạnh.

Triệu chứng: Sợ lạnh, thích ấm, không ra mồ hôi, nước mũi trong, rêu lưỡi trắng mỏng.

Cảm mạo Phong nhiệt (Do nóng): Thường gặp vào mùa hè hoặc khi thời tiết chuyển mùa hanh khô.

Triệu chứng: Sốt cao, sợ gió, đau họng, nước mũi đặc vàng, khát nước, rêu lưỡi vàng.

Cơ thể có một lớp màng bảo vệ gọi là Vệ khí. Khi Vệ khí không đủ mạnh để ngăn chặn Phong (gió), Hàn (lạnh) hay Nhiệt (nóng), các yếu tố này sẽ làm bế tắc phế khí (phổi), gây ra các triệu chứng bệnh ở vùng đầu mặt và đường hô hấp.

Nguyên nhân bị cảm mạo ngay giữa mùa nóng

Mùa nóng thường gắn liền với những hoạt động ngoài trời sôi động, những chuyến du lịch và thời tiết oi bức. Tuy nhiên, ít ai nghĩ rằng đây cũng là thời điểm cảm mạo có thể bùng phát mạnh mẽ, thậm chí còn gây ra những phiền toái hơn cả mùa lạnh. Hiện tượng này không phải ngẫu nhiên mà xuất phát từ nhiều yếu tố môi trường, thói quen sinh hoạt và sự thay đổi trong hệ miễn dịch của cơ thể.

Một trong những nguyên nhân hàng đầu là sự thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Khi thời tiết bên ngoài nắng nóng gay gắt, nhiều người có thói quen tìm đến những không gian mát lạnh của điều hòa hoặc quạt điện. Việc di chuyển liên tục giữa môi trường có nhiệt độ chênh lệch lớn, từ nóng bức vào phòng lạnh và ngược lại, tạo ra một cú sốc nhiệt cho cơ thể. Điều này khiến các mạch máu co giãn bất thường, niêm mạc đường hô hấp trở nên nhạy cảm hơn, dễ bị tổn thương và tạo điều kiện thuận lợi cho virus xâm nhập.

Độ ẩm cao trong không khí mùa hè cũng là một yếu tố cần được chú ý. Mặc dù nhiệt độ cao có thể ức chế một số loại virus, nhưng độ ẩm tăng lại tạo môi trường lý tưởng cho sự phát triển và lây lan của các tác nhân gây bệnh đường hô hấp, bao gồm cả virus gây cảm mạo.

Bên cạnh yếu tố môi trường, những thói quen sinh hoạt không hợp lý trong mùa nóng cũng góp phần đáng kể vào việc gia tăng nguy cơ mắc cảm.

Việc sử dụng điều hòa hoặc quạt sai cách là một ví dụ điển hình. Nhiệt độ phòng điều hòa quá thấp hoặc để luồng gió quạt thổi trực tiếp vào người trong thời gian dài, đặc biệt khi cơ thể đang ra mồ hôi, dễ làm cơ thể bị nhiễm lạnh.

Thói quen tắm đêm, nhất là khi trời đã về khuya và nhiệt độ xuống thấp, cũng khiến cơ thể dễ bị cảm lạnh. Nước lạnh làm hạ thân nhiệt đột ngột, làm giảm khả năng đề kháng của da và niêm mạc, tạo kẽ hở cho mầm bệnh tấn công.

Ngoài ra, uống quá nhiều nước đá, kem lạnh hay các loại đồ uống ướp lạnh liên tục có thể ảnh hưởng đến vòm họng và đường hô hấp trên, khiến chúng dễ bị viêm nhiễm hơn. Khi hệ thống miễn dịch của cơ thể suy yếu do các yếu tố trên, khả năng chống lại virus gây cảm mạo sẽ giảm đi đáng kể.

Sự suy giảm miễn dịch đặc trưng của mùa hè cũng là một khía cạnh ít người biết đến. Mặc dù mùa hè mang lại nhiều năng lượng, nhưng việc tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời gắt, thiếu ngủ do các hoạt động giải trí kéo dài, hoặc chế độ ăn uống thất thường có thể làm suy giảm hệ miễn dịch. Khi cơ thể mệt mỏi, sức đề kháng tự nhiên của nó sẽ yếu đi, khiến chúng ta dễ mắc các bệnh vặt hơn, trong đó có cảm mạo.

Do đó, cảm mạo mùa nóng không phải là một hiện tượng lạ mà là tổng hòa của nhiều yếu tố tác động tiêu cực đến sức khỏe con người trong giai đoạn chuyển mùa này.

Cảm mạo mùa nóng xuất hiện do thay đổi nhiệt độ đột ngột và thói quen sinh hoạt chưa hợp lý

Những hệ lụy không ngờ nếu chủ quan

Cảm mạo mùa nóng thường bị nhiều người coi thường vì nghĩ rằng đây chỉ là một bệnh nhẹ, sẽ tự khỏi mà không cần sự can thiệp đặc biệt. Tuy nhiên, sự chủ quan này có thể dẫn đến những hệ lụy không ngờ, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Nếu không được xử lý đúng cách, một cơn cảm mạo tưởng chừng đơn giản có thể tiến triển thành những biến chứng nghiêm trọng hơn.

Viêm đường hô hấp nặng hơn

Một trong những hệ lụy rõ rệt nhất là viêm đường hô hấp nặng hơn. Cảm mạo là tình trạng viêm nhiễm cấp tính ở đường hô hấp trên. Nếu không được nghỉ ngơi đầy đủ và có các biện pháp hỗ trợ phù hợp, virus có thể lan xuống đường hô hấp dưới, gây ra các bệnh như viêm phế quản, viêm phổi. Đặc biệt, ở những người có sức đề kháng yếu, trẻ em hoặc người lớn tuổi, nguy cơ phát triển thành các biến chứng này càng cao.

Viêm đường hô hấp nặng không chỉ gây ra các triệu chứng khó chịu như ho kéo dài, khó thở, sốt cao mà còn đòi hỏi thời gian phục hồi lâu hơn và có thể cần đến sự can thiệp y tế chuyên sâu.

Suy yếu hệ miễn dịch

Sự chủ quan đối với cảm mạo mùa nóng còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài. Tình trạng viêm nhiễm kéo dài hoặc tái phát nhiều lần có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể, khiến chúng ta dễ mắc các bệnh khác hơn trong tương lai. Hơn nữa, các triệu chứng như mệt mỏi, đau đầu, sổ mũi kéo dài không chỉ làm giảm năng suất làm việc, học tập mà còn ảnh hưởng đến tâm trạng, khiến người bệnh cảm thấy khó chịu, uể oải.

Đối với những người có tiền sử bệnh hô hấp mạn tính như hen suyễn, viêm xoang, cảm mạo mùa nóng có thể làm bệnh bùng phát hoặc trở nên khó kiểm soát hơn, gây ra những cơn kịch phát nguy hiểm.

Dễ nhầm với bệnh lý khác

Một nguy cơ khác ít được biết đến là khả năng nhầm lẫn cảm mạo với các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự. Trong mùa nóng, một số bệnh như sốt xuất huyết, cúm mùa hoặc thậm chí là các bệnh truyền nhiễm khác cũng có thể biểu hiện bằng các triệu chứng như sốt, đau đầu, mệt mỏi. Nếu người bệnh chỉ coi đó là cảm mạo thông thường mà không thăm khám hoặc theo dõi kỹ lưỡng, việc nhận diện và can thiệp kịp thời đối với bệnh lý nguy hiểm hơn có thể bị chậm trễ. Điều này đặc biệt đáng lo ngại với sốt xuất huyết, một bệnh lý nghiêm trọng cần được chẩn đoán và xử trí nhanh chóng.

Do đó, việc chủ động theo dõi các triệu chứng và tìm lời khuyên từ chuyên gia y tế khi cần thiết là điều hết sức quan trọng để phòng tránh những hệ lụy không đáng có.

Chủ quan với cảm mạo mùa nóng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe

Giải pháp khắc phục cảm mạo mùa nóng

Để khắc phục cảm mạo mùa nóng một cách hiệu quả, chúng ta cần kết hợp nhiều phương pháp từ can thiệp y tế đến thay đổi lối sống và dinh dưỡng. Việc chủ động áp dụng các giải pháp này không chỉ giúp giảm nhẹ triệu chứng mà còn tăng cường sức đề kháng, giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi và phòng ngừa bệnh tái phát.

Thăm khám bác sĩ

Khi các triệu chứng cảm mạo trở nên nặng hoặc kéo dài, việc thăm khám bác sĩ là cần thiết để được chẩn đoán chính xác và có hướng dẫn phù hợp. Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc hạ sốt, giảm triệu chứng như đau đầu, sổ mũi để giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.

Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ đúng liều lượng và chỉ định, tránh tự ý dùng quá liều hoặc dùng sai cách.

Vệ sinh mũi

Xịt mũi, rửa mũi bằng nước muối sinh lý giúp loại bỏ dịch nhầy, vi khuẩn, virus khỏi đường hô hấp, giảm nghẹt mũi và tạo cảm giác thông thoáng.

Xông hơi mũi

Xông hơi với nước nóng hoặc các loại tinh dầu tự nhiên như bạc hà, tràm trà cũng là một phương pháp hiệu quả giúp làm dịu đường hô hấp, loãng đờm và giảm các triệu chứng khó chịu.

Thay đổi chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng và giúp cơ thể phục hồi nhanh chóng.

Điều quan trọng hàng đầu là bổ sung đủ nước cho cơ thể, đặc biệt trong mùa nóng khi cơ thể dễ mất nước do mồ hôi. Nước lọc, nước dừa, nước ép trái cây tươi là những lựa chọn tốt. Hãy ưu tiên các thực phẩm giàu vitamin C như cam, chanh, ổi, kiwi để tăng cường hệ miễn dịch. 

Kẽm cũng là một khoáng chất thiết yếu giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng, có nhiều trong thịt bò, hải sản, các loại hạt. Nên ăn các thực phẩm dễ tiêu, nhiều chất lỏng như cháo, súp, canh để tránh gây áp lực lên hệ tiêu hóa, đồng thời cung cấp năng lượng cần thiết.

Tránh xa đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ uống có ga, cồn và các loại thực phẩm gây kích ứng vòm họng, đường hô hấp.

Điều chỉnh lối sống & thói quen

Một lối sống khoa học sẽ giúp phòng ngừa và hồi phục cảm mạo hiệu quả.

Giữ ấm cơ thể hợp lý là điều cần thiết, ngay cả trong mùa nóng, tránh để cơ thể bị nhiễm lạnh đột ngột.

Hạn chế tối đa việc di chuyển giữa môi trường có nhiệt độ chênh lệch lớn, đặc biệt là từ phòng điều hòa ra ngoài trời nắng gắt. Khi ở phòng điều hòa, nên để nhiệt độ vừa phải (khoảng 25-27 độ C) và không để gió thổi trực tiếp vào người.

Đảm bảo nghỉ ngơi đủ giấc, khoảng 7-8 tiếng mỗi đêm, để cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo năng lượng.

Vệ sinh cá nhân, đặc biệt là rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để ngăn chặn sự lây lan của virus. Đồng thời, giữ vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát cũng góp phần hạn chế mầm bệnh.

Giải pháp từ thảo dược

Các phương pháp thảo dược cũng được nhiều người tin dùng để hỗ trợ thanh nhiệt, giải cảm và giảm các triệu chứng cảm cúm như đau đầu, hắt hơi, sổ mũi, thân nhiệt cao.

Y học cổ truyền có nhiều loại thảo dược giúp thanh nhiệt giải cảm hiệu quả, như Cát căn (Radix Puerariae thomsonii), Sài hồ (Radix Bupleuri chinensis), Bạch thược (Radix Paeoniae lactiflorae), Thạch cao (Gypsum fibrosum), Cát cánh (Radix Platycodi grandiflori), Hoàng cầm (Radix Scutellariae), Bạch chỉ (Radix Angelicae dahuricae), Khương hoạt (Rhizoma et Radix Notopterygii), Cam thảo (Radix et Rhizoma Glycyrrhizae). Những dược liệu này khi kết hợp với nhau giúp cơ thể điều hòa, hỗ trợ các chức năng hô hấp.

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm chuẩn GMP, tạo nên Siro Cảm tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Siro Cảm hỗ trợ thanh nhiệt, giải cảm; hỗ trợ giảm các triệu chứng cảm cúm: đau đầu, hắt hơi, sổ mũi, thân nhiệt cao.

Dùng được cho cả người lớn và trẻ em trên 1 tuổi bị cảm cúm, nhức đầu, hắt hơi, sổ mũi.

Siro Cảm hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị cảm mạo có thể tham khảo sử dụng.

Giải đáp các thắc mắc thường gặp về cảm mạo

Uống nước đá có gây cảm mạo không?

Uống nước đá không trực tiếp gây cảm mạo, nhưng việc uống quá nhiều hoặc uống khi cơ thể đang yếu có thể làm tổn thương niêm mạc họng, khiến vùng họng bị lạnh đột ngột và dễ bị virus tấn công hơn. Điều này đặc biệt đúng với những người có cơ địa nhạy cảm hoặc đang có vấn đề về đường hô hấp.

Cảm mạo mùa nóng có lây không?

Cảm mạo do virus gây ra, vì vậy hoàn toàn có khả năng lây lan từ người sang người qua các giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hô hấp. Do đó, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên và tránh tiếp xúc gần với người bệnh để hạn chế lây lan.

Làm thế nào để phân biệt cảm mạo mùa nóng với các bệnh khác như sốt xuất huyết hay cúm?

Cảm mạo mùa nóng thường có triệu chứng nhẹ hơn, chủ yếu là đau đầu, sổ mũi, hắt hơi, ho nhẹ và sốt vừa phải.

Sốt xuất huyết thường có sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau nhức cơ khớp, có thể kèm theo phát ban và không có các triệu chứng hô hấp rõ rệt như sổ mũi, ho.

Cúm mùa có triệu chứng nặng hơn cảm mạo, thường là sốt cao, đau mỏi toàn thân, ho khan và có thể kèm theo các biến chứng.

Nếu bạn không chắc chắn về tình trạng bệnh của mình, hãy thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán chính xác.

Tổng kết

Cảm mạo mùa nóng không chỉ là một hiện tượng phổ biến mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu chúng ta chủ quan. Với những nguyên nhân đa dạng từ sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, thói quen sinh hoạt chưa hợp lý cho đến sự suy giảm miễn dịch đặc trưng của mùa hè, việc nhận biết và chủ động phòng ngừa cảm mạo là vô cùng quan trọng.

Đừng xem nhẹ những cơn cảm mạo dù là nhẹ nhất, bởi chúng có thể dẫn đến những hệ lụy không mong muốn như viêm đường hô hấp nặng hơn hoặc gây nhầm lẫn với các bệnh lý khác.