Ông Trump tung điều kiện bất ngờ để rót 300 triệu USD cho Iran?

Tổng thống Donald Trump được cho là vừa ra điều kiện  để rót 300 triệu USD giúp Iran tái thiết. Ảnh minh họa: Reuters.

Thông tin do tờ Financial Times công bố ngày 15/6 cho biết các quan chức Mỹ đã thảo luận về khả năng nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt đối với Iran, đồng thời thiết lập quỹ tái thiết quy mô lớn nhằm hỗ trợ nền kinh tế nước này sau xung đột.

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết việc giải ngân sẽ phụ thuộc vào mức độ tuân thủ cam kết của Iran, đặc biệt là bản ghi nhớ ngừng bắn dự kiến được ký chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.

Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, quỹ 300 tỷ USD sẽ chỉ được triển khai sau khi lệnh ngừng bắn được gia hạn thêm 60 ngày, eo biển Hormuz được mở cửa trở lại và các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân Iran đạt được tiến triển. Tuy nhiên, cơ chế vận hành cụ thể của quỹ hiện vẫn chưa được hoàn thiện.

Nguồn tin cho biết nhiều doanh nghiệp từ châu Âu, châu Á - đặc biệt là Hàn Quốc và Nhật Bản - cùng các công ty Mỹ đang bày tỏ sự quan tâm tới cơ hội đầu tư tại Iran. Nếu các lệnh trừng phạt được nới lỏng, dòng vốn đổ vào quốc gia Trung Đông này có thể tăng mạnh trong những năm tới.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng xác nhận trong một cuộc phỏng vấn với CBS News rằng, quỹ tái thiết 300 tỷ USD là một trong những nguồn vốn mà Iran có thể tiếp cận, với điều kiện nước này phải tuân thủ đầy đủ các cam kết theo thỏa thuận.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã lên tiếng bác bỏ các thông tin cho rằng Washington sẽ trực tiếp chi 300 tỷ USD cho Tehran. Trên mạng xã hội Truth Social, ông khẳng định Iran đã đồng ý từ bỏ tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân và gọi những thông tin về việc Mỹ "trả cho Iran 300 tỷ USD" là "tin giả" do phe Dân chủ lan truyền.

Theo Financial Times, ông Trump đặc biệt thận trọng với kế hoạch này vì lo ngại nó có thể bị xem là hành động bồi thường hoặc hỗ trợ tài chính cho chính quyền Hồi giáo Iran.

Trước đây, ông Trump từng nhiều lần chỉ trích chính quyền của Barack Obama vì đã nới lỏng đáng kể các lệnh trừng phạt khi ký thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015. Ông cũng từng cáo buộc chính quyền Obama đã gửi cho Iran những "kiện tiền mặt" khổng lồ.

Những người phản đối bản ghi nhớ ngừng bắn hiện nay cũng cho rằng quy mô hỗ trợ tài chính đang được thảo luận lớn hơn rất nhiều so với những gì từng được thực hiện dưới thời Obama.

Một quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng việc nới lỏng trừng phạt sẽ không gắn với một hành động đơn lẻ nào của Iran mà phụ thuộc vào cách nước này thực hiện các cam kết trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, ưu tiên hàng đầu của Washington vẫn là chương trình hạt nhân của Tehran.

Hai bên được cho là đã đạt được đồng thuận về nguyên tắc xử lý kho uranium làm giàu của Iran. Theo các nguồn tin đàm phán, toàn bộ lượng uranium sẽ phải được pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế.

Hiện Iran được cho là sở hữu hơn 9.000 kg uranium làm giàu. Phần lớn là uranium làm giàu ở mức thấp, nhưng khoảng 440 kg được cho là đã đạt độ tinh khiết gần ngưỡng có thể sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.