Sớm công bố phương án tuyển sinh lớp 10

Mong giảm áp lực thi cử

Bước vào năm cuối cấp, lịch học thêm của em Đinh Diệp Anh, học lớp 9 Trường THCS Hoàn Kiếm (Hà Nội) dày đặc, tập trung ở 3 môn: Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ.

Vì vậy, trước đề xuất kỳ thi chỉ gồm 2 môn Toán và Ngữ văn của Bộ GDĐT, Diệp Anh bày tỏ mong muốn, kỳ thi vào lớp 10 giảm bớt áp lực để học sinh có thêm thời gian củng cố kiến thức, thay vì phải dàn trải việc ôn tập quá nhiều môn.

Thí sinh dự thi vào lớp 10 tại Hà Nội năm học 2026-2027. Ảnh: Lê Khánh

Theo Diệp Anh, nếu phương án thi hai môn được thông qua, học sinh sẽ có điều kiện tập trung hơn vào những nội dung trọng tâm. Tuy nhiên, điều học sinh cần nhất lúc này là thông tin chính thức để các em không phải thấp thỏm chờ đợi.

Không chỉ học sinh, phụ huynh có con đang học lớp 9 cũng đang quan tâm đến thời điểm công bố phương án tuyển sinh. Chị Phạm Thu Hồng (Hà Nội) cho biết, gia đình mong Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) và các địa phương sớm công bố phương án tuyển sinh để học sinh có định hướng ôn tập rõ ràng.

Theo dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông của Bộ GDĐT, việc tiếp nhận học sinh vào lớp 10 được thực hiện theo một trong ba phương thức: xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp cả hai.

Căn cứ vào quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận, mạng lưới trường lớp và điều kiện thực tế, Sở GDĐT quyết định phương thức tuyển sinh.

Điểm đáng chú ý trong dự thảo là phương án giảm số môn thi tuyển sinh lớp 10 vào trường THPT không chuyên từ 3 môn xuống còn 2 môn, gồm: Toán và Ngữ văn.

Như vậy nếu dự thảo này trở thành quyết định chính thức thì kỳ thi lớp 10 sẽ giảm bớt 1 môn so với năm trước, như ở TP.HCM và Hà Nội là giảm bớt môn Tiếng Anh.

Giảm môn thi hay thay đổi cách thức tuyển sinh?

Tại Hà Nội, thành phố đang nghiên cứu phương án tuyển sinh lớp 10 dựa trên kết quả học tập, rèn luyện của học sinh ở cấp THCS.

Ủng hộ phương án xét tuyển vào lớp 10, TS Nguyễn Tùng Lâm -  Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý giáo dục Việt Nam cho rằng, đây là giải pháp mang tính căn cơ lâu dài. Hiện nay, việc đánh giá học sinh vẫn còn nặng về thi cử, dẫn tới tình trạng học để thi, học để vào trường công. Nếu bỏ thi vào lớp 10 để chọn học sinh vào các trường công lập có thể giải quyết tình trạng này, góp phần làm nên chất lượng thật cho các trường THCS.

Theo TS Nguyễn Tùng Lâm, cách tổ chức thi tuyển hiện này dễ dần đến thực tế đáng lo ngại là nhà trường tập trung vào những học sinh có khả năng thi đỗ, trong khi những em học lực yếu hơn có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Việc coi trọng kết quả vào trường công lập không chỉ tạo áp lực mà còn có thể ảnh hưởng đến cơ hội học tập và sự phát triển của học sinh. Đây là vấn đề ngành giáo dục cần nhìn nhận nghiêm túc và giải quyết.

Tuy nhiên, TS Nguyễn Tùng Lâm nhấn mạnh, bỏ thi tuyển không đồng nghĩa với buông lỏng việc kiểm tra, đánh giá. Nếu chuyển sang xét tuyển, ngành giáo dục cần có giải pháp kiểm soát chất lượng đánh giá giữa các trường, bảo đảm kết quả học tập phản ánh đúng năng lực của học sinh. Nếu chất lượng đánh giá giữa các trường thiếu đồng đều, học sinh có thể chịu thiệt thòi, đồng thời làm giảm niềm tin của xã hội vào phương thức xét tuyển.

“Quan điểm của tôi là nâng cao chất lượng các trường để học sinh học xong có thể lựa chọn trường, chứ không phải trường chọn học sinh”, TS Nguyễn Tùng Lâm nêu ý kiến.

Ông cũng cho rằng áp lực thi tuyển là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng dạy thêm, học thêm khó được giải quyết triệt để. Về lâu dài, cần hướng tới hệ thống trường học có chất lượng đồng đều hơn, tạo điều kiện để học sinh lựa chọn môi trường học tập phù hợp với năng lực và nguyện vọng. Khi đó, việc tuyển sinh sẽ bớt phụ thuộc vào các kỳ thi có tính cạnh tranh cao.