Sỏi mật và sỏi thận: làm sao để phân biệt?

Đăng Chung |

Sức khỏe

| 01/10/2025 09:40

Sỏi mật và sỏi thận tuy nghe có vẻ giống nhau, nhưng lại là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau. Mỗi loại đều có nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị riêng và việc hiểu rõ chúng có thể tạo nên sự khác biệt giữa việc kiểm soát cơn đau hiệu quả và việc sống trong nỗi đau không đáng có.

Dù bạn đang tìm hiểu hay lo lắng về các triệu chứng của mình, bài chia sẻ này sẽ giải thích mọi thứ một cách đơn giản. Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Sỏi mật và sỏi thận: làm sao để phân biệt?

Bác sĩ Lee Lip Seng – Bác sĩ phẫu thuật ngoại tổng quát - Bệnh viện Mount Elizabeth Novena Singapore với chuyên khoa sâu ở các bệnh: phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (nội soi & robot), u gan và ung thư gan, u tuyến tụy và ung thư tuyến tụy, sỏi mật – túi mật và bệnh ống mật.

Sỏi mật và sỏi thận thực chất là gì?

Sỏi mật và sỏi thận đều là những chất lắng đọng cứng hình thành trong cơ thể, mặc dù chúng xuất phát từ những vị trí và vật chất khác nhau.

– Sỏi mật hình thành trong túi mật, một cơ quan lưu trữ mật, cần thiết để tiêu hóa chất béo. Những viên sỏi này bao gồm cholesterol, muối mật và bilirubin (một sản phẩm phụ của hồng cầu).

– Sỏi thận hình thành trong thận, nơi loại bỏ chất thải và độc tố khỏi máu và tạo thành nước tiểu. Sỏi thận được cấu tạo từ các tinh thể canxi, oxalat, phosphat hoặc axit uric.

Mặc dù nghe có vẻ giống nhau, nhưng sỏi mật và sỏi thận ảnh hưởng đến các cơ quan khác nhau và có nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị riêng biệt.

Triệu chứng: Cách phân biệt

Một số triệu chứng của sỏi mật và sỏi thận có thể trùng lặp, chẳng hạn như buồn nôn, nôn, sốt, ớn lạnh và cảm giác khó chịu nói chung. Tuy nhiên, kiểu đau của chúng có thể giúp phân biệt:

Vị trí đau

– Sỏi mật gây đau ở phần trên bên phải bụng, giữa các xương sườn, thường lan đến vai phải hoặc giữa hai bả vai. Cơn đau thường bắt đầu nhanh và kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Bạn có thể nhận thấy cơn đau sau khi ăn một bữa có nhiều chất béo, kích thích túi mật tiết mật.

– Ngược lại, sỏi thận gây ra cơn đau dữ dội, đau buốt ở lưng dưới hoặc hai bên hông (đau hông), có thể lan xuống bụng dưới và háng khi sỏi di chuyển qua hệ tiết niệu. Không giống như đau do sỏi mật, cơn đau do sỏi thận xảy ra theo từng đợt và cường độ khác nhau.

Triệu chứng đặc biệt

- Sỏi mật có thể gây vàng da hoặc vàng mắt nếu chúng làm tắc nghẽn ống mật. Bạn cũng có thể bị khó tiêu hoặc đầy hơi, đặc biệt là sau bữa ăn.

– Sỏi thận có thể tạo ra máu trong nước tiểu (tiểu ra máu), và bạn có thể cảm thấy buồn tiểu thường xuyên hoặc khó chịu khi đi tiểu.

Sỏi mật và sỏi thận: làm sao để phân biệt?

Ai có nguy cơ?

Hiểu được các yếu tố nguy cơ có thể giúp bạn thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tránh những căn bệnh này.

Sỏi mật:

– Phụ nữ trên 40 tuổi

– Người bị tiểu đường, béo phì hoặc sụt cân nhanh chóng.

– Phụ nữ dùng liệu pháp thay thế hormone hoặc thuốc tránh thai vì estrogen có thể làm tăng mức cholesterol trong mật.

Sỏi thận

– Nam giới trên 40 tuổi. Nam giới có nguy cơ mắc sỏi thận cao hơn phụ nữ.

– Những người bị mất nước hoặc tiêu thụ quá nhiều natri, protein hoặc đường, có thể gây ra sự hình thành tinh thể.

– Những người có tiền sử gia đình bị sỏi thận. Nếu bạn đã từng bị sỏi thận, bạn có 50% nguy cơ bị sỏi thận lần nữa trong vòng 10 năm tới.

Nguyên nhân: Nguyên nhân nào dẫn đến sự hình thành sỏi?

Thực phẩm và đồ uống chúng ta tiêu thụ có tác động đáng kể đến cả hai tình trạng, mặc dù nguyên nhân cụ thể thì khác nhau.

– Chế độ ăn nhiều cholesterol và ít chất xơ thường dẫn đến sỏi mật. Bỏ bữa hoặc giảm cân nhanh có thể làm tăng nguy cơ.

– Sỏi thận hình thành khi nước tiểu chứa nồng độ cao các khoáng chất và muối như canxi, oxalat và axit uric. Điều này có thể xảy ra nếu bạn không uống đủ nước hoặc ăn chế độ ăn giàu oxalat.

Các lựa chọn điều trị

Sỏi mật thường được điều trị dựa trên việc chúng có gây ra triệu chứng hay không. Sỏi mật thầm lặng có thể không cần điều trị, nhưng nếu bạn cảm thấy khó chịu, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt bỏ túi mật. Trong những trường hợp ít nghiêm trọng hơn, thuốc có thể được sử dụng để làm tan sỏi.

Phương pháp điều trị sỏi thận bao gồm từ việc kiểm soát cơn đau và uống nhiều nước cho đến các thủ thuật xâm lấn hơn như tán sỏi bằng sóng xung kích (làm vỡ sỏi) hoặc phẫu thuật cho những viên sỏi lớn hơn.

Kết luận

Hiểu được sự khác biệt giữa sỏi mật và sỏi thận rất quan trọng để điều trị và phòng ngừa thành công. Mặc dù một số triệu chứng tương tự nhau, nhưng vị trí, loại đau và các yếu tố nguy cơ lại khác nhau. Nếu bạn không chắc chắn về các triệu chứng của mình, hãy đến gặp bác sĩ. Phát hiện và điều trị sỏi sớm có thể giúp tránh những hậu quả nghiêm trọng hơn về sau. Và hãy luôn nhớ uống đủ nước, ăn uống cân bằng và duy trì thói quen chăm sóc sức khỏe thường xuyên!