MV “gái NGHỆ” của Hương Tràm: Những điểm cộng và những điểm trừ…

"gái NGHỆ" biến thành Vinh thành triển lãm pop-art

Sau nhiều năm gắn bó với những bản ballad đầy nội lực, Hương Tràm gây bất ngờ khi trình làng MV màu sắc dân gian đương đại, không nói nhiều về chuyện tình yêu mà nói về “căn tính gái Nghệ”. gái NGHỆ - một sáng tác của nhạc sĩ Hồ Hoài Anh với phần lời được viết bởi nhà báo Hà Quang Minh.

Áo của CLB bóng đá Sông Lam hiện lên trong MV "gái NGHỆ". Ảnh: NSX

gái NGHỆ không đơn thuần là MV mang tính “bắt trend” mà là cách Hương Tràm trả “món nợ” với quê hương xứ Nghệ và thực hiện lời hứa với bố - Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Tiến Dũng (nguyên Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Nghệ An).

“Bố Dũng từng nói với Tràm rằng, trên hành trình âm nhạc của con, nếu một ngày nào đó con đi chậm lại và có nhiều hơn thời gian thì hãy làm một điều gì đó để hướng về quê hương mình. Lời dặn dò của bố luôn canh cánh trong lòng Tràm và Tràm luôn mong có ngày được thực hiện”, Hương Tràm tâm sự.

Chính nhờ thực hiện MV từ tâm nguyện đó mà gái NGHỆ không tạo cảm giác chạy theo trào lưu. Nó giống như một dự án được ấp tủ từ lâu trên nền tảng tiếp nối xu hướng khai thác văn hóa bản địa đang nở rộ trong V-pop.

Phần hình ảnh của gái NGHỆ được thực hiện ở nhiều bối cảnh của thành phố Vinh, khắc họa một xứ Nghệ cũ – mới với tất cả những gì thân thương nhất.

Những khu tập thể cũ của thành phố Vinh được đưa vào MV. Ảnh: NSX

Ê-kíp đã không cố biến xứ Nghệ thành một miền quê thơ mộng kiểu postcard mà chọn đúng những gì bình thường nhất của đời sống địa phương rồi nâng lên thành ngôn ngữ thị giác.

Chiếu hoa, khăn trải bàn nhựa, ghế nhựa đám cưới trở thành đạo cụ thời trang. Áo của câu lạc bộ bóng đá Sông Lam Nghệ An trở thành biểu tượng nhận diện. Xe lam cũ, cá gỗ, khu chung cư cũ... tất cả đều xuất hiện với tinh thần hài hước, cường điệu nhưng đầy tự hào.

Xem từ đầu đến cuối, MV gái NGHỆ chuyển động như một triển lãm pop-art hơn là một video ca nhạc đơn thuần. Những lớp hình ảnh liên tục chồng lên nhau, từ "viện bảo tàng cá gỗ", “fashion show” giữa chợ Vinh cho tới The Nghệ Block… tạo nên một thế giới thị giác có tính đồng nhất về màu sắc văn hóa.

Điều quan trọng là toàn bộ sự cường điệu có chủ ý trong phần hình ảnh không gợi cảm giác giễu nhại mà giống cách tự hài hước về quê hương mình bằng tất cả tình yêu và niềm kiêu hãnh.

Những điều gây tiếc nuối...

Ở phần âm nhạc của gái NGHỆ, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh lựa chọn công thức khá quen thuộc của dòng dân gian đương đại đó là kết hợp pop, electro và rock trên nền chất liệu Ví Giặm. Tiết tấu nhanh, dồn dập, nhiều hiệu ứng điện tử giúp ca khúc mang năng lượng của một bản dance hiện đại thay vì một ca khúc dân gian remix đơn thuần.

Khung cảnh chợ cá của thành phố Vinh. Ảnh: NSX

Điểm đáng khen là phần phối khí không làm mất đi chất dân gian. Nhịp điệu của dân ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh vẫn được giữ như một lớp nền văn hóa, trong khi phần beat hiện đại tạo không gian để Hương Tràm phô diễn kỹ thuật thanh nhạc. Giọng hát khỏe, sáng và giàu nội lực của cô gần như là yếu tố kéo toàn bộ ca khúc tiến về phía trước.

Đoạn giàu cảm xúc nhất MV chính là khoảnh khắc Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Tiến Dũng mặc áo dài khăn đóng đứng trên thuyền lồng trong khung tranh cất tiếng hò Ví Giặm.

Hình ảnh Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Tiến Dũng tham gia MV của con cái.

Việc để người bố cất tiếng hát trong MV của con gái khiến toàn bộ câu chuyện mang thêm một lớp ý nghĩa. Đó không còn là sự vay mượn chất liệu dân gian mà là cuộc đối thoại giữa hai thế hệ trong cùng một gia đình nghệ thuật. Người cha từng dành cả đời gìn giữ Ví Giặm, người con đưa di sản ấy bước vào không gian của nhạc pop và thời trang đương đại.

Tuy nhiên, chính phần âm nhạc lại là điểm chưa tạo được dấu ấn mạnh nhất. Công thức phối dân gian kết hợp EDM, rock hay pop hiện nay đã xuất hiện khá nhiều trong V-pop. Vì vậy, dù được xử lý chỉn chu, gái NGHỆ vẫn chưa tạo cảm giác mới mẻ về mặt ngôn ngữ âm nhạc. Người nghe dễ bị cuốn theo năng lượng của bài hát ở lần đầu nhưng sau đó lại khó nhớ một giai điệu thật sự nổi bật hay một đoạn cao trào đủ sức gây ám ảnh như những bản “hit” trước đây của Hương Tràm.

Hương Tràm, nhà báo Hà Quang Minh và ê-kíp sản xuất chia sẻ trong buổi ra mắt MV. Ảnh: NSX

Ở phần lời của bài hát, nhà báo Hà Quang Minh đã khéo léo đưa vào nhiều từ ngữ địa phương để giữ được đúng tinh thần khẩu ngữ của người miền Trung.

Từ câu mở đầu "Đường vô xứ Nghệ quanh co" cho đến những lời ví như “Đã thương thì thương cho chắc, đã trục trặc thì trục trặc cho luôn”… đều là những câu rất quen thuộc đối với người xứ Nghệ. Những hình ảnh như con thỏ đứng đầu truông, hay cách ví von tình yêu bằng lối nói dân gian khiến lời bài hát có màu sắc rất riêng, vừa gần gũi vừa giàu bản sắc.

Đặc biệt thú vị là phép đối chữ xuyên suốt bài hát. Đường vào xứ Nghệ có thể quanh co, nhưng người con gái Nghệ thì không quanh co trong tình cảm. Điệp từ "loanh quanh" được lặp lại nhiều lần để đối lập với sự thẳng thắn của nhân vật nữ, tạo nên một cấu trúc ca từ khá chắc tay.

Điểm hạn chế lớn nhất của gái NGHỆ nằm ở chỗ MV đôi lúc mạnh hơn chính bài hát. Sau khi xem xong MV, điều đọng lại nhiều nhất có thể là những khung hình ấn tượng hơn là giai điệu của ca khúc. Nói cách khác, phần hình ảnh đã vượt lên trên âm nhạc.

Ngoài ra, việc sử dụng quá nhiều biểu tượng văn hóa trong một MV cũng khiến người xem có cảm giác hơi “ngộp”. Các lớp ý tưởng nối tiếp nhau liên tục, từ cá gỗ, chợ, bóng đá, chiếu hoa đến mỹ học xóm nhà, khiến nhịp tiếp nhận đôi lúc bị quá tải. Nếu tiết chế hơn ở một vài phân đoạn, thông điệp trung tâm có lẽ sẽ cô đọng và giàu sức nặng hơn.

Dẫu vậy, việc Hương Tràm dám vượt ra khỏi vùng an toàn, bỏ sở trường và thế mạnh sang một bên để hát một ca khúc dân gian đương đại là một điều rất đáng ghi nhận. Và bỏ qua những điểm chưa thực sự hoàn thiện, gái NGHỆ vẫn là một trong những sản phẩm chỉn chu và có tư duy rõ ràng nhất của Hương Tràm trong nhiều năm trở lại đây.

Điều đáng quý là Hương Tràm đã kể câu chuyện của chính mình bằng chất liệu quê hương, biến những điều bình dị nhất thành nghệ thuật mà vẫn giữ được sự chân thật.