Lợi ích là trên hết với Mỹ

Ông Trump và Tổng thống Zelensky trong cuộc gặp hồi tháng 9 năm 2024.

Ngày 26 tháng 2, Tổng thống Mỹ Trump thông báo người đồng cấp Ukraine Zelensky sẽ tới Nhà Trắng sau hai ngày để ký thỏa thuận khoáng sản được mong đợi từ lâu ở Mỹ.

Theo Washington Post, cuộc gặp ở Nhà Trắng ngày 28 tháng 2 đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với Ukraine sau khi chính quyền ông Trump gần đây có nhiều động thái khiến Kiev lo ngại.

Tổng thống Mỹ đã điện đàm với người đồng cấp Nga Vladimir Putin, khởi động tiến trình đàm phán về xung đột Ukraine mà không có sự tham gia của Kiev.

Ông chủ Nhà Trắng cũng đã công khai chỉ trích Ukraine "châm ngòi cuộc chiến" và gọi Tổng thống Zelensky là "nhà độc tài không được bầu".

Chuyến công du đến Mỹ lần này mang đến cho ông Zelensky cơ hội đánh giá thiện chí của ông Trump về đề xuất Mỹ tham gia đảm bảo an ninh để ngăn nguy cơ Ukraine bị tấn công lần nữa sau khi ký thỏa thuận hòa bình.

Kiev xem đây là điều kiện rất quan trọng đối với sự tồn tại lâu dài của nước này. Một điều khoản trong dự thảo thỏa thuận nhấn mạnh đây là một phần của cấu trúc an ninh lớn hơn, như đưa ra các đảm bảo an ninh.

Tổng thống Zelensky nói: "Nếu chúng tôi được thông báo Mỹ sẽ là một trong những quốc gia chính tham gia đảm bảo an ninh, điều đó có thể được coi là thành công".

Cũng theo tổng thống Ukraine, Kiev phải biết rõ lập trường của Washington trước khi có thể bắt đầu những bước tiếp theo. Nhà lãnh đạo Ukraine tiết lộ rằng ông sẽ hỏi thẳng Tổng thống Trump rằng "liệu Mỹ có ngừng viện trợ hay không?" khi tới Washington.

Nội các Ukraine sẽ khó xem xét thỏa thuận hợp tác khai thác khoáng sản với Mỹ nếu không nhận được bất cứ cam kết an ninh nào từ Tổng thống Trump.

Không như mong muốn của ông Zelensky, trong tuyên bố hôm 26 tháng 2, Tổng thống Trump cho rằng Mỹ sẽ không cung cấp đảm bảo quân sự hoặc an ninh trực tiếp cho Ukraine.

"Tôi sẽ không đưa ra các đảm bảo an ninh quá mức cho phép. Chúng tôi sẽ để châu Âu làm điều đó, vì châu Âu là hàng xóm của họ", ông Trump nói.

Ông Trump bày tỏ mong muốn chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài 3 năm qua, xem chấm dứt đổ máu là điều quan trọng nhất. Nhưng ông cũng nói rõ mục tiêu quan trọng khác khi theo đuổi thỏa thuận.

"Mỹ sẽ không muốn phải chi thêm tiền nữa. Bây giờ chúng ta sẽ lấy lại toàn bộ số tiền đó và thậm chí nhiều hơn", ông Trump đề cập tới hàng tỷ USD mà chính quyền cựu tổng thống Joe Biden đã viện trợ cho Ukraine kể từ khi nổ ra xung đột với Nga.

Ban đầu Mỹ đề xuất thỏa thuận trong đó Ukraine dùng lượng "đất hiếm và những thứ khác" tương đương 500 tỷ USD để đổi lấy các khoản viện trợ từ Mỹ.

Tuy nhiên, sau đó ông Trump đề nghị Ukraine trao quyền sở hữu 50% khoáng sản quan trọng của nước này cho Mỹ để hoàn trả những gì Kiev nhận từ Washington từ khi nổ ra xung đột tháng 2 năm 2022.

Kiev kiên quyết bác bỏ, nói rằng những hỗ trợ trước đây của Mỹ không có bất kỳ điều khoản hoàn trả nào. Tổng thống Zelensky ngày 26 tháng 2 khẳng định Ukraine không mắc nợ vì đã nhận các khoản viện trợ quân sự nước ngoài.

Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng việc coi viện trợ như "khoản nợ phải trả" trong thỏa thuận khoáng sản sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm, khiến các nước khác cũng yêu cầu Ukraine phải trả lại những gì mà họ đã cung cấp.

Cùng với đó, ông tuyên bố sẽ tiếp tục thúc đẩy tham vọng gia nhập NATO hoặc các đảm bảo an ninh tương đương cho Kiev. Tổng thống Zekensky thêm rằng sẽ cần tìm hiểu liệu Mỹ có đưa ra những đảm bảo như vậy, hay Ukraine cần tìm ở nơi khác.

Trái ngược với mong muốn từ nhà lãnh đạo Ukraine, trong tuyên bố hôm 26 tháng 2, Tổng thống Trump đã dội một gáo nước lạnh vào Kiev khi nhấn mạnh Ukraine sẽ không được gia nhập NATO, tái khẳng định quan điểm của Nga rằng việc Ukraine muốn trở thành một phần của liên minh là lý do khiến chiến sự bùng phát.

Ông cho rằng thỏa thuận khoáng sản ký với ông Zelensky sẽ mở ra cơ hội để Mỹ hiện diện tại Ukraine để khai thác tài nguyên, thêm rằng đây sẽ là "thỏa thuận tuyệt vời cho Ukraine".