Suy giảm trí nhớ ở người già: Lão hóa tự nhiên hay tổn thương não bộ?

Suy giảm trí nhớ ở người già ngày càng có tỷ lệ tăng cao

MỤC LỤC
Suy giảm trí nhớ ở người già là gì?
Nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ ở người già
Dấu hiệu suy giảm trí nhớ ở người già
Suy giảm trí nhớ ở người già có nguy hiểm không?
Điều trị và làm chậm quá trình suy giảm trí nhớ ở người già như thế nào?

Suy giảm trí nhớ ở người già là gì?

Suy giảm trí nhớ ở người già là một hội chứng được mô tả bởi sự suy giảm đáng kể trong khả năng nhớ, tập trung và khả năng thực hiện các hoạt động tinh thần hàng ngày. 

Đây là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi và được quan tâm đặc biệt. Theo thống kê, có khoảng 10% người khi bước sang độ tuổi 60-65 có tình trạng suy giảm trí nhớ. Ở độ tuổi sau 85, con số này tăng lên xấp xỉ 50%. 

Tình trạng suy giảm nhận thức và khả năng ghi nhớ ở người lớn tuổi có thể là kết quả của quá trình lão hóa tự nhiên hoặc là biểu hiện của các bệnh lý tổn thương não bộ, thường gặp nhất là bệnh Alzheimer.

Mức độ suy giảm nhận thức ở mỗi người là khác nhau, có thể chỉ là giảm khả năng tập trung, lơ đãng nhưng cũng có thể là chứng mất trí nhớ nghiêm trọng. 

Người bệnh có thể mất khả năng tự chăm sóc bản thân, lú lẫn hay đôi khi gặp phải những tai nạn không mong muốn. 

Nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ ở người già

Suy giảm trí nhớ có thể do rất nhiều nguyên nhân, bao gồm yếu tố khách quan và chủ quan.

Do lão hóa tự nhiên 

Lão hóa do tuổi tác là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến suy giảm trí nhớ ở người già. 

Tiến trình lão hóa diễn ra tùy từng giai đoạn, với tốc độ và ảnh hưởng tăng dần theo thời gian.

Theo thời gian và tuổi tác, khả năng học tập và ghi nhớ thường suy giảm, như một phần của quá trình lão hóa thông thường. Điều này liên quan đến những thay đổi về não bộ, số lượng và chức năng hoạt động của các dẫn truyền thần kinh. 

Khả năng ghi nhớ thông tin mới của chúng ta đạt đỉnh ở độ tuổi 20 và sau đó bắt đầu suy giảm đáng kể từ độ tuổi 50 hoặc 60. 

Khả năng ghi nhớ được chịu trách nhiệm bởi các mạng lưới tế bào thần kinh hình sao trải dài từ thùy trán, thùy thái dương và thùy đỉnh.

Sau 25 tuổi, mỗi ngày có khoảng 3000 tế bào thần kinh bị phá hủy và không có sự tái tạo để thay thế. Con số này có thể tăng lên nhanh chóng khi bước sang tuổi 60. 

Không chỉ vậy, kích thước não bộ, tính dẻo dai của thần kinh cũng như chức năng nhận thức đều được chứng minh giảm dần theo tuổi tác, khiến cho nhận thức, khả năng ghi nhớ và học tập giảm dần theo thời gian. 

Tuy nhiên sự thật là tốc độ suy giảm trí nhớ do lão hóa thường rất chậm để gây ra những ảnh hưởng đáng kể như nhiều người lo ngại. Tốc độ này bị tác động và tăng lên đáng kể do các yếu tố bên ngoài khác, bao gồm bệnh tật, dinh dưỡng, lối sống...

Do bệnh liên quan đến não bộ

Người già có nguy cơ mắc nhiều bệnh lý khác có thể gây ra tổn thương cho não bộ  dẫn tới chứng mất trí nhớ, chẳng hạn như:

Chấn thương vùng đầu: một cú đánh mạnh vào đầu, đập đầu xuống đất, tai nạn gây chấn thương ở vùng đầu… đều có thể làm tổn thương não và mất trí nhớ ngắn hạn hoặc kéo dài. 

Đột quỵ: đột quỵ là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương não bộ và mất trí nhớ. Thông thường suy giảm trí nhớ do di chứng đột quỵ thường khó phục hồi, bệnh nhân có dấu hiệu nói ngọng, mất nhận thức, lúc lẫn và không thể tự thực hiện các hoạt động sinh hoạt đơn giản nhất.

Rối loạn giấc ngủ: người cao tuổi thường xuyên đối phải đối mặt với các vấn đề rối loạn giấc ngủ.
Thiếu ngủ, mất ngủ thường xuyên là những nguyên nhân thường gặp khiến các tế bào thần kinh bị tổn thương, mất chức năng và khiến cho người cao tuổi bị suy giảm trí nhớ.

Bệnh Alzheimer: là một bệnh lý về não không hồi phục, dần dần phá hủy trí nhớ, khả năng ngôn ngữ và tư duy, cuối cùng, người bệnh không thể hoàn thành ngay cả việc nhỏ nhất. Đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến sa sút trí tuệ ở người cao tuổi, chiếm khoảng 60 - 80% những bệnh lý gây suy giảm trí nhớ.

Các bệnh lý khác: bệnh cường giáp hoặc suy giáp, u não, cục máu đông trong não, các bệnh nhiễm trùng như HIV, bệnh lao hoặc giang mai.
Do tác dụng phụ của việc dùng thuốc
Bệnh suy giảm trí nhớ xảy ra ở người cao tuổi do sử dụng các loại thuốc chữa bệnh không phù hợp, dùng thuốc sai cách hoặc lạm dụng thuốc quá mức. 

Các loại thuốc dễ gây ra vấn đề về trí nhớ bao gồm: thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng histamine, thuốc chống lo âu, thuốc giãn cơ, thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc giảm đau dùng sau phẫu thuật...

Yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố được cho là tăng tỷ lệ và tốc độ suy giảm trí nhớ ở người già bao gồm:

Thiếu dưỡng chất và vitamin 
Thiếu máu lên não
Rối loạn tâm thần - kinh
Trầm cảm, căng thẳng, stress kéo dài
Vấn đề về thính giác và thị giác 
Lối sống không khoa học
Sử dụng rượu bia, thuốc lá

Các yếu tố gây suy yếu não bộ ở người cao tuổi

Dấu hiệu suy giảm trí nhớ ở người già

Những dấu hiệu thường gặp ở người cao tuổi bị suy giảm trí nhớ bao gồm: 

Khó khăn trong công việc hàng ngày, bối rối khi mặc quần áo, nấu ăn hay vệ sinh cá nhân.
Nhiều lúc quên đi các từ đơn giản, khó mô tả, khó giao tiếp
Thường quên địa điểm muốn đến hay đường về nhà.
Nhầm lẫn giữa ban ngày và ban đêm.
Thay đổi tâm trạng thất thường không lý do, ít bộc lộ cảm xúc hơn so với trước đây.
Cảm giác khó chịu, hờ hững, bồn chồn, dễ bị kích động trong các tình huống khác nhau.

Dấu hiệu suy giảm trí nhớ ở người lớn tuổi

Suy giảm trí nhớ ở người già có nguy hiểm không?

Mất trí nhớ và suy giảm nhận thức ở người già thường không phải nguyên nhân trực tiếp dẫn tới giảm sức khỏe nghiêm trọng hay tử vong. 

Tuy nhiên, tình trạng này gây ảnh hưởng trực tiếp tới sinh hoạt và cuộc sống hàng ngày.

Nhiều người già gặp tình trạng nhớ nhớ, quên quên, không thể tự làm các công việc cá nhân hay thường trở nên thu mình, ít chia sẻ. 

Điều này vô tình tạo thành trở ngại và khiến khoảng cách với các thành viên trong gia đình ngày càng trở nên lớn hơn.

Lối sống cô độc và thiếu người chăm sóc có thể khiến tâm lý, tình trạng sức khỏe và các vấn đề bệnh tật của người già trở nên đáng báo động.

Việc không kiểm soát và làm chủ hành động, đột nhiên quên mất việc mình đang làm, quên đường đi… có thể khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ ngã, chấn thương, tai nạn nghiêm trọng, thậm chí trực tiếp tác động và gây tử vong.

Điều trị và làm chậm quá trình suy giảm trí nhớ ở người già như thế nào?

Hầu hết các trường hợp suy giảm trí nhớ do lão hóa và yếu tố bên ngoài tác động đều có thể cải thiện thông qua luyện tập trí nhớ, hoạt động não và thay đổi lối sống, dinh dưỡng. 

Nếu chứng mất trí nhớ là do một bệnh lý về não hoặc thần kinh gây ra, việc điều trị cần phải tập trung vào giải quyết và ngăn ngừa tiến triển bệnh.

Tùy vào bệnh lý mắc phải và triệu chứng, mức độ trầm trọng của bệnh mà bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng các thuốc, vật lý trị liệu, hay can thiệp các phương pháp phẫu thuật.. phù hợp. 

Một số bài tập luyện tập cải thiện trí nhớ suy giảm thường được áp dụng là: 

Lập kế hoạch hàng ngày: Viết ra danh sách các công việc cần làm mỗi ngày giúp dễ dàng quản lý hiệu suất, giảm nguy cơ quên lãng và đảm bảo công việc được hoàn thành. 
Tập viết nhật ký: ghi lại những sự kiện xảy ra trong ngày như một thói quen. Việc này giúp bạn lưu lại những kỉ niệm, những suy nghĩ và mong muốn của bản thân, tránh việc lãng quên một sự kiện hay ký ức quan trọng. 
Đọc sách và kích thích trí não: Tham gia các hoạt động trí não như đọc sách, báo, hoặc chơi các trò chơi trí tuệ như cờ vua, rubik,… có tác dụng kích thích não bộ, tăng cường số lượng liên kết giữa các tế bào thần kinh vì thể giúp cải thiện khả năng ghi nhớ. 
Tích cực kết nối xã hội: Cô độc giết chết người già nhanh hơn chúng ta nghĩ. Tích cực tham gia các hoạt động xã hội, câu lạc bộ cho người cao tuổi, các hoạt động  gặp gỡ những người cùng độ tuổi như họp niên khóa….
Tập thể dục thường xuyên: Điều này không chỉ tốt cho sức khỏe tổng thể mà còn giúp tăng cường tuần hoàn máu lên não, từ đó hỗ trợ cải thiện trí nhớ.
Cung cấp một chế độ dinh dưỡng cân đối: Chế độ ăn uống lành mạnh, đầy đủ dưỡng chất và cân đối là điều cần thiết cho sức khỏe nói chung và trí nhớ nói riêng của người cao tuổi. Đặc biệt nên bổ sung thêm các thành phần tốt cho thần kinh và não bộ như vitamin B12, D, E và các axit béo omega-3, 6.
Quản lý thuốc: Đảm bảo người bệnh uống thuốc đúng liều lượng và đúng phác đồ bởi một số loại thuốc, khi uống quá liều, có thể góp phần gây bệnh mất trí nhớ ở người già.

Cải thiện trí nhớ và lưu thông tuần hoàn máu não nhờ bài thuốc hoạt huyết

Người già suy giảm trí nhớ thường biểu hiện như hay quên, kém tập trung, không thể nhớ những sự kiện mới hoặc đã qua, nói trước quên sau… Đông y mô tả các dấu hiệu trên trong phạm vi các chứng Kiện vong, Thiện vong, Hỉ vong…

Nguyên nhân thường liên quan tới tổn thương tạng Tâm, Tỳ, lao lực quá độ, già yếu khiến Thận tinh hao tổn; điều trị suy giảm trí nhớ thường phải dưỡng Tâm, an thần, bổ não, bổ ích Tỳ Thận…

Đông y chữa bệnh về trí nhớ, chức năng não thường dùng các vị thuốc có tính bổ quen thuộc trong Đông y như Đương quy, Ích mẫu, Ngưu tất, Thục địa, Xích thược, Xuyên khung… có tác dụng bổ huyết, hoạt huyết, tăng cường lưu thông máu não.

Nhờ vậy mà thuốc có hiệu quả trong việc giảm các triệu chứng đau đầu, mất ngủ, mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt và suy giảm trí nhớ do thiểu năng tuần hoàn não. Đồng thời còn là giải pháp giúp ngăn ngừa đột quỵ do tắc mạch máu não.

Thuốc hoạt huyết Đông y được sản xuất dựa trên bài thuốc hoạt huyết cổ truyền là giải pháp hiệu quả giúp tăng cường lưu thông máu não, phòng ngừa và điều trị thiểu năng tuần hoàn não, người bệnh có thể tham khảo sử dụng.