Phân biệt trĩ nội và trĩ ngoại để điều trị đúng cách

Phân biệt trĩ nội và trĩ ngoại

Đặc điểm trĩ nội và trĩ ngoại

Bệnh trĩ (hay dân gian gọi là lòi dom) là một trong những bệnh lý hậu môn – trực tràng phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 30–50% người trưởng thành, đặc biệt là dân văn phòng, người ít vận động, phụ nữ sau sinh…

Đây là tình trạng mà các tĩnh mạch ở hậu môn, trực tràng phải chịu áp lực quá lớn hoặc kéo dài, chúng có thể bị căng giãn, phình ra và hình thành nên các búi trĩ.

Dựa vào vị trí hình thành, bệnh trĩ được chia làm hai loại chính: trĩ nội và trĩ ngoại. Ở một số người, xuất hiện cùng lúc cả trĩ nội và trĩ ngoại. Hiện tượng này được gọi là trĩ hỗn hợp. 

Trĩ nội

Vị trí: Búi trĩ hình thành bên trong ống hậu môn (phía trên đường lược), khó quan sát bằng mắt thường ở giai đoạn đầu.

Đặc điểm: Vùng này có ít dây thần kinh cảm giác, nên trĩ nội thường không gây đau đớn ở giai đoạn đầu.

Triệu chứng điển hình: 

• Giai đoạn đầu thường không đau, không gây khó chịu.
• Chảy máu khi đi đại tiện, máu đỏ tươi, dính trên giấy vệ sinh, dính vào phân, hoặc nhỏ giọt. 
• Khi bệnh nặng hơn, búi trĩ có thể sa ra ngoài hậu môn (sa trĩ), tùy mức độ có thể tự co lên hoặc cần dùng tay đẩy vào.

Trĩ ngoại

Vị trí: Búi trĩ nằm ở ngoài ống hậu môn (phía dưới đường lược), có thể nhìn thấy rõ ngay từ đầu.

Đặc điểm: Vùng này có rất nhiều đầu mút thần kinh cảm giác, nên trĩ ngoại thường gây đau đớn và khó chịu rõ rệt, đặc biệt khi bị viêm hoặc có huyết khối. 

Triệu chứng điển hình: 

• Sưng, đau, ngứa rát, khó chịu ở rìa hậu môn. 
• Có thể nhìn thấy và sờ thấy một khối sưng mềm ngay bên ngoài hậu môn. 
• Chảy máu ít phổ biến hơn trĩ nội, thường chỉ xảy ra khi búi trĩ bị tổn thương.

Phân biệt trĩ nội và trĩ ngoại

Nguyên nhân hình thành búi trĩ

Búi trĩ thường hình thành do áp lực lên các mạch máu ở vùng hậu môn - trực tràng tăng trong một thời gian dài thường là do:

• Táo bón kéo dài, rặn mạnh khi đi tiêu
• Ngồi hoặc đứng trong thời gian dài
• Mang thai và sinh nở
• Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh
• Béo phì, thừa cân
• Thói quen xấu khi đi vệ sinh
• Yếu tố tuổi tác và di truyền

Cách điều trị trĩ nội và trĩ ngoại

Việc điều trị trĩ nội và trĩ ngoại phụ thuộc vào mức độ nặng của bệnh, triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Có thể kết hợp nhiều phương pháp khác nhau từ thay đổi lối sống, dùng thuốc đến các thủ thuật can thiệp như:

Thay đổi chế độ ăn và lối sống

Đây là nền tảng của mọi phác đồ điều trị và phòng ngừa trĩ, giúp giảm triệu chứng, ngăn ngừa bệnh tiến triển và tái phát, đặc biệt là với trĩ giai đoạn đầu:

• Chế độ ăn giàu chất xơ: Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu.
• Uống đủ nước: 2-3 lít nước một ngày.
• Tạo thói quen đi đại tiện khoa học: Đi ngay khi có nhu cầu, không rặn mạnh, không ngồi quá lâu trên bồn cầu, sử dụng tư thế đúng khi đi vệ sinh.
• Vệ sinh hậu môn đúng cách, đảm bảo vùng hậu môn luôn khô thoáng và sạch sẽ.
• Vận động và lối sống lành mạnh: tập thể dục đều đặn, tránh ngồi hay đứng một tư thế quá lâu, duy trì cân nặng hợp lý. 

Dùng thuốc Tây y

Phương pháp này áp dụng cho các trường hợp trĩ nhẹ đến trung bình, chưa xuất hiện biến chứng nghiêm trọng:

• Kem bôi, thuốc mỡ, thuốc đặt hậu môn: Chứa các thành phần như Hydrocortisone (giảm viêm, sưng, ngứa), Lidocaine hoặc Benzocaine (gây tê, giảm đau), Zinc oxide (làm dịu, bảo vệ da).
• Thuốc tăng cường thành mạch: Các loại thuốc chứa Flavonoid (Diosmin, Hesperidin, Daflon) giúp tăng cường sức bền thành mạch, giảm tính thấm của mao mạch, từ đó giảm sưng, viêm, chảy máu.
• Thuốc nhuận tràng: Bác sĩ có thể kê thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng để giải quyết táo bón, giảm áp lực khi đi ngoài.
• Thuốc giảm đau thông thường: Paracetamol, Ibuprofen (dùng cẩn trọng và theo chỉ định, đặc biệt với Ibuprofen do có thể gây kích ứng đường tiêu hóa).

Điều trị can thiệp (xâm lấn nhẹ)

Phù hợp với trĩ nội độ 2–3 hoặc trĩ ngoại có kích thước vừa, chưa viêm nhiễm nặng.

Các phương pháp phổ biến bao gồm:

• Thắt búi trĩ bằng vòng cao su: Làm búi trĩ tự hoại tử và rụng.
• Chích xơ búi trĩ: gây xơ hóa tĩnh mạch trĩ.
• Quang đông hồng ngoại: làm đông mạch máu tại búi trĩ.
• Đốt điện (Electrocautery) hoặc Laser: đốt bỏ búi trĩ hoặc làm búi trĩ teo lại.

Điều trị búi trĩ bằng phương pháp thắt vòng cao su

Phẫu thuật

Áp dụng cho trĩ nội độ 3, 4, trĩ ngoại lớn, trĩ hỗn hợp phức tạp, hoặc khi các phương pháp khác không hiệu quả.

Một số phương pháp mổ trĩ hiện nay:

• Cắt trĩ truyền thống (Milligan-Morgan): Hiệu quả cao, nhưng thời gian hồi phục lâu hơn.
• Cắt trĩ bằng Longo (PPH): Ít đau, hồi phục nhanh, ít biến chứng.
• Laser hoặc sóng cao tần (HCPT): Ít chảy máu, ít xâm lấn, thẩm mỹ cao.

Dùng thuốc Trĩ từ thảo dược

Y học cổ truyền có nhiều bài thuốc trị bệnh trĩ hiệu quả, với thành phần từ các vị thảo dược quý như: đảng sâm, hoàng kỳ, đương quy, bạch truật, thăng ma, sài hồ, trần bì, cam thảo, ý dĩ, sen,... Sự phối hợp hài hòa giữa các dược liệu mang lại hiệu quả trong việc hỗ trợ giảm đau rát, bền thành mạch, cầm máu, góp phần làm teo nhỏ và co búi trĩ, từ đó giảm triệu chứng và phòng ngừa bệnh tái phát.

Hiện nay, bài thuốc trị bệnh trĩ này đã được ứng dụng công nghệ sản xuất hiện đại tại nhà máy đạt chuẩn GMP-WHO, tạo ra thuốc Trĩ dạng viên nén tiện sử dụng.

Thuốc Trĩ Đông y là giải pháp lành tính và hiệu quả trong các trường hợp: 

• Trĩ cấp với triệu chứng như đau rát hậu môn, chảy máu khi đi tiêu, búi trĩ sa ra ngoài;
• Trĩ nội độ 1, 2, 3 và trĩ ngoại;
• Dùng để hỗ trợ ngăn ngừa tái phát ở người từng mắc trĩ.

Hiện sản phẩm đã có bán tại hiệu thuốc trên toàn quốc. Người bệnh trĩ có thể tham khảo sử dụng.

Phòng ngừa tái phát bệnh trĩ như thế nào? 

Trĩ là một bệnh có tỷ lệ tái phát rất cao, vì vậy ngay cả khi đã khỏi bệnh thì việc thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt để loại bỏ nguy cơ tái phát trĩ là điều vô cùng quan trọng. Các biện pháp phòng ngừa tái phát bệnh trĩ là: 

• Ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước
• Xây dựng và duy trì thói quen đi vệ sinh đúng cách, khoa học
• Tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn
• Tránh ngồi hoặc đứng quá lâu, đứng lại vận động sau một thời gian nhất định
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Tránh thực phẩm và thói quen có hại
• Thăm khám sức khỏe định kỳ và điều trị sớm các bệnh lý nguy cơ

Bằng việc thực hiện các biện pháp nêu trên, bạn sẽ có một cơ thể khỏe mạnh, hệ tiêu hóa ổn định và giảm nguy cơ mắc hay tái phát trĩ hiệu quả.