Phim "Tây Du Ký" làm bằng AI gây tranh cãi

Ngay trong lần phát sóng đầu tiên, “Hậu Tây Du Ký” đã thu hút lượng khán giả đáng chú ý. Truyền thông Trung Quốc cho biết tỉ lệ người xem cùng thị phần đều vượt 1,5%, đứng đầu các chương trình phát trên những kênh truyền hình vệ tinh cấp tỉnh trong cùng khung giờ.

Kết quả này nhanh chóng đưa bộ phim thành chủ đề bàn luận trên mạng xã hội Trung Quốc. Tác phẩm không chỉ khai thác một thương hiệu văn hóa quen thuộc mà còn sử dụng AIGC, công nghệ tạo nội dung bằng trí tuệ nhân tạo, trong quy trình sản xuất.

“Hậu Tây Du Ký” được chuyển thể từ tiểu thuyết thần thoại nổi tiếng thời nhà Minh, giai đoạn 1368-1644. Thay vì kể lại hành trình của Tôn Ngộ Không, phim đặt câu chuyện vào thời điểm 1 thiên niên kỷ sau chiến thắng của nhân vật huyền thoại. Trung tâm cuộc phiêu lưu là chú khỉ đá trẻ Tôn Hiếu Sinh cùng những người bạn đồng hành trên hành trình lập lại trật tự vũ trụ.

“Hậu Tây Du Ký” gây chú ý ngay lần đầu lên sóng khung giờ vàng tại Trung Quốc. Sina.

Phim vẫn sử dụng những lớp văn hóa gắn với “Tây Du Ký”, nhưng xây dựng thế giới quan riêng biệt, mở rộng không gian thần thoại bằng hình ảnh mang phong cách tranh vẽ truyền thống Trung Quốc.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách tác phẩm kết hợp công nghệ mới với mỹ học phương Đông. Không gian giả tưởng, nhân vật thần thoại, cảnh quan kỳ ảo được tạo dựng bằng AIGC nhưng vẫn hướng tới cảm giác của hội họa truyền thống. Đây cũng là bước thử nghiệm khi AI rời phạm vi video ngắn để bước vào hệ thống truyền hình chính thống.

“Hậu Tây Du Ký” còn được giới thiệu là dự án tiên phong triển khai chính sách quản lý mới mang tên “21 Quy định Phát sóng”. Cơ chế này cho phép phim dài tập được sản xuất, xét duyệt theo từng giai đoạn thay vì phải hoàn thiện toàn bộ nội dung trước khi phát sóng.

Sự xuất hiện của AIGC cũng tạo nhiều ý kiến trái chiều. Một bộ phận khán giả đánh giá cao hình ảnh kỹ thuật số, thế giới quan mới mẻ cùng nỗ lực làm mới IP truyền thống. Ngược lại, người hoài nghi đặt câu hỏi liệu AI có giúp xây dựng nhân vật đủ chiều sâu, truyền tải tinh thần văn hóa của tác phẩm kinh điển hay không.

Con người giữ quyền quyết định sáng tạo

Trước những tranh luận, đạo diễn chính Li Dongshen khẳng định “Hậu Tây Du Ký” không phải sản phẩm do AI tự động tạo ra. Theo ông, cốt truyện chính, quá trình phát triển nhân vật, cách biểu đạt cảm xúc đều do các biên kịch là con người thiết kế, xây dựng, chỉnh sửa. AI chủ yếu hỗ trợ phần hình ảnh cùng một số khâu tối ưu hóa cốt truyện.

Trong sản xuất phim truyền thống, kịch bản thường phải hoàn thiện kỹ trước khi ghi hình bởi thay đổi về sau có thể kéo theo chi phí lớn. Với AI, một số khâu chỉnh sửa linh hoạt hơn, cho phép ê kíp bắt đầu từ ý tưởng rồi tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện.

Tuy vậy, khả năng đáp ứng nhanh của máy móc không đồng nghĩa mọi đề xuất đều hợp lý. Li Dongshen cho rằng AI có thể bị buộc đưa ra một giải pháp phi logic vì mô hình thường không nói “không” như một nhà quay phim. Nếu nhận chỉ dẫn thiếu hợp lý, hệ thống vẫn có thể cố tạo kết quả theo yêu cầu.

Điều đó buộc nhà sáng tạo phải nhận diện điểm vô lý bằng trực giác, kiến thức chuyên môn cùng năng lực thẩm mỹ. AI có thể rút ngắn thời gian tạo hình, thử nghiệm nhiều phương án, nhưng quyết định cuối cùng vẫn cần con người chịu trách nhiệm.

Đoàn phim cũng giới hạn AI ở một số công đoạn. Để giảm rủi ro bản quyền, giữ tính chân thực trong biểu đạt, giọng lồng tiếng được thực hiện bởi con người thay vì dùng giọng tổng hợp. Những phần thiết kế nghệ thuật cốt lõi cũng do các nhóm sáng tạo trực tiếp đảm nhiệm.

Dù vậy, hạn chế công nghệ vẫn xuất hiện trên màn ảnh. Biểu cảm của một số nhân vật còn cứng, diễn biến cảm xúc đôi khi mang tính công thức, thiếu sự sống động vốn có của diễn viên thật. Đây là trở ngại đáng chú ý khi AI được sử dụng để chuyển thể tác phẩm có chiều sâu văn hóa.

Thử thách lớn nhất vì thế không nằm ở việc tạo hình ảnh đẹp. AI có thể dựng cung điện, núi non, yêu quái hoặc những trận chiến kỳ ảo với tốc độ cao, nhưng việc thể hiện niềm tin, sự hy sinh, lòng trắc ẩn, những mâu thuẫn nội tâm vẫn phụ thuộc nhiều vào trải nghiệm con người.

AI có thể tăng hiệu quả sản xuất, mở rộng khả năng thể hiện, rút ngắn một số công đoạn sáng tạo. Con người vẫn phải quyết định câu chuyện muốn kể, giá trị văn hóa cần giữ lại, cảm xúc cần truyền tới khán giả. Câu hỏi quan trọng không phải AI có thay thế nhà làm phim hay không, mà là người làm nghề sử dụng công nghệ thế nào để mở rộng giới hạn nghệ thuật mà không đánh mất chiều sâu nhân văn.