Nguy cơ chiến tranh cận kề, Mỹ bất ngờ tung tín hiệu “tháo ngòi nổ” với Iran

Nỗ lực ngoại giao này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh tăng cường quy mô lớn lực lượng quân sự tại vùng Vịnh, làm gia tăng mức độ rủi ro xoay quanh việc liệu các cuộc đàm phán có thể ngăn chặn một cuộc tấn công nhằm vào Iran và một cuộc chiến tranh khu vực rộng lớn hơn hay không.

Theo hai nguồn tin khu vực trao đổi với Axios, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Qatar đang phối hợp để tổ chức một cuộc gặp giữa đặc phái viên Nhà Trắng Steve Witkoff và các quan chức cấp cao của Iran tại Ankara vào cuối tuần này.

“Mọi thứ đang chuyển động. Chúng tôi đang nỗ lực hết sức” - một quan chức của một trong các nước liên quan nói với Axios. Một quan chức Mỹ thứ hai xác nhận rằng một cuộc gặp giữa Mỹ và Iran có thể diễn ra trong tuần này tại Thổ Nhĩ Kỳ. Ba quốc gia từng phối hợp với chính quyền Trump trong thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza muốn thúc đẩy đàm phán Mỹ - Iran nhằm ngăn chặn một cuộc chiến tranh khu vực.

Các quan chức Nhà Trắng cho biết ông Trump chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc tấn công Iran và vẫn để ngỏ một giải pháp ngoại giao. Các quan chức Mỹ nói rằng những phát biểu gần đây của Tổng thống Trump về đàm phán không phải là đòn hù dọa, nhưng Washington không biết liệu Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei có cho phép các nhà ngoại giao của mình ký một thỏa thuận mà Mỹ có thể chấp nhận hay không.

Các nguồn tin cho biết Qatar, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang trao đổi với cả hai phía và điều phối các nỗ lực trung gian.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với CNN hôm Chủ nhật rằng các “quốc gia thân thiện” đang tìm cách xây dựng lòng tin giữa Mỹ và Iran, đồng thời gọi những nỗ lực này là “hiệu quả”.

“Tôi thấy có khả năng diễn ra thêm một cuộc đối thoại nếu đội ngũ đàm phán của Mỹ tuân theo những gì Tổng thống Trump đã nói: hướng tới một thỏa thuận công bằng và bình đẳng, bảo đảm không có vũ khí hạt nhân,” ông nói.

Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani đã tới Tehran hôm thứ Bảy và gặp Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran và là người thân cận với ông Khamenei. Ngay sau cuộc gặp, ông Larijani viết trên mạng xã hội X rằng “việc hình thành khuôn khổ cho các cuộc đàm phán đang tiến triển”.

Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi hôm thứ Bảy đã điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và thúc giục ông này đồng ý gặp các quan chức của ông Trump. Trước đó một ngày, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã tiếp người đồng cấp Iran và thảo luận về địa điểm cũng như chương trình nghị sự cho một cuộc gặp tiềm năng với các quan chức Nhà Trắng.

“Tôi hy vọng họ sẽ đàm phán được một điều gì đó có thể chấp nhận được. … Họ có thể đạt được một thỏa thuận thỏa đáng, không có vũ khí hạt nhân, v.v. Họ nên làm điều đó. Tôi không biết liệu họ có làm hay không. Nhưng họ đang nói chuyện với chúng tôi. Nói chuyện một cách nghiêm túc” - ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One tối thứ Bảy.

Về phía Iran, trong bài phát biểu hôm Chủ nhật tại Tehran, ông Khamenei thể hiện lập trường cứng rắn, cáo buộc Mỹ muốn “nuốt chửng” Iran và kiểm soát dầu mỏ, khí đốt cùng các nguồn khoáng sản của nước này.

“Người Mỹ nên biết rằng nếu họ khởi động một cuộc chiến, lần này đó sẽ là một cuộc chiến tranh khu vực” - Lãnh tụ Tối cao Iran nói. Ông không đề cập đến các cuộc đàm phán.

Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Trung tướng Eyal Zamir, đã tới Washington hôm thứ Sáu và thứ Bảy để hội đàm với Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, về khả năng Mỹ tấn công Iran.

Các quan chức Mỹ và Israel cho biết chuyến thăm kín tiếng này nhằm để hai bên cập nhật cho nhau về các kế hoạch phòng thủ và tấn công trong trường hợp xảy ra chiến tranh với Iran.