Iran thừa nhận biểu tình đã biến thành bạo loạn, người biểu tình đe dọa lãnh tụ tối cao

Người biểu tình chặn các làn đường lớn ở Iran. Ảnh từ video trên mạng xã hội.

Các nhóm cực đoan xuống đường

"Vào tối thứ Sáu, một cuộc biểu tình của một số công dân Iran đã diễn ra tại thành phố Borjnurd (thuộc tỉnh Bắc Khorasan ở đông bắc Iran) do biến động tỷ giá đồng rial. Tại một số khu vực, người biểu tình đã chuyển từ việc đưa ra các yêu cầu kinh tế sang tiến hành các cuộc bạo loạn" - tuyên bố cho biết.

Đáng chú ý là số người tham gia bạo loạn không vượt quá 100 người; họ đã chặn các làn đường, gây tắc nghẽn giao thông.

Theo hãng tin Tasnim, các nhóm vũ trang cực đoan đã xuống đường ở thành phố Serbala thuộc tỉnh Eilam phía tây. Đoạn video do hãng tin này công bố cho thấy tiếng súng tự động vang lên, kèm theo những tiếng hô vang "Cái chết cho Khamenei!" - nhắc đến lãnh tụ tối cao Iran.

Trong khi đó, hãng thông tấn Fars của Iran ghi nhận rằng số lượng các cuộc biểu tình ôn hòa đã giảm dần kể từ sáng thứ Sáu, và các cuộc biểu tình đang mang đậm tính chất chính trị. Người tham gia đã bắt đầu đụng độ với cảnh sát và ngày càng hô vang các khẩu hiệu chống chính phủ và ủng hộ chế độ quân chủ.

Hãng thông tấn này đưa tin rằng tình trạng bất ổn đang được tổ chức bởi các nhóm nhỏ người có vũ khí sắc bén, súng hoặc bom xăng, tấn công các tòa nhà hành chính và công cộng, bao gồm cả các nhà thờ Hồi giáo. Những vụ việc tương tự đã được ghi nhận ở phía bắc đất nước, tại thủ đô Tehran của Iran và ở Karaj, nơi theo hãng tin Fars, người biểu tình đã đốt cờ Iran và ném đá vào người đi đường, hô vang "Chết cho tên độc tài!" và "Đây không phải là trận chiến cuối cùng - Pahlavi sẽ trở lại!".

Thái tử Iran lưu vong Peza Pahlavi đã lên tiếng kêu gọi người dân Iran tiếp tục các cuộc biểu tình và tràn xuống đường với quy mô lớn nhằm giành quyền kiểm soát các thành phố lớn của Tehrran như Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Washington có thể can dự để ủng hộ các cuộc biểu tình tại Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Đáp lại, Chủ tịch Quốc hội Iran tuyên bố, Tehran sẽ coi lực lượng Mỹ tại Trung Đông là các mục tiêu hợp pháp nếu Washington tìm cách can thiệp vào cách Iran xử lý làn sóng biểu tình quy mô lớn đang diễn ra.

Điệp viên Israel

Israel, đối thủ không đội trời chung của Iran, đã công khai ủng hộ tình trạng bất ổn, với việc cơ quan tình báo Mossad cổ vũ những người biểu tình trên tài khoản X tiếng Ba Tư của mình và tuyên bố các điệp viên của họ đang trà trộn vào đám đông biểu tình. “Hãy cùng nhau xuống đường. Thời điểm đã đến. Chúng tôi sát cánh cùng các bạn”, Mossad viết. “Không chỉ từ xa hay bằng lời nói. Chúng tôi cũng đang ở bên cạnh các bạn trên thực địa”.

Tình trạng bất ổn nhanh chóng lan rộng ra nhiều thành phố trên khắp cả nước và cũng chuyển sang hướng chính trị, với một số người biểu tình yêu cầu khôi phục chế độ quân chủ, vốn bị lật đổ bởi cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Biểu tình ở Iran đã trở thành bạo lực. Ảnh từ video trên mạng xã hội.

Các cuộc biểu tình đã trở nên bạo lực ở nhiều địa điểm, theo những đoạn video chưa được xác minh lan truyền trên mạng, trong đó người biểu tình tấn công các tòa nhà và cơ sở của chính phủ có liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tinh nhuệ của Iran, rồi phóng hỏa đốt chúng.  

Theo các báo cáo, một căn cứ của Basij, một lực lượng bán quân sự thuộc IRGC, đã bị đốt cháy ở thành phố Chenareh, tây bắc Iran. Các đoạn video chưa được xác minh lan truyền trên mạng cho thấy một đám đông lớn đã xông vào căn cứ, với ngọn lửa bùng cháy bên trong tòa nhà.

Bất ổn kinh tế

Cuối tháng 12, các cuộc biểu tình nổ ra ở Iran do việc phá giá đồng nội tệ. Nguyên nhân chính là sự biến động mạnh của tỷ giá hối đoái và tác động của nó đến giá cả bán buôn và bán lẻ. Các video về người biểu tình ở Tehran và các thành phố khác xuất hiện trên mạng xã hội, khiến các quan chức phải thừa nhận các vấn đề kinh tế đồng thời cam kết sẽ có "phản ứng quyết liệt" đối với tình trạng bất ổn.

Sau đó, người đứng đầu Ngân hàng Trung ương Iran, Mohammad Farzin, đã từ chức. Theo sắc lệnh của tổng thống ngày 31/12, Abdolnasser Hemmati đã tiếp quản vị trí của ông.

Iran đang trải qua lạm phát cao . Đồng rial đang suy yếu nhanh chóng, nhiều lần chạm mức thấp kỷ lục so với USD trong những tháng gần đây. Trước khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân vào tháng 5 năm 2018, giá trị không chính thức của USD vào khoảng 50.000 rial. Hiện nay, USD được giao dịch ở mức 1,4 triệu rial trên thị trường tự do.