Một phát súng có thể đốt cháy Trung Đông: Mỹ-Iran giằng co ác liệt tại “yết hầu dầu mỏ” thế giới

Mỹ-Iran đang giằng co ác liệt tại “yết hầu dầu mỏ” thế giới. Nguồn ảnh: Mondfx

Trong đêm 3-4/5, các tàu khu trục Mỹ đã đi qua eo biển Hormuz, hộ tống hai tàu thương mại mang cờ Mỹ rời khỏi Vịnh Ba Tư. Ngay sau đó, Washington tuyên bố chiến dịch “Project Freedom” chính thức được kích hoạt, cho phép các tàu tiếp tục di chuyển qua khu vực và cảnh báo lực lượng Iran có thể bị đáp trả nếu tìm cách ngăn chặn, theo Markurban.

Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng trở nên căng thẳng. Một tàu chở dầu của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) bị hai máy bay không người lái tấn công khi đang hướng về Hormuz, dù không có thương vong. Ngoài ra, xuất hiện thông tin một tàu Hàn Quốc trong khu vực xảy ra hỏa hoạn, được cho là liên quan tới hành động của Iran.

Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), xác nhận lực lượng Mỹ đã đáp trả các cuộc tấn công của Iran bằng cách giao chiến với sáu xuồng tấn công cỡ nhỏ của nước này.

Thỏa thuận ngầm hay dấu hiệu hạ nhiệt?

Một diễn biến đáng chú ý khác là việc Mỹ thả 22 thủy thủ Iran trên tàu Touska cho Pakistan tiếp nhận và đưa về nước. Trước đó, con tàu này bị lực lượng Mỹ kiểm tra khi đang trên đường tới Iran.

Giới phân tích cho rằng có khả năng đây là một phần của thỏa thuận không chính thức: Mỹ cho phép thủy thủ Iran trở về, đổi lại Tehran để hai tàu Mỹ đi qua Hormuz an toàn.

Nếu đúng như vậy, đây có thể là dấu hiệu cho thấy hai bên vẫn duy trì kênh liên lạc nhằm tránh một cuộc đối đầu toàn diện.

Tuy nhiên, thỏa thuận này cũng bộc lộ vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết: Iran vẫn muốn duy trì ảnh hưởng và quyền kiểm soát thực tế đối với tuyến đường biển chiến lược này, trong khi Mỹ khẳng định không quốc gia nào được phép cản trở tự do hàng hải quốc tế.

Mỹ chưa thể phá vỡ thế kiểm soát của Iran

Dù hai tàu Mỹ đã vượt qua Hormuz, giới chuyên gia cho rằng điều này chưa đồng nghĩa Washington đã phá vỡ được sự kiểm soát của Iran.

Hàng trăm tàu thương mại khác vẫn đang mắc kẹt trong khu vực. Mỹ cũng tuyên bố không triển khai hoạt động hộ tống toàn bộ tàu nước ngoài, mà chỉ cung cấp thông tin về các khu vực nguy hiểm, bao gồm khả năng Iran bố trí thủy lôi, đồng thời khuyến cáo tàu thuyền lựa chọn tuyến đường an toàn hơn gần vùng biển Oman.

Thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở quyết định của các công ty vận tải. Trong bối cảnh nguy cơ xung đột gia tăng, nhiều chủ tàu có thể không sẵn sàng đánh cược với hành trình qua Hormuz.

“Van dầu” của thế giới trở thành điểm nóng
Iran có lý do chiến lược để duy trì ảnh hưởng tại Hormuz, nơi vận chuyển một phần lớn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Kiểm soát tuyến đường này giúp Tehran tạo sức ép kinh tế và chính trị lên Mỹ cùng các đồng minh.

Các hãng truyền thông Iran từng tuyên bố nước này đã tấn công hai tàu chiến Mỹ, nhưng Washington bác bỏ thông tin trên.

Hiện câu hỏi lớn nhất là liệu các cuộc đụng độ mới chỉ dừng ở mức cảnh báo lẫn nhau, hay sẽ kéo theo sự sụp đổ của lệnh ngừng bắn. Cả Mỹ và Iran đều đã có những hành động cứng rắn, nhưng việc hai bên vẫn kiềm chế cho thấy họ chưa hoàn toàn từ bỏ khả năng đàm phán.

Tuy nhiên, chỉ một sự cố nghiêm trọng tại Hormuz cũng có thể khiến tình hình đảo chiều, đẩy Trung Đông vào một vòng xoáy xung đột mới và gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.