Sốt ở trẻ nhỏ: Khi nào cần hạ nhiệt và cách hạ nhiệt an toàn

Tìm hiểu cách hạ nhiệt để bảo vệ sức khỏe của bé

1. Hạ nhiệt là gì? Tại sao phải hạ nhiệt khi bị sốt?

“Hạ nhiệt” là biện pháp giúp giảm nhiệt độ cơ thể khi bị sốt, giúp người bệnh dễ chịu hơn, hạn chế biến chứng và tăng khả năng hồi phục.

Cơ thể con người bình thường duy trì thân nhiệt khoảng 36,5 – 37,5°C. Khi nhiễm virus, vi khuẩn, cơ thể sẽ kích hoạt hệ miễn dịch, từ đó sinh ra phản ứng sốt. Một mức độ sốt nhẹ có thể có lợi vì giúp ức chế sự phát triển của tác nhân gây bệnh.

Tuy nhiên, sốt cao kéo dài hoặc tăng quá nhanh có thể khiến cơ thể mất nước, mệt mỏi, đau đầu, co giật (đặc biệt ở trẻ nhỏ), thậm chí tổn thương cơ quan. Khi đó, việc hạ nhiệt đúng thời điểm là rất cần thiết.

Hạ nhiệt khi bị sốt giúp trẻ dễ chịu hơn

Nhiệt độ cơ thể bao nhiêu được coi là sốt?

Nhiệt độ bình thường của cơ thể dao động từ 36,5°C đến 37,5°C. Tùy vị trí đo, mức nhiệt được coi là sốt có sự khác nhau:

• Đo nách: ≥ 38°C
• Đo trán/ tai: ≥ 38°C
• Đo miệng: ≥ 37,8°C
• Đo hậu môn: ≥ 38,5°C

Những mức này là ngưỡng để xác định cơ thể đang tăng nhiệt do phản ứng miễn dịch. Tuy nhiên, một cơn sốt nhẹ đôi khi không cần can thiệp quá sớm. Điều quan trọng là phải hiểu khi nào sốt cần hạ và khi nào nên theo dõi thêm.

2. Khi nào cần hạ nhiệt?

Không phải lúc nào sốt cũng cần xử lý ngay. Nguyên tắc cơ bản như sau:

Trẻ em, đặc biệt trong nhóm tuổi từ 6 tháng đến 5 tuổi, có nguy cơ cao hơn khi sốt vì hệ thần kinh chưa phát triển hoàn thiện, dễ dẫn đến co giật.

Cần hạ nhiệt khi:

• Sốt từ 38,5°C trở lên, đây là mức cần hạ nhiệt tích cực, kết hợp nhiều phương pháp.
• Trẻ mệt mỏi, li bì, quấy khóc nhiều, khó ngủ dù chỉ mới sốt nhẹ.
• Trẻ bỏ bú, không chịu ăn
• Trẻ nôn liên tục, ăn vào là nôn
• Trẻ có tiền sử co giật do sốt cần hạ sốt ngay khi sốt từ 38°C
• Sốt kèm ho nhiều, khó thở, phát ban
• Đổ mồ hôi lạnh nhưng người vẫn nóng

Trẻ dưới 3 tháng tuổi chỉ cần ≥ 38°C là phải đưa đi khám ngay, vì đây là nhóm nguy cơ cao của các nhiễm trùng nghiêm trọng.

Những trường hợp cần hạ nhiệt ngay lập tức:

• Nhiệt độ ≥ 39–40°C, đây là ngưỡng nguy hiểm, có thể mất nước nhanh dẫn đến co giật…
• Trẻ có dấu hiệu co giật hoặc chuẩn bị co giật
• Người bệnh lừ đừ, gọi không đáp, mắt đờ
• Khó thở, thở nhanh, nhịp tim nhanh, vừa hạ nhiệt vừa đưa đến cơ sở y tế
• Tay chân lạnh nhưng cơ thể nóng — dấu hiệu rối loạn điều hòa thân nhiệt
• Môi khô, mắt trũng — dấu hiệu mất nước nặng
• Đau đầu như búa bổ, nôn liên tục

Những trường hợp này đòi hỏi vừa hạ nhiệt vừa tìm kiếm hỗ trợ y tế.

3. Nguy hiểm nếu không hạ nhiệt đúng lúc

Sốt cao kéo dài có thể dẫn đến nhiều biến chứng:

• Co giật do sốt (đặc biệt ở trẻ nhỏ), rất phổ biến với trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi.
• Mất nước và rối loạn điện giải, dẫn đến mệt mỏi, kiệt sức.
• Tăng nhịp tim, tăng gánh nặng lên tim phổi, đặc biệt ở người bệnh nền.
• Ảnh hưởng chức năng não, nguy cơ tổn thương thần kinh khi sốt vượt 40–41°C.
• Suy kiệt, chán ăn, giảm miễn dịch, khiến thời gian bệnh kéo dài hơn.

Chính vì vậy, việc nhận biết và xử lý đúng thời điểm là vô cùng quan trọng.

4. Các phương pháp hạ nhiệt tại nhà an toàn và hiệu quả

Dưới đây là phần quan trọng nhất của bài viết, gồm tất cả những phương pháp hạ nhiệt mà gia đình có thể áp dụng, kèm giải thích tại sao nên hoặc không nên sử dụng.

Chườm ấm đúng cách

Nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa chườm ấm và chườm lạnh. Thực tế, chườm lạnh có thể làm tình trạng nặng hơn, vì khi lạnh đột ngột, mạch máu co lại, giữ nhiệt bên trong khiến cơ thể càng nóng hơn.

Chườm ấm là cách giúp nhiệt thoát ra tự nhiên qua da.

Cách thực hiện:

• Chuẩn bị nước ấm khoảng 35–40°C
• Nhúng khăn sạch vào nước, vắt ráo vừa phải
• Chườm lên trán, nách, bẹn, cổ - những nơi tập trung mạch máu lớn
• Thay khăn khi nguội
• Thực hiện 15–20 phút, có thể lặp lại khi cần

Không được chườm đá hoặc lau người bằng nước lạnh, không dùng cồn hoặc rượu để lau.

Bù nước và điện giải đầy đủ

Khi sốt, mỗi hơi thở đều mất nước. Cơ thể nóng lên cũng khiến mồ hôi ra nhiều hơn. Việc bù nước đóng vai trò quyết định quá trình hồi phục.

Nên uống:

• Nước ấm
• Oresol pha đúng tỉ lệ
• Nước dừa
• Nước trái cây
• Soup hoặc cháo loãng

Không nên uống:

• Nước quá lạnh
• Nước ngọt có gas
• Sữa quá đặc (có thể gây nôn khi sốt cao)

Dấu hiệu thiếu nước:

• Môi khô
• Nước tiểu vàng sậm
• Buồn ngủ bất thường
• Trẻ khóc không ra nước mắt

Mặc đồ thoáng, không đắp chăn dày

Nhiều người cho rằng "đắp chăn cho ra mồ hôi để hạ sốt", nhưng điều đó là sai. Khi đắp quá dày, cơ thể không thoát nhiệt được và có thể làm sốt tăng lên.

Hướng dẫn:

• Mặc quần áo cotton mềm, thấm hút
• Giữ phòng thoáng khí
• Không để gió thổi trực tiếp vào người bệnh
• Nhiệt độ điều hòa: 26–28°C

Dùng thuốc hạ sốt đúng liều

Thuốc hạ sốt an toàn và phổ biến nhất là Paracetamol.

• Liều: 10–15 mg/kg/lần
• Uống cách nhau 4–6 giờ
• Không vượt quá 60mg/kg/ngày

Không dùng Ibuprofen khi nghi ngờ sốt xuất huyết hoặc trẻ đang mất nước. Tuyệt đối không dùng Aspirin cho trẻ.

Tắm nhanh bằng nước ấm

Tắm nước ấm giúp giảm nhiệt nhẹ và làm người bệnh dễ chịu hơn. Có thể tắm khi:

• Trẻ không quá mệt
• Nước ấm hơn thân nhiệt một chút
• Tắm trong 3–5 phút
• Lau khô ngay sau khi tắm
• Không tắm khi lạnh run, nôn nhiều hoặc kiệt sức

Nghỉ ngơi và theo dõi nhiệt độ thường xuyên

Khi sốt, cơ thể cần năng lượng để chống lại bệnh, vì vậy cần nghỉ ngơi hợp lý.

• Tránh vận động mạnh
• Đo nhiệt độ 2–3 giờ một lần
• Theo dõi các biểu hiện bất thường
• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng

5. Miếng dán hạ sốt – Giải pháp hỗ trợ hạ nhiệt hiệu quả, tiện lợi

Miếng dán hạ sốt ngày càng phổ biến vì:

• Hạ nhiệt nhanh và kéo dài: Công nghệ gel làm mát giúp giảm nóng rát tức thì, tạo cảm giác mát mẻ.
• Hiệu quả làm mát có thể kéo dài 8-10 giờ.
• An toàn cho trẻ em: Không chứa thuốc, không gây tác dụng phụ, có thể dùng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
• Dán được nhiều vị trí khác nhau để tăng hiệu quả làm mát: trán, bẹn, nách, lưng…
• Có thể cắt nhỏ tùy theo nhu cầu và vị trí dán
• Hữu ích khi trẻ không uống được thuốc
• Tiện khi đi chơi, đi học, ban đêm khi trẻ ngủ
• Có thể tăng hiệu quả làm mát khi để trong tủ lạnh

Miếng dán hạ sốt giúp hạ nhiệt nhanh chóng và hiệu quả

Tuy miếng dán không thay thế thuốc, nhưng là cách hỗ trợ rất hiệu quả để hạ sốt nhanh và giữ thân nhiệt ổn định.

Nếu sốt kéo dài hơn 48 giờ hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng, cần đến bệnh viện để kiểm tra.

Hạ nhiệt đúng cách giúp cơ thể dễ chịu, giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Biện pháp hạ nhiệt tại nhà như chườm ấm, uống thuốc hạ sốt đúng liều, uống nước đầy đủ và sử dụng miếng dán hạ sốt là những phương pháp an toàn – hiệu quả.

Trong đó, miếng dán hạ sốt là lựa chọn tiện lợi cho mọi gia đình, đặc biệt khi có trẻ nhỏ, giúp hỗ trợ làm mát nhanh chóng, dễ sử dụng và không gây tác dụng phụ.

Chủ động nắm rõ cách hạ nhiệt đúng sẽ giúp bạn chăm sóc sức khỏe gia đình tốt hơn trong những ngày giao mùa và mùa lạnh.