SIM không chính chủ sắp bị “khai tử”: Người dân tự xác thực trên VNeID

Từ nay, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà mạng, người dân có thể chủ động kiểm tra và xác nhận các số điện thoại đứng tên mình thông qua ứng dụng VNeID. Quy định mới được xem là bước đi mạnh tay nhằm xử lý triệt để tình trạng SIM không chính chủ, nguồn gốc của tin nhắn rác, cuộc gọi rác và nhiều hành vi lừa đảo thời gian qua.

Chính sách này được nêu tại Thông tư 08/2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 31/3. Điểm đáng chú ý là người dùng có thể tra cứu toàn bộ các thuê bao đăng ký dưới tên mình, từ đó xác nhận số đang sử dụng hoặc phản ánh những số không còn liên quan. Đây là thay đổi lớn, trao quyền trực tiếp cho người dân trong việc quản lý danh tính số, thay vì chỉ trông chờ vào doanh nghiệp viễn thông.

Thay vì phụ thuộc nhà mạng, kể từ thời điểm này, người dân được trao quyền chủ động xác nhận lại các số điện thoại đang sử dụng thông qua ứng dụng VNeID.

Thực tế, nhiều SIM được đăng ký từ nhiều năm trước đã bị cho mượn, chuyển nhượng hoặc sử dụng không còn đúng chủ thể nhưng chưa được cập nhật lại thông tin. Những số này tiềm ẩn rủi ro lớn, khi có thể bị lợi dụng cho các hành vi vi phạm pháp luật mà người đứng tên không hề hay biết. Việc cho phép người dân tự rà soát giúp sớm phát hiện các “SIM lạ”, từ đó hạn chế nguy cơ bị liên đới trách nhiệm.

Theo quy định, sau khi người dân phản ánh qua ứng dụng, doanh nghiệp viễn thông sẽ liên hệ với thuê bao liên quan để yêu cầu xác minh lại thông tin trong vòng 5 ngày. Nếu không thực hiện, số điện thoại sẽ bị khóa một chiều. Trường hợp tiếp tục không khắc phục, thuê bao sẽ bị khóa hai chiều và tiến tới thanh lý hợp đồng.

Tuy nhiên, không phải tất cả người dùng đều phải thực hiện lại thủ tục này. Những thuê bao đã dùng số điện thoại để đăng ký tài khoản VNeID mức độ 2 hoặc gắn với căn cước công dân gắn chip sẽ được miễn, trừ khi có thay đổi thiết bị sau ngày 15/6.

Một điểm mới quan trọng khác là yêu cầu xác thực sinh trắc học khi người dùng đổi thiết bị. Từ mốc 15/6, nếu chuyển sang điện thoại mới mà chưa hoàn tất xác thực, thuê bao có thể bị tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng mất SIM nhưng không kịp khóa, tạo kẽ hở cho kẻ xấu chiếm dụng.

Giới chuyên gia đánh giá, việc bổ sung xác thực sinh trắc học là cần thiết trong bối cảnh các hành vi gian lận ngày càng tinh vi, tương tự như cách ngành ngân hàng đang triển khai để bảo vệ tài khoản người dùng. Đồng thời, đây cũng là giải pháp kỹ thuật nhằm ngăn chặn tình trạng mua bán SIM kích hoạt sẵn – vấn đề tồn tại dai dẳng nhiều năm qua.

Trước đó, cơ quan quản lý đã ban hành nhiều quy định như Luật Viễn thông 2023 và Nghị định 163/2024, yêu cầu thông tin thuê bao phải trùng khớp với dữ liệu dân cư. Thông tư 08/2026 được xem là bước tiếp theo, hoàn thiện hành lang pháp lý và công cụ thực thi.

Với chính sách mới, mục tiêu “mỗi số điện thoại gắn với một danh tính xác thực” đang dần trở nên rõ ràng hơn. Người dân không chỉ được bảo vệ tốt hơn trước các rủi ro lừa đảo, mà còn có thêm công cụ chủ động quản lý thông tin cá nhân trong môi trường số.