Người dân tại nơi này uống Coca-Cola thay nước lọc

Thị trấn San Cristobal de las Casas thuộc bang Chiapas đang đối mặt với một thực trạng phi lý: người dân ở đây sử dụng Coca-Cola như một loại nước thiết yếu. Theo Trung tâm nghiên cứu đa ngành Chiapas và Biên giới phía Nam Mexico, một số người dân địa phương uống đến 2 lít Coca-Cola mỗi ngày, tương đương hơn 800 lít mỗi năm. Hình ảnh những chai Coca-Cola hiện diện khắp nơi, từ quầy tạp hóa, xe đẩy bán hàng rong đến bàn thờ trong nhà dân.

Tình trạng này nghiêm trọng đến mức một số gia đình đã cho trẻ sơ sinh uống nước ngọt thay sữa mẹ. Tại thị trấn San Andres cách đó khoảng một giờ di chuyển, người dân xem Coca-Cola là “vàng lỏng”. Các pháp sư địa phương thường dùng thứ nước có ga này trong các nghi lễ tôn giáo. Nhiều nơi thờ cúng đặt tủ lạnh ngay bên cạnh, chứa đầy Coca-Cola để bán cho người dân sử dụng làm đồ lễ. Niềm tin rằng thứ nước này có thể chữa bệnh đã khiến Coca-Cola trở thành vật phẩm mang tính linh thiêng trong cộng đồng.

Bác sĩ Marcos Arana, một nhà hoạt động vì sức khỏe cộng đồng tại địa phương, cho biết tình trạng nghiện nước ngọt ở Chiapas không phải tự nhiên mà có. Ông khẳng định Coca-Cola đã áp dụng chiến lược tiếp thị quy mô lớn để hiện diện ở mọi ngóc ngách và tạo ra lượng lớn khách hàng trung thành. Tập đoàn Femsa, đơn vị sở hữu quyền đóng chai và phân phối Coca-Cola tại Mỹ Latinh, bị cáo buộc đã xây dựng một “mạng lưới gây nghiện” từ sản phẩm của họ.

Tại bang Chiapas của Mexico, tình trạng thiếu nước sạch nghiêm trọng đã khiến nhiều người dân sử dụng Coca-Cola thay thế trong sinh hoạt. IG.

Nguyên nhân sâu xa của hiện tượng này xuất phát từ sự thiếu hụt nước sạch nghiêm trọng tại bang Chiapas. Một khảo sát quốc gia công bố vào năm 2023 cho thấy chỉ 7% hộ gia đình tại đây tiếp cận được nguồn nước an toàn để uống. Giá của Coca-Cola tương đương hoặc rẻ hơn nước lọc đóng chai, khiến người dân lựa chọn nước ngọt để thay thế nước uống hằng ngày.

Vấn đề trở nên trầm trọng hơn sau khi Mexico ký Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) vào năm 1994. Hiệp định này tạo điều kiện cho các mặt hàng tiêu dùng giá rẻ, trong đó có nước ngọt, tràn vào thị trường nội địa. Kết quả là mức tiêu thụ đồ uống có đường tại Mexico tăng vọt, đặc biệt tại các bang nghèo như Chiapas.

Giới chức y tế Mexico cho biết, Coca-Cola và các sản phẩm tương tự đã góp phần gây ra khủng hoảng béo phì và tiểu đường ở khu vực này. Tại Chiapas, hơn 5.000 người đã tử vong vì các biến chứng liên quan đến tiểu đường, khiến đây trở thành nguyên nhân tử vong đứng thứ hai sau bệnh tim. Ước tính hiện tại, khoảng 39% người dân Mexico thừa cân, 36% béo phì và gần 10% dân số mắc bệnh tiểu đường.

Trẻ em Mexico cũng không tránh khỏi ảnh hưởng. Theo UNICEF, trẻ em nước này tiêu thụ đồ ăn vặt và nước ngọt nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác ở Mỹ Latinh. Đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn chiếm khoảng 40% lượng calo mà trẻ em tiêu thụ mỗi ngày. Khoảng một phần ba trẻ em Mexico hiện bị thừa cân hoặc béo phì. Một nghiên cứu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) năm 2020 cảnh báo rằng người Mexico sẽ mất trung bình ít nhất 4 năm tuổi thọ do các bệnh liên quan đến béo phì, và nền kinh tế nước này có thể mất hơn 5% GDP trong tương lai do chi phí y tế tăng và giảm năng suất lao động.