Huyết áp thấp có nên uống hoạt huyết? giải đáp chi tiết

Nhiều người băn khoăn liệu người bị huyết áp thấp có nên uống hoạt huyết hay không và cần lưu ý gì

Huyết áp thấp là gì?

Huyết áp thấp, hay còn gọi là hạ huyết áp, xảy ra khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg và/hoặc chỉ số huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. Mặc dù không nguy hiểm như huyết áp cao nhưng huyết áp thấp có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Các triệu chứng nhận biết thường gặp bao gồm hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn, da xanh xao, vã mồ hôi, thậm chí ngất xỉu trong trường hợp nặng. Đây là những dấu hiệu cho thấy não và các cơ quan khác không nhận đủ lượng máu cần thiết.

Nguyên nhân chính gây huyết áp thấp rất đa dạng, bao gồm:

• Mất nước: Do không uống đủ nước, sốt cao, nôn mửa, tiêu chảy hoặc tập thể dục quá sức.
• Thiếu máu: Giảm số lượng hồng cầu hoặc hemoglobin, thường do thiếu sắt, vitamin B12 hoặc axit folic.
• Bệnh lý tim mạch: Suy tim, nhịp tim chậm, hoặc các vấn đề về van tim có thể làm giảm khả năng bơm máu của tim.
• Rối loạn nội tiết: Bệnh tuyến giáp, suy tuyến thượng thận, hoặc tiểu đường có thể ảnh hưởng đến huyết áp.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc điều trị huyết áp cao, thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc điều trị rối loạn cương dương có thể gây hạ huyết áp.
• Chế độ ăn uống: Chế độ ăn không đủ chất, thiếu muối hoặc vitamin có thể góp phần gây huyết áp thấp.
• Tư thế thay đổi đột ngột: Đứng dậy quá nhanh có thể gây hạ huyết áp tư thế, khiến bạn hoa mắt, chóng mặt.

Bảng phân loại huyết áp (tham khảo)

Hoạt huyết là gì?

Trong y học, "hoạt huyết" là một nhóm sản phẩm có tác dụng hỗ trợ tăng cường lưu thông máu, giúp cải thiện tuần hoàn máu đến các cơ quan trong cơ thể.

Theo y học cổ truyền, hoạt huyết có nghĩa là làm cho khí huyết vận hành thông suốt, loại bỏ huyết ứ trệ.

Theo y học hiện đại, các sản phẩm hoạt huyết thường chứa các thành phần có tác dụng hỗ trợ giãn mạch, chống kết tập tiểu cầu, hoặc cải thiện tính chất lưu biến của máu.

Huyết áp thấp có nên uống hoạt huyết?

Việc người huyết áp thấp có nên sử dụng hoạt huyết hay không là một câu hỏi phức tạp và cần được xem xét cẩn trọng.

Huyết áp thấp CÓ THỂ uống được thuốc/thực phẩm chức năng hoạt huyết, nhưng cần được xem xét cẩn trọng.

Để hiểu rõ tại sao, chúng ta cần phân tích chi tiết dựa trên cơ chế y học dưới đây:

Mối liên hệ giữa Huyết áp thấp và Thiếu máu não

Người bị huyết áp thấp (chỉ số huyết áp tâm thu < 90$ mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương < 60$ mmHg) thường xuyên gặp các triệu chứng: hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, ù tai, mất ngủ, suy giảm trí nhớ...

Nguyên nhân của các triệu chứng này là do áp lực đẩy máu của tim quá yếu, không đủ sức bơm máu và oxy ngược dòng trọng lực lên nuôi não bộ (gọi là thiếu máu não).

Bản chất của các sản phẩm hoạt huyết là làm giãn mạch, giảm độ nhớt của máu và tăng cường tuần hoàn. Do đó, về mặt lý thuyết, hoạt huyết giúp máu lưu thông lên não tốt hơn, cải thiện nhanh các triệu chứng đau đầu, chóng mặt của người huyết áp thấp.

Hiểm họa khi người huyết áp thấp dùng sai loại hoạt huyết

Dù có lợi cho tuần hoàn não, nhưng người huyết áp thấp lại đối mặt với một nguy cơ lớn từ cơ chế giãn mạch của thuốc hoạt huyết.

Cơ chế hạ huyết áp của một số vị thuốc hoạt huyết

Có nhiều nhóm chất làm giãn mạch ngoại vi, từ đó làm hạ huyết áp.

Ví dụ: Các sản phẩm hoạt huyết chứa thành phần như Giáng hương, Địa long (giun đất), hoặc hàm lượng Ginkgo Biloba (Bạch quả) quá cao thường có xu hướng làm hạ huyết áp.

Hậu quả: Khi mạch máu bị giãn ra quá mức trong khi áp lực bơm máu của tim vốn đã yếu, áp lực trong lòng mạch sẽ giảm sâu hơn nữa. Kết quả là huyết áp bị tụt đột ngột, gây thiếu máu não nghiêm trọng hơn, khiến người bệnh đứng không vững, vã mồ hôi, tim đập nhanh hoặc ngất xỉu.

Giải pháp cho người huyết áp thấp

Để dùng hoạt huyết an toàn, người bị huyết áp thấp cần tuân thủ nguyên tắc: Bổ huyết trước, Hoạt huyết sau (hoặc kết hợp cả hai).

Chọn sản phẩm kết hợp "Bổ huyết + Hoạt huyết"

Người huyết áp thấp (Đông y gọi là chứng Khí huyết hư) không được dùng các loại hoạt huyết thuần túy (chỉ làm tăng tốc độ dòng máu). Bạn nên chọn các sản phẩm chứa các nhóm thành phần sau:

• Nhóm bổ huyết, bổ khí (Tăng thể tích và chất lượng máu): Đương quy, Thục địa, Xuyên khung, Bạch thược, Nhân sâm, Hoàng kỳ. Nhóm này giúp sinh máu mới, làm tăng áp lực lòng mạch một cách tự nhiên, từ đó nâng chỉ số huyết áp lên mức an toàn.
• Nhóm hoạt huyết vừa phải (Tăng lưu thông): Đan sâm, Hồng hoa, Thục địa. Giúp đưa lượng máu mới sinh ra lên não bộ một cách nhẹ nhàng.

Tóm lại, hãy tìm các bài thuốc hoạt huyết kinh điển có tính bổ khí huyết thay vì các viên uống bổ não chứa liều cao đơn độc. Xem kỹ nhãn sản phẩm: Tránh các sản phẩm có ghi dòng chữ: "Thận trọng khi dùng cho người huyết áp thấp" hoặc "Không dùng cho người huyết áp thấp".

Đương quy là thảo dược quý giúp sinh máu mới, bổ huyết hoạt huyết hiệu quả

Các biện pháp an toàn và hiệu quả khác cho người huyết áp thấp

Chế độ ăn uống cân bằng

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý huyết áp thấp. Để cải thiện tình trạng này, bạn nên:

• Uống đủ nước: Mất nước là một trong những nguyên nhân phổ biến gây huyết áp thấp. Hãy uống 8-10 ly nước mỗi ngày, đặc biệt là khi tập thể dục hoặc trong thời tiết nóng.
• Ăn đủ bữa: Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày thay vì ăn quá no một lúc. Điều này giúp tránh tình trạng hạ huyết áp sau ăn.
• Bổ sung muối vừa phải: Đối với người huyết áp thấp, việc bổ sung một lượng muối vừa phải trong chế độ ăn có thể giúp tăng huyết áp. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh lạm dụng, đặc biệt nếu bạn có các bệnh lý khác.
• Thực phẩm giàu vitamin B12 và sắt: Thiếu máu do thiếu vitamin B12 hoặc sắt có thể gây huyết áp thấp. Bổ sung các thực phẩm như thịt đỏ, gan, trứng, sữa, ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh đậm để cải thiện tình trạng này.

Lối sống khoa học

Thay đổi thói quen sinh hoạt hàng ngày có thể mang lại hiệu quả đáng kể:

• Tập thể dục nhẹ nhàng đều đặn: Các bài tập như đi bộ, yoga, bơi lội giúp cải thiện tuần hoàn máu và sức khỏe tim mạch. Tránh các bài tập nặng hoặc cường độ cao có thể gây mệt mỏi quá mức.
• Ngủ đủ giấc: Đảm bảo ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm để cơ thể được nghỉ ngơi và phục hồi.
• Tránh đứng dậy đột ngột: Nếu bạn đang nằm hoặc ngồi, hãy từ từ đứng dậy để cơ thể có thời gian điều chỉnh huyết áp, tránh tình trạng hạ huyết áp tư thế.
• Tránh tắm nước quá nóng: Nước nóng có thể làm giãn mạch máu, khiến huyết áp giảm mạnh.

Sử dụng vớ y khoa (nếu cần)

Vớ y khoa, hay vớ ép y tế, có thể giúp cải thiện tuần hoàn máu ở chân, giảm tình trạng máu dồn xuống chi dưới, từ đó hỗ trợ ổn định huyết áp. Biện pháp này thường được chỉ định cho những người bị hạ huyết áp tư thế đứng hoặc có vấn đề về tuần hoàn máu ở chân.

Khi nào cần đi khám bác sĩ ngay lập tức

Không nên chủ quan với huyết áp thấp, đặc biệt khi xuất hiện các triệu chứng nặng hoặc bất thường. Bạn cần đi khám bác sĩ ngay lập tức nếu gặp phải các dấu hiệu sau:

• Triệu chứng nặng như ngất xỉu, chóng mặt dữ dội, đau ngực, khó thở.
• Triệu chứng tái phát thường xuyên và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Có dấu hiệu bất thường khác như sốt cao, tiêu chảy nặng, nôn mửa liên tục, hoặc chảy máu bất thường.

Việc thăm khám kịp thời sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác và có phác đồ điều trị phù hợp, tránh những biến chứng nguy hiểm.

Giải đáp các thắc mắc thường gặp 

Huyết áp thấp có phải là bệnh nguy hiểm không?

Huyết áp thấp thường ít nguy hiểm hơn huyết áp cao. Tuy nhiên, nếu gây ra các triệu chứng nặng như ngất xỉu, chóng mặt liên tục, hoặc là dấu hiệu của một bệnh lý nền nghiêm trọng (như suy tim, nhiễm trùng nặng), thì nó có thể gây nguy hiểm và cần được điều trị. Huyết áp thấp không được kiểm soát có thể dẫn đến té ngã, chấn thương và giảm chất lượng cuộc sống.

Uống cà phê có giúp tăng huyết áp không?

Cà phê chứa caffeine, một chất kích thích có thể làm tăng huyết áp tạm thời. Đối với một số người, uống cà phê có thể giúp cải thiện các triệu chứng huyết áp thấp tức thời như mệt mỏi, thiếu tỉnh táo. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời và không giải quyết được nguyên nhân gây huyết áp thấp. Lạm dụng cà phê có thể gây ra các vấn đề khác như mất ngủ, hồi hộp, lo lắng và không được khuyến nghị là phương pháp điều trị lâu dài.

Có loại thực phẩm nào giúp tăng huyết áp tự nhiên và nhanh chóng?

Không có thực phẩm nào có thể tăng huyết áp một cách nhanh chóng và tức thì như thuốc. Tuy nhiên, một số thực phẩm có thể hỗ trợ ổn định huyết áp theo thời gian. Các thực phẩm giàu vitamin B12 (thịt, cá, trứng, sữa), sắt (thịt đỏ, rau bina, đậu), và việc bổ sung muối vừa phải vào chế độ ăn có thể giúp cải thiện tình trạng huyết áp thấp. Ngoài ra, uống đủ nước và ăn các bữa ăn nhỏ, thường xuyên cũng rất quan trọng.

Tổng kết

Trên đây là phần giải đáp thông tin chi tiết về huyết áp thấp và hoạt huyết, giúp bạn có câu trả lời thông suốt cho mình về tình trạng huyết áp thấp có nên uống hoạt huyết hay không. 

Ngoài việc dùng thuốc, người bị huyết áp thấp cũng cần thay đổi chế độ ăn uống và ính hoạt. Người huyết áp thấp nên ăn đậm đà hơn một chút (tăng lượng muối vừa phải để giữ nước trong lòng mạch), uống đủ 2 lít nước/ngày, không đứng lên ngồi xuống đột ngột và tập thể dục nhẹ nhàng (đi bộ, yoga) để tăng cường sức co bóp của tim.