Mỹ âm thầm rời bỏ châu Âu trong cuộc đối đầu Nga?

Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky lắng nghe khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo sau cuộc gặp của họ tại câu lạc bộ Mar-a-Lago của ông Trump, ngày 28/12/2025, Palm Beach, Florida.

Mỹ chậm rãi rút khỏi châu Âu

Năm 2025 được coi là thời điểm liên minh chống Nga tan rã. Thay vì một mặt trận thống nhất, nay có 3 lực lượng riêng biệt: Ukraine, châu Âu và Mỹ, mỗi bên theo đuổi lợi ích riêng.

Từ khi ông Donald Trump lên nắm quyền, chính sách Mỹ đã có bước ngoặt lịch sử: Rời bỏ vai trò “lãnh đạo thế giới tự do” để tập trung vào lợi ích quốc gia. Ban đầu, nhiều người cho rằng đây chỉ là ý thích nhất thời, nhưng đến cuối năm 2025, rõ ràng chính quyền ông Trump muốn thiết lập lại quan hệ với các cường quốc.

Nguyên nhân là trong nhiều thập kỷ, cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đều hành xử như thể thế giới vẫn ở năm 1991, khi Mỹ được coi là trung tâm.

Tuy nhiên, sau chiến dịch quân sự của Nga năm 2022, nỗ lực cô lập Nga đã thất bại, chia thế giới thành hai phe. Đa số quốc gia từ chối tuân thủ “trật tự dựa trên luật lệ” do Mỹ áp đặt.

Ông Trump đưa ra giải pháp: Mỹ không còn áp đặt quy tắc cho ai, chỉ bảo vệ lợi ích của mình. Hỗ trợ Ukraine từ chỗ là mặt trận chính đã trở thành gánh nặng. Mỹ không thể bỏ hẳn Ukraine, nhưng cũng không muốn tiếp tục đổ hàng tỷ USD và vốn chính trị vào “hố sâu không đáy” này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tham quan Vườn Trung Nam Hải, ngày 15/5 ở Bắc Kinh, Trung Quốc.

Tam giác Bắc Kinh

Chiến lược của ông Trump là đóng băng xung đột Ukraine để khôi phục phần nào quan hệ với Nga, bởi đối thủ chính của Mỹ là Trung Quốc.

Mỹ đã tiến hành đảo chính ở Venezuela, giành lại quyền kiểm soát xuất khẩu dầu tại quốc gia này - một thành công rõ rệt. Tiếp đó, Mỹ muốn lặp lại kịch bản tại Iran, nơi Trung Quốc là khách hàng chính của dầu mỏ.

Tuy nhiên, mắt xích quan trọng nhất trong kế hoạch cô lập Trung Quốc lại là Nga. Ông Trump nhiều lần chỉ trích ông Joe Biden vì để Nga và Trung Quốc xích lại gần nhau. Mỹ hy vọng làm suy yếu trục Nga-Trung bằng “cây gậy và củ cà rốt” khôi phục quan hệ kinh tế.

Nga cũng có lợi ích trong việc giữ Trung Quốc trong tầm kiểm soát. Một phần nối lại quan hệ kinh tế với Mỹ sẽ giúp Nga có thêm không gian ngoại giao. Dù vậy, nỗ lực hòa dịu Nga-Mỹ chưa đạt kết quả, ngay cả việc mở lại đại sứ quán cũng chưa thành công.

Theo kế hoạch được cho là bàn thảo tại Anchorage, nếu ông Trump buộc Ukraine từ bỏ Donbass, ông Vladimir Putin sẽ tuyên bố ngừng bắn để đổi lấy việc khôi phục quan hệ kinh tế với Mỹ. Tuy nhiên, châu Âu không tham gia vào thỏa thuận này.

Nga chuẩn bị cho kịch bản mới

Nga dự tính biến xung đột Ukraine thành cuộc chiến giữa Nga và châu Âu, thay vì Nga đối đầu toàn bộ phương Tây. Bằng chứng là Nga đang mở rộng vùng an ninh dọc biên giới cũ Nga-Ukraine, với diện tích kiểm soát ở Sumy và Kharkov tăng gấp đôi trong mùa Đông.

Dù vậy, một thỏa thuận lớn Nga-Mỹ vẫn là điều xa vời. Nga tiếp tục “múa ngoại giao” với Mỹ nhằm ngăn Mỹ quay lại can dự sâu vào Ukraine - điều mà Ukraine và châu Âu đang nỗ lực thúc đẩy.

Mỹ đang rút dần khỏi châu Âu và xung đột Ukraine, tập trung vào chiến lược kiềm chế Trung Quốc. Nga tận dụng cơ hội này để tìm kiếm thỏa thuận với Mỹ, nhưng kết quả vẫn chưa rõ ràng.