Sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng: nguyên nhân sâu xa

Sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng: nguyên nhân sâu xa và giải pháp điều trị bền vững

Sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng là tình trạng phổ biến khiến người bệnh mệt mỏi, suy nhược và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày. Hiểu rõ nguyên nhân sâu xa và lựa chọn giải pháp điều trị phù hợp chính là chìa khóa giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả và hạn chế tái phát lâu dài.

Sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng

Tại sao viêm đại tràng gây sôi bụng đi ngoài lỏng?

Sôi bụng, đi ngoài phân lỏng là những triệu chứng rối loạn tiêu hóa mà hầu như ai cũng từng trải qua. Tuy nhiên, khi các biểu hiện này lặp đi lặp lại và kéo dài, chúng có thể là dấu hiệu của viêm đại tràng, một tình trạng viêm nhiễm tại lớp niêm mạc của ruột già.

Về cơ bản, đại tràng khỏe mạnh có nhiệm vụ hấp thụ nước và chất điện giải từ thức ăn đã được tiêu hóa, đồng thời tạo khuôn cho phân. Khi lớp niêm mạc đại tràng bị viêm, chức năng này bị suy giảm nghiêm trọng. Lớp lót ruột bị tổn thương không thể hấp thụ nước hiệu quả, dẫn đến phân trở nên lỏng và chứa nhiều nước.

Đồng thời, quá trình viêm cũng kích thích nhu động ruột, khiến thức ăn di chuyển qua đường tiêu hóa nhanh hơn, làm trầm trọng thêm tình trạng đi ngoài lỏng. Tiếng sôi bụng, hay còn gọi là óc ách, là âm thanh của khí và dịch di chuyển trong lòng ruột bị kích thích, tạo ra bởi sự co bóp bất thường của cơ trơn thành ruột.

Các nguyên nhân phổ biến gây viêm đại tràng

Có nhiều yếu tố có thể khởi phát tình trạng viêm ở đại tràng. Một trong những nguyên nhân hàng đầu là do nhiễm khuẩn hoặc virus.

Các tác nhân như Salmonella, E. coli, hoặc Norovirus có thể xâm nhập vào đường ruột qua thực phẩm hoặc nước uống không hợp vệ sinh, gây ra phản ứng viêm cấp tính. Bên cạnh đó, các bệnh viêm ruột tự miễn như bệnh Crohn hay viêm loét đại tràng cũng là nguyên nhân phổ biến, trong đó hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm vào các tế bào lót của đường tiêu hóa.

Một nguyên nhân khác không thể bỏ qua là sự mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột. Việc thiếu hụt chất xơ trong chế độ ăn làm giảm nguồn thức ăn cho các lợi khuẩn, tạo điều kiện cho hại khuẩn phát triển, gây rối loạn tiêu hóa và viêm nhiễm.

Yếu tố nguy cơ và thói quen xấu làm bệnh trầm trọng hơn

Ngoài các nguyên nhân trực tiếp, một số thói quen sinh hoạt và yếu tố nguy cơ có thể góp phần làm tình trạng viêm đại tràng trở nên tồi tệ hơn.

Chế độ ăn uống thiếu khoa học, với nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, thực phẩm nhiều đường và chất béo bão hòa, ít rau xanh và trái cây, là một trong những thủ phạm chính. Các loại thực phẩm này không chỉ khó tiêu mà còn có thể gây kích ứng niêm mạc đại tràng.

Thói quen ngồi lâu, ít vận động làm giảm nhu động ruột tự nhiên, gây trì trệ và tạo môi trường cho các vấn đề tiêu hóa phát sinh.

Việc lạm dụng thuốc kháng sinh trong thời gian dài cũng là một yếu tố nguy cơ lớn, vì chúng tiêu diệt cả vi khuẩn có hại và có lợi, làm phá vỡ sự cân bằng mong manh của hệ vi sinh vật đường ruột.

Tương tự, việc sử dụng các loại thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAID) kéo dài cũng có thể gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa.

Sôi bụng đi ngoài phân lỏng do viêm đại tràng cần được nhận biết và điều trị sớm

Dấu hiệu nhận biết sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng

Viêm đại tràng thường không xuất hiện đột ngột với các triệu chứng dữ dội. Thay vào đó, nó có thể bắt đầu bằng những dấu hiệu dễ bị nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường.

Việc nhận biết sớm các biểu hiện này có ý nghĩa quan trọng trong việc can thiệp kịp thời và ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng hơn.

Một trong những dấu hiệu đầu tiên là cảm giác đau bụng âm ỉ hoặc nóng rát ở vùng bụng dưới. Cơn đau có thể không liên tục nhưng thường xuất hiện sau khi ăn hoặc trước khi đi đại tiện.

Kèm theo đó, tần suất đi ngoài có thể tăng lên, tính chất phân thay đổi, trở nên lỏng, nát hoặc không thành khuôn. Đôi khi, người bệnh có cảm giác đi ngoài không hết, vẫn còn cảm giác nặng ở hậu môn sau khi đã đi vệ sinh.

Cảm giác đầy hơi, chướng bụng và khó chịu cũng là một triệu chứng phổ biến. Bụng có thể phát ra tiếng sôi ọc ọc thường xuyên hơn, đặc biệt là vào ban đêm hoặc khi đói.

Những dấu hiệu này tuy không quá nghiêm trọng nhưng nếu chúng kéo dài hơn một vài ngày, bạn nên bắt đầu chú ý đến chế độ ăn uống và sinh hoạt của mình.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Trong khi các triệu chứng nhẹ có thể được quản lý tại nhà, một số dấu hiệu cảnh báo cho thấy tình trạng viêm đang trở nên nghiêm trọng và cần sự can thiệp của y tế.

Nếu tình trạng đi ngoài phân lỏng không cải thiện và kéo dài liên tục hơn 72 giờ, đây là một dấu hiệu đáng báo động. Việc đi ngoài lỏng kéo dài có thể dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải, gây nguy hiểm cho cơ thể.

Cơn đau bụng trở nên dữ dội, quặn thắt hoặc đau đến mức ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày là một lý do khác để bạn cần đi khám ngay. Đặc biệt, nếu bạn phát hiện có máu trong phân hoặc chảy máu từ trực tràng, đây là dấu hiệu của tổn thương niêm mạc đại tràng và cần được chẩn đoán chính xác.

Các triệu chứng toàn thân như sốt cao, cảm giác ớn lạnh, mệt mỏi không rõ nguyên nhân và sụt cân đột ngột cũng là những cảnh báo đỏ. Chúng cho thấy phản ứng viêm không chỉ khu trú ở đại tràng mà có thể đã ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể.

Việc đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm phân, xét nghiệm máu hoặc nội soi sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và mức độ của bệnh, từ đó có phác đồ điều trị phù hợp.

Sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng gây hậu quả gì?

Ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống

Việc chủ quan, xem nhẹ các triệu chứng của viêm đại tràng và không có biện pháp can thiệp đúng đắn có thể dẫn đến nhiều hậu quả tiêu cực, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Hậu quả tức thời và rõ ràng nhất là tình trạng mất nước và rối loạn cân bằng điện giải. Khi đi ngoài lỏng liên tục, cơ thể mất đi một lượng lớn nước và các khoáng chất quan trọng như natri, kali, clo. Điều này có thể gây ra các triệu chứng như khát nước dữ dội, khô miệng, mệt mỏi, chóng mặt, nước tiểu sẫm màu, và trong trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến tụt huyết áp và suy kiệt.

Sự khó chịu liên tục từ các cơn đau bụng, đầy hơi, và nhu cầu đi vệ sinh thường xuyên làm gián đoạn công việc, học tập và các hoạt động xã hội. Người bệnh có thể cảm thấy lo lắng, căng thẳng khi phải ra ngoài hoặc tham gia các sự kiện quan trọng.

Năng suất lao động và khả năng tập trung giảm sút đáng kể do cơ thể mệt mỏi và tâm trí luôn bị phân tâm bởi các triệu chứng của bệnh. Giấc ngủ cũng có thể bị ảnh hưởng, khi các cơn đau hoặc nhu cầu đi vệ sinh vào ban đêm làm gián đoạn chu kỳ ngủ tự nhiên, khiến cơ thể càng thêm suy nhược.

Các biến chứng lâu dài

Nếu tình trạng viêm đại tràng không được kiểm soát và kéo dài, nó có thể tiến triển thành dạng mãn tính, gây ra những tổn thương vĩnh viễn cho đường ruột và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

Viêm đại tràng mãn tính có nghĩa là người bệnh phải sống chung với các triệu chứng dai dẳng, các đợt bùng phát và thuyên giảm xen kẽ, đòi hỏi phải tuân thủ một chế độ ăn uống và sinh hoạt nghiêm ngặt.

Tình trạng viêm kéo dài có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm hơn tại đại tràng như hẹp đại tràng (sự thu hẹp lòng ruột do mô sẹo), phình đại tràng nhiễm độc (một tình trạng giãn nở đại tràng nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng), hoặc thậm chí là thủng đại tràng.

Một trong những nguy cơ đáng lo ngại nhất của viêm đại tràng mãn tính, đặc biệt là viêm loét đại tràng và bệnh Crohn, là sự gia tăng nguy cơ phát triển ung thư đại tràng. Quá trình viêm liên tục gây ra sự thay đổi trong các tế bào lót của đại tràng, theo thời gian có thể dẫn đến sự phát triển của các tế bào bất thường và hình thành khối u.

Do đó, việc điều trị và kiểm soát tốt tình trạng viêm ngay từ đầu không chỉ giúp cải thiện các triệu chứng trước mắt mà còn là một biện pháp quan trọng để giảm thiểu nguy cơ mắc phải các bệnh lý nghiêm trọng trong tương lai.

Điều trị viêm đại tràng, sôi bụng đi ngoài lỏng

Xây dựng chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học

Nền tảng của việc quản lý viêm đại tràng là một chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh.

Việc thay đổi thói quen ăn uống có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong việc kiểm soát triệu chứng.

Trước hết, hãy tăng cường bổ sung rau xanh và trái cây dễ tiêu hóa như chuối, bí ngô, cà rốt hấp.

Đồng thời, cần tránh xa các thực phẩm có khả năng gây kích ứng như đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia, và các đồ uống chứa caffeine hoặc gas.

Việc bổ sung chất xơ hòa tan một cách từ từ cũng rất quan trọng. Các nguồn chất xơ tốt bao gồm yến mạch, lúa mạch, hạt chia, và psyllium husk. Chất xơ hòa tan giúp làm đặc phân và nuôi dưỡng lợi khuẩn trong đường ruột.

Thay vì ăn 3 bữa lớn, hãy thử chia nhỏ thành 5-6 bữa ăn trong ngày. Điều này giúp giảm áp lực lên hệ tiêu hóa, tránh tình trạng ăn quá no gây đầy hơi và khó tiêu.

Ngoài ra, các biện pháp thư giãn như tắm nước ấm có thể giúp làm dịu các cơ bụng đang co thắt, mang lại cảm giác dễ chịu.

Việc sử dụng men vi sinh (probiotic), đặc biệt là chủng Lactobacillus rhamnosus GG, đã được chứng minh là có lợi trong việc phục hồi sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột.

Bổ sung prebiotic, là thức ăn cho lợi khuẩn, như inulin (có trong hành, tỏi, măng tây) cũng là một cách hiệu quả.

Vận động thể chất nhẹ nhàng như đi bộ hàng ngày, tập yoga hoặc thiền có thể giúp giảm căng thẳng, cải thiện nhu động ruột và tăng cường sức khỏe tổng thể.

Dùng thuốc đại tràng từ thảo dược

Bên cạnh việc thay đổi lối sống, có nhiều phương pháp từ tự nhiên và y học cổ truyền đang là xu hướng mới được nhiều người lựa chọn, do đặc tính an toàn, hiệu quả bền vững, giúp ngăn ngừa và hạn chế bệnh tái phát.

Đông y có bài thuốc trị bệnh đại tràng hiệu quả, với công dụng chính là hành khí, hoà vị, giáng nghịch, chỉ thống, giúp điều hòa sự vận hành của khí trong cơ thể, làm hài hòa chức năng của đại tràng, dùng trong các trường hợp viêm đại tràng, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như đau bụng, sôi bụng, chướng bụng, ăn không tiêu, phân sống...

Ngũ bội tử là vị thuốc có tác dụng giảm đi lỏng kéo dài do viêm đại tràng

Bài thuốc gồm các thành phần như: 

• Bạch thược: Có tác dụng dưỡng huyết, làm dịu co thắt cơ trơn ruột, từ đó giúp giảm đau bụng và hạn chế tình trạng mót rặn thường gặp ở người viêm đại tràng.
• Bạch truật: Giúp bổ tỳ, tăng khả năng vận hóa thức ăn, hỗ trợ cải thiện tiêu hóa kém và giảm tiêu chảy, đi ngoài phân lỏng kéo dài.
• Hoàng liên: Có tác dụng thanh nhiệt, táo thấp, giúp ức chế vi khuẩn đường ruột gây viêm, từ đó hỗ trợ giảm sôi bụng, đi ngoài nhiều lần.
• Mộc hương: Giúp hành khí, điều hòa hoạt động của đường ruột, làm giảm đầy hơi, chướng bụng và cảm giác tức bụng sau ăn.
• Hậu phác: Có tác dụng giáng khí, tiêu trệ, hỗ trợ giảm sôi bụng, đầy trướng và cải thiện tình trạng rối loạn nhu động ruột.
• Cam thảo: Giúp điều hòa các vị thuốc khác, làm dịu niêm mạc ruột, giảm kích ứng và hỗ trợ giảm đau, chống viêm nhẹ.
• Ngũ bội tử: Có tác dụng sáp trường, giúp làm săn niêm mạc đại tràng, từ đó hỗ trợ giảm tiêu chảy và đi ngoài lỏng kéo dài.
• Xa tiền tử: Giúp thanh thấp, điều hòa chức năng ruột, hỗ trợ giảm viêm, giảm kích thích niêm mạc đại tràng và cải thiện tình trạng phân lỏng.

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm chuẩn GMP-WHO, tạo nên Thuốc Đại Tràng dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Thuốc Đại Tràng dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng có thể tham khảo sử dụng.

Kết luận

Sôi bụng đi ngoài lỏng do viêm đại tràng cần nhận biết sớm để tránh các hậu quả viêm mãn tính hay nguy cơ ung thư. Giải pháp để quản lý bền vững tình trạng này đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa việc thay đổi chế độ ăn uống khoa học, tăng cường vận động, quản lý căng thẳng và sử dụng các phương pháp từ tự nhiên như probiotic và thuốc Đại tràng từ thảo dược. 

Nếu các triệu chứng không có dấu hiệu cải thiện sau 1-2 tuần áp dụng các biện pháp tại nhà, bạn nên chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp, tránh để bệnh tiến triển thành các rối loạn nghiêm trọng hơn.