Ông Zelensky tuyên bố thắng thế trước Nga nhưng đang bị Mỹ bỏ rơi

Tổng thống Zelensky đã không thuyết phục được ông Trump rằng Ukraine đang thắng thế. Ảnh: GI.

Trong bài viết trên Substack, cựu quan chức Lầu Năm Góc Stephen Bryen cho rằng, nếu ông Zelensky đến Liên Hợp Quốc với nỗ lực tìm kiếm thêm hàng chục tỷ USD viện trợ kinh tế và quân sự, thì ông đã thất bại với mục tiêu này.

Theo Bryen, trước tuyên bố trên Truth Social (rằng Ukraine có thể giành lại lãnh thổ với sự giúp đỡ của Châu Âu), ông Trump đã thúc giục ông Zelensky đạt một thỏa thuận với Nga, cụ thể là với Tổng thống Vladimir Putin.

Ông Zelensky từ chối. Thay vào đó, ông nói với tướng về hưu Keith Kellogg – đặc phái viên của ông Trump tại Ukraine - rằng Ukraine đang thắng thế và sẽ giành lại toàn bộ lãnh thổ đã mất. Ông Zelensky cũng khẳng định các cuộc tấn công bằng drone vào Nga đã hủy hoại nền kinh tế Nga và sớm muộn sẽ buộc Moscow phải rút khỏi Ukraine.

Ông Trump đã chọn cách dễ dàng: ông đồng ý với ông Zelensky, chỉ trích Nga và Tổng thống Putin, nói rằng Nga chỉ là “hổ giấy” và nền kinh tế của họ sắp sụp đổ. Nhưng đồng thời ông Trump vẫn tiếp tục đẩy “mớ hỗn độn Ukraine” sang cho châu Âu và NATO, như thể Mỹ không phải là thành viên NATO.

Một số nước châu Âu bắt đầu “ngửi thấy mùi bất ổn”. Khi đồng ý với ông Zelensky rằng Ukraine có thể thắng, ông Trump thực chất để lại gánh nặng cho Ukraine và châu Âu, trong khi Mỹ gần như rút lui.

Ở cấp độ lớn hơn, chính sách của Mỹ đã phản tác dụng khi ngày càng đẩy Nga ngả vào vòng tay Trung Quốc, khiến mọi khả năng hòa giải với Nga để cân bằng Trung Quốc hiện giờ không còn trên bàn.

Ông Trump từng hy vọng thuyết phục Nga chấp nhận ngừng bắn ở Ukraine bằng cách đưa ra nhiều đề nghị hợp tác kinh tế. Song song với chuẩn bị cho thượng đỉnh Alaska, Steve Witkoff và đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev (người đứng đầu Quỹ đầu tư quốc gia Nga) đã tiến hành một loạt cuộc thảo luận tại Ả Rập Saudi, Washington và St. Petersburg. Hai bên được cho là đã bàn về các ưu đãi kinh tế, bao gồm nối lại đầu tư của Mỹ vào những lĩnh vực nhạy cảm như đất hiếm, hợp tác ở Bắc Cực – nơi lợi ích Mỹ và Nga có thể xung đột - cũng như vấn đề trừng phạt và bình thường hóa quan hệ ngoại giao, thương mại.

Bất chấp những trao đổi tích cực về kinh tế, ông Putin không bị thuyết phục rằng như vậy là đủ để tạm dừng chiến sự, và thực tế có thể ông cũng không hoàn toàn kiểm soát tình hình quân sự. Trước, trong và sau thượng đỉnh Alaska, quân đội Nga vẫn duy trì các cuộc tấn công dữ dội vào Ukraine, trong khi Ukraine tiếp tục tung drone tập kích vào Nga.

Quân đội Nga hiện đã có năng lực chiến thuật và tác chiến tốt hơn nhiều so với năm đầu cuộc chiến. Nhưng quân đội Ukraine đã chứng minh khả năng chịu tổn thất nặng mà vẫn cầm chân được bước tiến của Nga. Ukraine cũng thể hiện sự sáng tạo trong việc sử dụng drone và nhận được nhiều vũ khí phương Tây – một số còn vượt trội hơn vũ khí Nga.

Dù không hẳn là “vô định” như ông Trump nói, quân đội Nga có vẻ bị mắc kẹt trong thế trận do chính họ tạo ra.

Nhiều chuyên gia – từ cả hai phía – sẽ tranh luận về phân tích trên. Nhưng ông Trump đưa ra một điểm đáng chú ý: Nga không thể duy trì cuộc chiến cũng như gánh nặng kinh tế và nhân lực vô thời hạn, trừ khi có sự thay đổi lớn.

Ở chiều ngược lại, việc duy trì Ukraine cũng đồng nghĩa ngày càng cần nhiều tiền và thiết bị. Thủ tướng Đức Merz nay muốn dùng tài sản Nga bị tịch thu để hỗ trợ Ukraine, bởi Đức không còn tiền cho Ukraine (hay cho nhiều thứ khác, khi nền kinh tế Đức đang bên bờ khủng hoảng).

Ông Merz có thể thuyết phục các đối tác châu Âu cùng chi tiêu khoản tiền bị coi là tịch thu trái phép này - điều mà Nga có thể xem như hành động chiến tranh. Người châu Âu lo sợ việc sử dụng tài sản của Nga cho Ukraine sẽ khiến xung đột tiếp tục leo thang.

Trớ trêu thay, câu chuyện mà Zelensky đưa ra - rằng Ukraine sắp thắng và Nga sắp sụp đổ - vốn nhằm thu hút thêm ủng hộ, lại không hiệu quả với Trump và khiến châu Âu rơi vào thế khó.

Châu Âu có thể tiếp tục “đánh trống” hô hào, nhưng điều đó rất nguy hiểm. Hoặc họ phải bảo ông Zelensky làm điều mà ông Trump đã khuyên từ trước đó để đạt được một thỏa thuận. Có lẽ ngay cả Nga giờ đây cũng sẵn sàng.