Mỹ và Iran đã đàm phán những gì?

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Hôm 12 tháng 4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi dẫn đầu phái đoàn nước này đàm phán với phái đoàn Mỹ do đặc phái viên phụ trách vấn đề Trung Đông Steve Witkoff dẫn đầu. Đây là cuộc đàm phán đầu tiên của quan chức Mỹ với Iran kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng.

"Những cuộc đàm phán gián tiếp giữa Iran và Mỹ đã bắt đầu", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói và cho biết thêm rằng mỗi bên sẽ có một phòng riêng và trao đổi thông qua Ngoại trưởng Oman Sayyid Badr Albusaidi.

Sau đó, phái đoàn của Tehran cho biết đã "đối thoại trực tiếp trong vài phút" với phía Washington, thêm rằng cuộc đàm phán diễn ra "trong không khí xây dựng, tôn trọng lẫn nhau" và hai bên sẽ tiếp tục nỗ lực ngoại giao vào tuần tới.

Ngoại trưởng Oman, người làm trung gian cho phái đoàn Mỹ và Iran, cũng xác nhận cuộc đàm phán diễn ra trong không khí hữu nghị, khởi đầu cho nỗ lực hướng tới "thỏa thuận công bằng và có ràng buộc".

Nguồn tin này cho biết thêm, các cuộc đàm phán tập trung vào mục tiêu giảm căng thẳng khu vực, trao đổi tù nhân và nới lỏng trừng phạt với Iran để đổi lấy điều khoản kiểm soát chương trình hạt nhân của Tehran.

Ông Abbas Araqchi nhấn mạnh, để các cuộc đàm phán đạt được kết quả khả quan, các bên phải đồng ý rằng "không thể có lựa chọn quân sự, chứ chưa nói đến giải pháp quân sự" để đạt tiến triển.

"Mỹ có thể chứng minh bản thân nghiêm túc trên lĩnh vực ngoại giao bằng cách thể hiện sẽ tuân thủ mọi thỏa thuận mà họ đưa ra. Nếu được tôn trọng, chúng tôi sẽ đáp lại", ông Araghchi cho hay.

Hãng Reuters cho biết sau cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Nhà Trắng hôm 7 tháng 4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định hai bên nhất trí rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân.

"Điều này có thể thực hiện trong khuôn khổ một thỏa thuận, nhưng chỉ khi các cơ sở hạt nhân và toàn bộ thiết bị của Iran được tháo dỡ dưới sự giám sát của Mỹ. Nếu các cuộc đàm phán kéo dài, lựa chọn quân sự là điều không thể tránh khỏi", ông Netanyahu nói.

Iran nhiều lần bác bỏ đàm phán trực tiếp với Mỹ, song chấp nhận đối thoại qua trung gian. Tổng thống Masoud Pezeshkian ngày 5 tháng 4 cho biết Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại với Washington trên cơ sở bình đẳng. Tuy nhiên, ông nghi ngờ sự chân thành của Mỹ.

Ông Trump tháng trước viết thư gửi lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, kêu gọi đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này và cảnh báo khả năng hành động quân sự nếu họ từ chối.

Lãnh tụ Khamenei sau đó đáp lại rằng lời đe dọa không có tác dụng và Iran sẽ có biện pháp trả đũa nếu Mỹ "làm bất kỳ điều gì gây hại".

Tổng thống Trump sau đó tuyên bố sẽ "ném bom với mức độ chưa từng thấy" và áp thuế thứ cấp với Iran nếu nước này không đạt thỏa thuận với Mỹ.

Iran và các cường quốc hồi năm 2015 ký thỏa thuận mang tên Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA), trong đó Tehran đồng ý hạn chế chương trình hạt nhân để được nới lỏng các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, ông Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu tiên và tái áp đặt các biện pháp cấm vận lên Iran. Sau khi trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1, ông tiếp tục nối lại chính sách "áp lực tối đa" với Iran nhằm buộc nước này từ bỏ chương trình hạt nhân của mình.