Quản lý rủi ro thế nào khi sử dụng các dịch vụ tài chính online?

Sự bùng nổ của công nghệ số đã thay đổi diện mạo của ngành tài chính tiêu dùng, mang lại sự tiện lợi tối đa cho người sử dụng. Thay vì phải xếp hàng chờ đợi tại các chi nhánh truyền thống, người tiêu dùng hiện nay có thể dễ dàng tiếp cận các khoản vốn lưu động chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại thông minh. Xu hướng vay tín chấp online đang trở thành giải pháp cứu cánh linh hoạt cho các nhu cầu chi tiêu cấp bách hoặc đầu tư ngắn hạn. Tuy nhiên, sự tiện lợi này đi kèm với những rủi ro đặc thù của môi trường số mà người vay cần nhận diện rõ để bảo vệ chính mình, thay vì chỉ nhìn vào tốc độ giải ngân hay mức lãi suất được quảng cáo.

Vay nhanh - Trả tiện nhưng các dịch vụ tài chính online nếu không quản lý và nâng cao cảnh giác từ đầu dễ đem lại rủi ro về sau.

Xác định đúng đơn vị tài chính giúp bảo vệ quyền lợi bản thân ngay từ đầu

Thị trường tài chính tiêu dùng trực tuyến hiện có sự tồn tại song song của các công ty tài chính được Ngân hàng Nhà nước cấp phép và không ít ứng dụng cho vay trá hình, núp bóng công nghệ tài chính để thực hiện hành vi cho vay nặng lãi. Trước khi cung cấp bất kỳ thông tin cá nhân nào, người vay nên kiểm tra tên pháp nhân, giấy phép hoạt động của công ty tài chính, cũng như đối chiếu với thông tin công khai trên các kênh chính thức. Việc một ứng dụng cho vay hứa hẹn giải ngân trong vài phút mà không yêu cầu bất kỳ bước xác minh nào, hoặc yêu cầu quyền truy cập vào danh bạ, hình ảnh, tin nhắn ngoài phạm vi cần thiết cho việc thẩm định khoản vay, là dấu hiệu cần thận trọng.

Bảo mật thông tin cá nhân trên không gian mạng

Rủi ro thứ hai liên quan trực tiếp đến quy trình định danh khách hàng bằng phương thức điện tử, gọi tắt là eKYC. Theo quy định bổ sung tại Thông tư số 06/2023/TT-NHNN sửa đổi Thông tư số 39/2016/TT-NHNN, tổ chức tín dụng thực hiện cho vay bằng phương tiện điện tử đối với khách hàng cá nhân vay vốn phục vụ nhu cầu đời sống phải có giải pháp, công nghệ kỹ thuật để nhận biết và xác minh thông tin khách hàng. Đối với khách hàng lần đầu thiết lập quan hệ, việc xác minh phải bảo đảm sự khớp đúng giữa dữ liệu sinh trắc học (như vân tay, khuôn mặt, mống mắt, giọng nói,...) với các thông tin, dữ liệu định danh theo quy định của pháp luật hoặc cơ sở dữ liệu được phép sử dụng. Đồng thời, tổ chức tín dụng phải lưu trữ đầy đủ thông tin nhận biết khách hàng, dữ liệu sinh trắc học, âm thanh, hình ảnh, bản ghi hình, ghi âm, số điện thoại thực hiện giao dịch và nhật ký giao dịch trong suốt quá trình cho vay. Đây chính là lý do người vay cần lựa chọn thực hiện giao dịch qua ứng dụng chính thức hoặc website của công ty tài chính, thay vì qua các đường link được gửi qua tin nhắn hay mạng xã hội không rõ nguồn gốc, bởi bước xác thực sinh trắc học nếu bị giả mạo hoàn toàn có thể dẫn đến việc danh tính bị chiếm đoạt để thực hiện các khoản vay không phải do chính chủ thực hiện.

Cảnh giác trước các hình thức lừa đảo tài chính online

Việc nâng cao cảnh giác trước các hình thức lừa đảo là một mắt xích yếu mà nhiều người dùng thường bỏ qua vì những quảng cáo hấp dẫn như “giải ngân siêu tốc”, “không thẩm định”. Các chiêu trò giả mạo tin nhắn thương hiệu, đánh cắp mã OTP hay yêu cầu chuyển khoản phí cọc trước khi giải ngân diễn ra ngày càng tinh vi. Để quản lý rủi ro này, nguyên tắc bất di bất dịch của một người tiêu dùng thông minh là tuyệt đối không cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu hoặc mã xác thực cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên tổ chức tài chính. Đồng thời, mọi giao dịch vay tín chấp online chỉ nên được thực hiện trên các ứng dụng chính thức đã qua kiểm duyệt hoặc website được mã hóa an toàn bắt đầu bằng giao thức "https://".

Kiểm soát hạn mức và mục đích sử dụng khoản vay

Sự dễ dàng khi tiếp cận dòng vốn trực tuyến đôi khi tạo ra tâm lý chủ quan, dẫn đến bẫy nợ nần chồng chất. Khách hàng dễ có xu hướng vay nhiều hơn nhu cầu thực tế hoặc vay để tiêu dùng cho những sản phẩm không thiết yếu. Mẹo tài chính cốt lõi để duy trì một điểm số tín dụng tốt là lập kế hoạch trả nợ chi tiết trước khi quyết định bấm nút đăng ký khoản vay. Tổng số tiền gốc và lãi phải trả hàng tháng cho tất cả các nghĩa vụ tài chính không nên vượt quá 35% thu nhập ròng ổn định. Việc duy trì tỷ lệ này giúp đảm bảo rằng các biến động đột xuất về thu nhập sẽ không làm đứt gãy khả năng thanh toán, tránh được các khoản phí phạt chậm trả và nguy cơ rơi vào nhóm nợ xấu trên hệ sinh thái Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC).

Ứng dụng quản tài chính tiện lợi nhưng cũng cần được bảo vệ

Bên cạnh những rủi ro mang tính hệ thống nêu trên, một vài thói quen đơn giản cũng giúp quá trình sử dụng dịch vụ tài chính online an toàn hơn đáng kể. Người vay nên đặt mật khẩu riêng biệt cho ứng dụng tài chính, không trùng với mật khẩu của các nền tảng mạng xã hội hay email cá nhân, đồng thời kích hoạt xác thực hai lớp nếu ứng dụng hỗ trợ tính năng này. 

Mọi thông báo về khoản vay, biến động số dư hay yêu cầu xác minh lại thông tin nên được đối chiếu trực tiếp trên ứng dụng chính thức thay vì phản hồi qua đường link trong tin nhắn hay cuộc gọi tự xưng là nhân viên chăm sóc khách hàng, bởi đây là hình thức lừa đảo phổ biến nhắm vào người đang có khoản vay đang hoạt động. Cuối cùng, việc lưu giữ lại toàn bộ hợp đồng điện tử, biên lai giải ngân và lịch sử thanh toán trong suốt thời gian vay không chỉ giúp người vay chủ động theo dõi nghĩa vụ trả nợ của mình mà còn là căn cứ quan trọng nếu phát sinh tranh chấp cần đối chiếu với đơn vị cho vay.

Tốc độ và sự tiện lợi của vay tín chấp online mang lại giá trị thực sự khi người vay đồng thời trang bị cho mình khả năng nhận diện rủi ro tương xứng. Việc lựa chọn đơn vị cho vay được cấp phép, thực hiện giao dịch qua kênh chính thức, hiểu rõ quyền của mình đối với dữ liệu cá nhân và luôn đọc kỹ điều khoản hợp đồng trước khi xác nhận là những bước đơn giản nhưng đóng vai trò quyết định để một khoản vay tiền mặt trực tuyến thực sự phục vụ đúng mục đích, thay vì trở thành nguồn gốc của những rắc rối tài chính về sau.