Phòng ngừa lừa đảo tài chính: Siết chặt xác thực sinh trắc học

Xác thực sinh trắc nghiệm tăng tính an toàn cho người sử dụng. Ảnh MH

Cho thuê...tránh để lừa đảo

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cho biết thời gian gần đây đã xuất hiện cả người cho thuê mặt để thực hiện các hành vi lừa đảo. Cụ thể, nhóm tội phạm đã “nuôi” một số tài khoản có tên, khi có giao dịch chuyển tiền cần đến sinh trắc học, người đó sẵn sàng đưa ra mặt để chuyển tiền.

Nhiều công việc liên quan đến lừa đảo công nghệ tài chính đã được phát hiện. Điển hình, ngày 29/5, Công an Tỉnh Thái Bình cho biết đã khởi tố Phạm Hồng Chủng (46 tuổi, ruột quận Long Biên, Hà Nội) cùng 13 người về tội đánh bạc. Theo điều tra, Chain được một người Đài Loan (Trung Quốc) thuê điều hành việc rửa tiền cho một trang web đánh bạc trực tuyến có máy chủ đặt ở nước ngoài.

Khi người chơi nạp tiền vào tài khoản, nhóm nghi phạm Đài Loan sử dụng ứng dụng Team Viewer điều khiển máy tính, thực hiện thao tác chuyển tiền qua nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau nhằm mục đích che giấu nguồn gốc dòng tiền. Để vượt qua các bước xác thực sinh trắc học của ngân hàng đối với các giao dịch từ 10 triệu đồng trở lên, nhóm này sử dụng AI tạo clip giả mạo mặt chủ tài khoản, giúp hệ thống xác minh giao dịch mà không cần phải có mặt thực tế của người mở tài khoản.

Theo điều tra, mỗi người được thuê mở tài khoản sẽ quay một video gốc có độ dài khoảng 25-30 giây. Sau đó, nhóm Chain use AI tạo clip mô phỏng sinh sản khuôn mặt để thực hiện giao dịch liên tục mà chủ tài khoản không biết.

Từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2025, đường dây chuyền điều hành thiết bị nghi rửa tiền với tổng giá trị ước tính hơn 1.000 tỷ đồng, trung bình hơn 100 tỷ đồng mỗi tháng.

Ông Phạm Anh Tuấn cho biết, NHNN nhận thức được tình trạng lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tăng với những hoạt động khó khăn. Vì thế, NHNN luôn quán triệt nhiệm vụ phải làm sạch dữ liệu, xác minh, đối chiếu thông tin sinh trắc học của khách hàng với cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư.

Từ ngày 1/1/2025, khách hàng phải được thu thập, đối chiếu, kiểm tra thông tin với cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư, khớp đúng thì mới được thực hiện giao dịch trực tuyến. Với tài khoản tổ chức thì pháp luật đại diện của tổ chức cũng phải thực hiện đối chiếu thông tin sinh trắc học.

NHNN dự kiến ​​sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có sửa đổi Thông số 17 của NHNN quy định về mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán.

Dự kiến, khách hàng thực hiện giao dịch dưỡng tại cũng sẽ phải kiểm tra, đối chiếu thông tin sinh trắc học phù hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư hoặc cơ sở dữ liệu do ngân hàng thu thập, để đảm bảo người thực hiện giao dịch là chủ yếu.

Đặc biệt, đối với các tổ chức tài chính mới thành lập, có hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ như các hộ kinh doanh cá thể, NHNN cũng dự kiến ​​​​quyết định thực hiện đối chiếu sinh trắc học khi thực hiện giao dịch trực tuyến.

Tăng cường an toàn cho người sử dụng

Trên thực tế, nhiều ngân hàng đã thúc đẩy các biện pháp tăng cường an toàn cho người sử dụng dịch vụ ngân hàng, hạn chế xây dựng kho dữ liệu về tài khoản nghi ngờ gian nan.

Các ngân hàng cũng đang phát triển kho dữ liệu về các tài khoản có dấu hiệu gian lận, kết hợp với các biện pháp kiểm tra, đối chiếu dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hiện cả nước có khoảng 200 triệu tài khoản ngân hàng, nhưng mới chỉ có khoảng 113 triệu tài khoản có đủ thông tin xác thực.

Một vấn đề đáng lưu ý khác trong việc quản lý tài khoản ngân hàng là quy định cấm sử dụng bí danh tài khoản (tài khoản bí danh). Theo ông Tuấn, việc sử dụng tài khoản thay thế bằng cách có thể gây khó chịu hoặc lợi ích để lừa đảo các tổ chức lớn, tạo tâm lý tin tưởng giả tạo cho người chuyển tiền.

Do đó, NHNN đang xem xét yêu cầu làm rõ nội dung này khi các tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán cung cấp ứng dụng. Quá trình chỉnh sửa của NHNN sẽ yêu cầu tài khoản nhận tiền bắt buộc phải hiển thị bằng số tài khoản cụ thể, không thể sử dụng bí danh.

Song với việc chặt chẽ quản lý tài khoản, NHNN cũng mạnh mẽ chuyển đổi từ thẻ sang thẻ chip để nâng cao an toàn giao dịch. Dù theo quy định, công việc chuyển từ thẻ sang thẻ chip được NHNN định hướng từ rất lâu, với thời hạn cuối cùng vào cuối năm 2022. Nhưng hiện nhiều tổ chức tội phạm lợi ích thẻ từ để thực hiện hành vi ăn trộm thông tin.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, kể từ ngày 1/7/2025, NHNN sẽ chính thức chấm dứt việc chấp nhận thẻ từ trong các giao dịch. “Với công nghệ thẻ chip, kẻ gian sẽ không thể lấy trộm thông tin của khách hàng qua máy tự động hoặc thiết bị POS, góp phần tạo ra sự yên tâm và đảm bảo an ninh, an toàn cho khách hàng”-ông Tuấn khẳng định.