Sàn thương mại điện tử tăng phí: Người bán hàng thích nghi bằng cách nào?

Tối ưu vận hành

Sàn giao dịch TMĐT Shopee đã có thông báo, từ ngày 29/12/2025 điều chỉnh một số loại phí trên nền tảng. Theo đó, mức phí cố định đối với nhà bán tăng từ 1 - 3%, tùy theo ngành hàng và mô hình gian hàng. Riêng với một số ngành tiêu dùng nhanh liên quan đến mỹ phẩm, sắc đẹp, áp dụng cho nhà bán không thuộc Shopee Mall, phí cố định được điều chỉnh từ 11,78% lên 14%.

Cùng với đó, gói dịch vụ Voucher Xtra cũng tăng thêm 1 - 1,5% đối với các nhà bán tham gia. Mức phí mới là 4% trên giá trị mỗi sản phẩm, tối đa 50.000 đồng/sản phẩm, áp dụng cho tất cả ngành hàng. Một số sản phẩm thuộc nhóm nhà cửa, đời sống do nhà bán Shopee Mall kinh doanh cũng chịu mức phí cố định mới, tăng từ khoảng 8,5% - 14,2% lên 11,5% - 16,1%...

Đại diện Shopee khẳng định, việc điều chỉnh nhằm tiếp tục nâng cấp công cụ, dịch vụ và các chương trình hỗ trợ bán hàng, qua đó cải thiện hiệu quả vận hành và kết quả kinh doanh của nhà bán trên sàn.

Trước Shopee, TikTok Shop cũng đã thông báo tăng phí sàn và áp dụng thêm “phí xử lý đơn hàng” 3.000 đồng cho mỗi đơn giao thành công, không hoàn lại kể cả khi đơn bị trả hoặc hoàn tiền. Với những đơn hàng giá trị trung bình, tổng phí mà nhà bán phải trả cho sàn chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong doanh thu.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn - Giám đốc Trung tâm Phát triển TMĐT và Công nghệ số (eComDX - Bộ Công thương) cho biết, Việt Nam hiện là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, cùng với Indonesia và Thái Lan. Tuy nhiên, quy mô mở rộng nhanh cũng kéo theo cuộc đua đầu tư khốc liệt giữa các nền tảng, từ hạ tầng công nghệ, dữ liệu, logistics đến thuật toán và công cụ hiển thị.

Bên cạnh đó, sự thay đổi hành vi tiêu dùng, đặc biệt ở nhóm gen Z, đang thúc đẩy các hình thức mua sắm gắn với giải trí như livestream, video tương tác và gamification (trò chơi hoá). Điều này buộc các sàn phải chi nhiều hơn để duy trì mức độ tương tác và giữ chân người dùng. Sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới như D2C (trực tiếp đến người tiêu dùng), dropshipping (bán hàng bỏ quan khâu vận chuyển) hay du lịch trực tuyến cũng làm gia tăng yêu cầu về hệ sinh thái dịch vụ.

Một yếu tố khác tác động đến chính sách phí là Luật TMĐT vừa được Quốc hội thông qua ngày 10/12, với các yêu cầu cao hơn về trách nhiệm nền tảng, bảo vệ người tiêu dùng và minh bạch giao dịch, đồng nghĩa chi phí tuân thủ tăng lên.

Theo các chuyên gia, việc sàn TMĐT tăng phí là xu hướng khó tránh. TS Khúc Đại Long (Khoa Marketing, Đại học Thương mại) cho rằng, trong bối cảnh này, tiểu thương cần thích nghi bằng cách tái cấu trúc sản phẩm, ưu tiên mặt hàng có biên lợi nhuận cao và tối ưu vận hành.

Áp lực giữ đà tăng trưởng

Năm 2025 là giai đoạn khó khăn khi lạm phát kéo dài, chuỗi cung ứng gián đoạn và quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh. Trong bối cảnh đó, TMĐT tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Quy mô thị trường ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, đóng góp lớn cho kinh tế số và giữ vị trí trong nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng TMĐT nhanh trên thế giới.

Năm 2026 được xem là thời điểm doanh nghiệp buộc phải lựa chọn giữa đầu tư bài bản để thích ứng và mở rộng, hay chấp nhận bị đào thải khỏi cuộc chơi kinh doanh online đang thay đổi từng ngày bởi chi phí tiếp tục là rào cản lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ.  Người bán hàng trong vòng xoáy phí, thuế chì còn cách thích ứng, nâng cao kỹ năng và chuẩn hóa quy trình vận hành trên nền tảng số.

Ông Lê Hải Vũ - CEO Velasboost nhận định, mức phí cơ bản trên nhiều nền tảng hiện đã tiệm cận 20%, khiến lợi nhuận nhà bán bị bào mòn đáng kể. “Nếu áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt và lợi nhuận giảm sâu, nhiều nhà bán hàng nhỏ sẽ dần rút lui” - ông Vũ nói và cho rằng việc tăng phí phản ánh giai đoạn các sàn chuyển sang ưu tiên hiệu quả và phát triển bền vững.

Theo chia sẻ của bà Trần Phương Linh - Giám đốc quan hệ đối tác chiến lược của Shopee, xuất khẩu online giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa phá vỡ rào cản chi phí và logistics truyền thống. Vì thế, doanh nghiệp cần khai thác đồng thời các sàn TMĐT và kênh mạng xã hội, ưu tiên giải pháp thanh toán đa tiền tệ và các đối tác logistics xuyên biên giới.